endiseliperi

iyi ki doğmuş bitanem, iyi ki...

2012-01-25T00:07:00.000+02:00

kahve sigara, kılık kıyafet, şu bu... resmen uykusuzluk sarhoşluğu

2012-01-24T12:58:00.000+02:00

güneş kaçınılmaz olarak ve bir çocuk resminden, iki dağın arasında aniden ve pür neşe doğarken, 53 santime kocaman bir şımarıklığı sığdırarak yine yatağın büyük kısmını kaplayıp, beni kenara itmiş tina'nın uykulu, ne yaparsam itirazsız kabul eder bedenini kucaklayıp, "canım mısın benim, tina?" diye sordum. iki yeşil çizgi bıkkınlıkla açılıp kapandı. "elbette. canımsın," dedim, onu kıvrımının içine yeniden bırakırken.

güneş iyi bir şeydir; önerilerle dolu bir gün inşaa eder, ihtimallerin her birine katacak bir parça neşesi vardır. o halde; davranışlarında yumuşak, kararlarında sert bir insan olalım, yatağı hemen toplayalım, kettle'a kahve suyu koyalım ve müzik!

bugün pek muhabbetçi bir halim var. şişli'ye kadar gidebilirim bu uğurda. ama çok uzak, güneşi yarı yolda kaybetme ihtimali de var ki, kontağı istediğin kadar çevir, neye yarar, benzin bittikten sonra. böyle zamanlarda kadıköy çarşısı, dünyaya sevgi dolu bakan bir çizgi romancının neşeyle çizdiği bir sayfaya benziyor hayalimde. önümdeymiş gibi sayfadaki her ayrıntıyı mutluluklu inceliyorum. öyle ki, üst kattaki gizli atölyede işe erken başlamış, mola verip pencerede sigara içerek sokağı seyreden ayakkabı ustasını, henüz tezgaha dizilmemiş buzlu kasalardaki balıkları, kurabiye kokulu pastaneden çıkan dumanı... manzaraya kendisini de ekleyen oyunbaz çizer gibi her zaman oturduğu pastanenin dışarı çıkarılmış küçük masasında çayını ve sigarasını içip aylakça çevreye bakan kendimi... sonra sayfayı çevirirken bilinci son hız açılan biri gibi kendime evde, mutfakta gelip kahveyi yapıp, sigarayı yakıyorum. ne harikulade bir gün.

sizinle konuşalım. seviyorum bunu. ve korkarım, sağlıksız denecek kadar da bağlıyım buna. ne konuşsak? eğlenceli bir şey olsun. dün akşam, julian barnes'ın manş ötesi adlı öykü kitabını okurken hoşuma giden bir paragraf vardı, ordan girelim. kilisedeki papaz, hiç deneyimi olmamasına rağmen tenin günahlarından arındırılması kuramından bahsetmek amacında cemaatine. bu kuramı anlatmak için de dolambaçlı bir yol izleyerek dinleyicilerini eksantrik giysiler giymenin tehlikeleri konusunda uyarmak istiyor.

"bazı kimseler tanrı kelamının gerçek otoritesine karşı çıkıp çoğu kez bir üniforma giymeyi benimseyerek kendilerini ötekilerden ayırmayı seçiyorlardı. işte ménil-montant'ın komünizm benzeri toplumunda sevgiyi simgelemek için beyaz pantolon, çalışmayı simgelemek için kırmızı bir yelek ve inancı simgelemek için de mavi bir ceket giymişlerdi. bu son giysi düğmeleri arkadan iliklenecek şekilde yapılmıştı; çokeşlilik savunucularının kardeşliğin bir kanıtı olarak benimsedikleri bir özellikti bu, çünkü hiç kimse ceketini bir başkasının yardımı olmaksızın giyemezdi. papaz , konuşmasının bu noktasında bir konuyu kutsallık dolu bir sessizlikle geçiştirdi; bu sessizlik sırasında cemaatten bazıları papazın neyi dile getiremediğini doğru olarak tahmin ettiler; çokeşlilik savunucuları, dolayısıyla bir başkasının yardımı olmaksızın soyunamayacaktı.

arka sırada oturan adéele şimdi tamamen dikkat kesilmişti, papazın cüppesinin önündeki düğmelere sanki erdemin ta kendisine bakıyormuşçasına bakıyordu; aynı zamanda da birkaç gün önce gözünün kaldığı pamuklu kızıl bir yeleği anımsamıştı."

giysilerin böyle, hemen her zaman ideolojik bir anlamı oldu sanırım. bizim yakın zamandan hatırladığımız yeşil parkalar gibi. arçil geçen yıl aldığım siyah anorak mont yerine bu yıl yeşil, kocaman bir parka giymek istediğini söyleyince ona bu giysinin bizim tarihimize denk düşen anlamından bahsettim biraz. komünist olmaya dünden razı olduğundan sabırsızlıkla o yeşil parkanın içine girmek istedi. benim pis bir huyum var; zaman zaman çok didaktik bir anneyim. "ama," dedim, "her insan okumazsa olur da, komünist adamın cahili hiç çekilmez... fikrini savunur durumda olmak için donanımlı olman lazım bi kere. her insanın asgari yaşam standartının sorumluluğunu üstlendiğinden insancıl olacaksın. yani hem cahil olmayacaksın, hem ruh saflığına sahip olacaksın bu durumda. en zoru bu. emeğin kutsallığından bolca bahsedeceğin ve bunu demeye hakkın olması için de çalışkan olacaksın, insanların üstünden kolayca para kazanmayı ahlaksızlık sayacaksın... ee, küfür etmeyeceksin, devrimci adam için bir yozlaşma göstergesidir küfür. bu durumda kişiliğini askeri bir disiplinle örgütleyebilmen gerek o yeşil parkayı giymek için." eh, bir daha yeşil parka sohbeti geçmedi aramızda:) bu ne ya, her yıl mont mu alınır! istediği botlar için de benzer bir sohbet geliştiriyorum aklımda. böyle böyle ucuz atlatacağız bu yılı;) şaka şaka, o kadar da diil.

biz, kılık kıyafet devrimine sahip bir toplumuz. bunun öncesi de var; onyedinci yüzyılın ortalarında şeyhülislam yahya efendi, hangi kıyafetlerin caiz, hangilerin yasak olduğunu, kimin, ne giyeceğini bir bir yazmış. "... bir husus dahi budur ki bazı derzi kafirleri vardır ki kırmızı yelken takye ve kırmızı arakiyyeler giyerler. müslümanlar bilmezler ki müslüman mıdır, kafir midir bilmeyüb selam virirler, ri'ayet iderler. günahdur, bunlara dahi yasağ olunsa." hmmm...

bizim avrupa ile uyum çabamız daha kırım savaşına 1856 yılına kadar gidiyor. bu tarihten itibaren katibim şarkısının da etkisiyle şehirli erkek kıyafeti avrupa tarzına uymuş, mobilyadan masaya hızla avrupa adabı benimsenmeye başlamış. anadolu halkı yine ilgisiz konuya; yirminci yüzyıla kadar hiç değişmemiş anadolu modası.

abdülhak şinası hisar, çamlıcadaki eniştemiz kitabında - çok şenlikli bir kitap. okumanızı isterim-, garplılaşmak temayülü gösteren cedlerimizin çok çirkin giyindiğini, çünkü bu şeylerin iyisini kötüsünü ayırt edecek bir beğeniye sahip olmadıklarını söyler.

benim giyim tarzım yine başa dönmüş durumda. kavisi düzgün dairesel hareketle mü-kem-mel bir sıfır yani. kot pantolon, büyük gömlek, kocaman kazak içinde yine en mutlu olduğum o paspal haldeyim. ne etime saplanmış küpelere, ne bileğimden itibaren beni kıskıvrak yakalayan saat kayışlarına tahammülüm var. zaman zaman çekiciliğine kapıldığım alyansı aynı hızlı hareketle çıkardığımı siz de burada müşahade etmişsinizdir:) annemden para istediğimde, "başıma yıldırım düşse, beni koruyacak kuruş yok," derdi, aynen öyle tüm süslerden azat edilmiş durumdayım.

ancak giysi tarihimin kavisli kısımlarında ben de yaratıcı giysi mesaisinde bulundum. geleneksel bir bankanın kurum avukatlığından istifa edip bir reklam ajansında çalışmaya başladığımda en hoşuma giden şey; hayır, yaratıcılık isteyen heyecanlı bir işe başlamış, daha fazla para kazanmış, bambaşka yaşam biçimlerine, kavramlara, nasıl desem bir tür hafif meselelere sahip gösterişli arkadaşlar edinmiş olmak değildi. artık istediğim gibi giyinebilecektim! minicik etekler altında ökçeli pabuçlar, kocaman küpeler, daracık kotların üstünde el kadar tişörtler... sanki artık özgürlüğümü ilan etmiş; takım elbise üstünde saçımın yan taraflarını arkada tek toka ile tutturup, ağır, kocaman çantayla adliyeye sürüklendiğim kendimi, tek gardrop hareketiyle arkada bırakmıştım. yaşasın! gençlik işte.

giysilerinde yaratıcı bir tarz geliştirmiş, değişik türden kumaşları, renkleri çok marjinal tarzda ama hayret yine de çok uyumlu bir şekilde kombine etmiş kadınları izlemekten çok hoşlanırım hal böyleyken. giysi seçimlerine, şahsiyetlerinin göstergesi olarak çok önem veren kadınlar, her ilişkide flört ettiği erkeğin beğenisine göre gardrobunu radikal tek bir hareketle değiştirecek kadar cefakar zanaatçılardır:) eski sevgilisinin onu içinde görmeyi sevdiği çiçekli, sevimli elbiseler, keskin hatlı erkeksi tarzı tercih eden yeni sevgilisi ile birlikte, eski fotoğraflar gibi gardrobun dibini boylar. kadının sonsuz beğenilme arzusunu sekteye uğratan tek zaman dilimi, regl dönemi sanırım. battaniyenin altında, bol pijamalar, upuzun kazaklar, kocaman çoraplar, elinde çikolatası, acıklı bir eski siyah beyaz film izlerken, bir erkeğin bakışına da en ilgisiz olduğu periyodu yaşar. "çekilir misin ya şu televizyonun önünden!" ıyk:)

kadınların ayakkabı düşkünlüğü hakkında ne desem cehaletimi göstermiş olurum, çünkü bende hiç yok. yazın converse, kışın, bildiğin kocaman, dümdüz bot. geçen yıllarda acemi bir blog vatandaşı iken sevgili everfever'in sitesinde, o zamanlar pek moda olan ucu sivri, uzun, kalkık ayakkabıları, birazdan diyeceğim nedeni sezdirir şekilde sevmediğimi ifade etmiş, bir başka yorumcunun hışmına uğramıştım. hiç unutmam, everfever babalar gibi savunmuştu beni. sağolsun. neyse. ayakkabı icat edildiğinde öyle sağı ayrı solu ayrı değilmiş. ikisi de aynıymış. iö 200 yılında başlamış o sağ, sol ayrımı. ayakkabıda ölçü standartı da 1305'te başlamış. bunda da onüçüncü yüzyılda ingiltere'de moda olan 'poulaine' veya 'cornadu' denilen ayakkabının etkisi olmuş. bu ayakkabıların ucu uzatılarak dik durması için içi dolduruluyor veya bağlanıyormuş. otuz santime kadar uzatılan bu bölümler açıkça penis biçiminde yapılıyormuş. elbette kilise bu moda ile mücadele etmiş bu dönemde ve eh yani avamın onbeş santime, soyluların biraz daha uzun boynuzlu ayakkabı giyebileceği hükme bağlanmış.

şimdi bu penis benzeri ayakkabı konusu aklıma elbette ve derhal bülent somay'ı getiriyor. onun, bir şeyler eksik kitabını okumanızı çok isterim. gülme garantili, süper bir kitap. orada, ilk bölümde penis üstüne epey bir mizah yapıyor ve sonra diyor ki;

"(...) çünkü (maalesef) iktidarın kapısını açacak olan (kilide girecek olan) anahtar, penis, yani salt biyolojik bir organ değil. onun yunancası, fallus. fallus bir gösterge, görsel olarak penis üzerine kurulmuş, ama her dilde ondan ayrışıp iktidarı gösterir hale gelmiş bir işaret. o da bizde yok. zaten aslında kimsede yok. bazıları varmış gibi yapıyor yalnızca.

'fallus bir eksiğin göstergesidir.' asla sahip olmadığımız bir şeyin göstergesi. biz bazen o şey bizde varmış da sonradan kaybetmişiz gibi yaparız yalnızca. kadın ya da erkek olmamız fark etmez: iki durumda da fallus hep bir eksiğe işaret eder. erkekler biyolojik olarak fallusa benzeyen bir organa sahip oldukları için, "vardı da kaybettim" yanılsamasına düşmeleri daha kolaydır yalnızca.

fallus bir gösterge. polisin elindeki cop, babanın tokadı, abd'nin füzeleri. ama bunların hiçbiri sahibindeki eksiği gidermez: ne polis iktidara sahiptir, ne baba, ne de abd başkanı. o yüzden de çok tehlikelidirler: bir eksiğe sahip olmanın tahammül edilmez farkındalığıyla, ellerindeki nesneleri akıldışı biçimlerde kullanabilirler. bir şey öğrenmesi gerekmediği halde işkence yapan polis, durup duruken tokadı basan baba, beceriksizce güç kullanıp yüzüne gözüne bulaştıran abd, hep o eksiği kapatmaya çalışmaktadırlar.

hiç sahip olmadığımız, sahip ıolmanın nasıl bir şey olduğunu bile bilmediğimiz bir şeyin yokluğu, tekinsiz bir duygu verir bize. yok, ama olsa ne olacaktı? daha mı güzel olacaktım? daha mı akıllı, daha mı zeki, daha mı cazip?

o yüzden de küçük bir kaydırmayla, eksikliğini çektiğimiz şeyin hiç olmamış olduğu bilgisinin üstünü örter, onu bir kayba dönüştürürüz; bir zamanlar sahip olduğumuz, ama şimdi kaybettiğimiz, elimizden alınmış, çalınmış bir şeye.

eh, onu yolda yürürken cebimizden düşürmediğimize göre, mutlaka birileri çalmıştır bizden. koparıp almıştır. o zaman çözüm kolaylaşır: bizdeki eksiği çalan birilerini yaratır, hayatımızın geri kalanını onlara kızarak geçiririz. bu birileri, yahudiler olabilir, müslümanlar olabilir, siyahlarolabilir, enteller olabilir, bizim gibi olmayan herhangi birileri.

keyif hırsızlarıdır bunlar. bizim bilmediğimiz bir şeyleri bilen, hayatımızın sırrına vakıf insanlar. türbanlı kızlara öfkelenenlerimiz, aslında bir yandan damerak içindedir: yazın ortasında böyle bir kılığa girdiğine göre, acaba benim bilmediğim nasıl bir tatmin yatıyor bunun arkasında? mutlaka benden çalınan şey oradadır. bütün siyah erkeklerin penisi kocamanmış. vay alçaklar! şu enteller işe yaramazinsanlar, hep laf, hep laf, konuşmaktan başka bir şey bilmezler. ama bu kadar lafın arasında benim bilmediğim bir şeyi biliyor olabilirler mi? benden esirgenen bir sırrı? kahrolsunlar!
biraz rahatladık mı? hayır sadece biraz ırkçı, biraz bağnaz, biraz anti-entelektüel, biraz hoşgörüsüz olmayı başardık. hayırlı olsun."

dikkatiniz dağıldı, biliyorum. kendimi tutamayıp uzun tuttum alıntıyı çünkü. hep beraber yukarı paragrafa gidiyoruz şimdi ve hep beraber hayret ediyoruz; yüksek topuk ayakkabıları önce erkekler giymiş. zaten o dönemde kadın modası uzun eteği şart koştuğundan ve bu nedenle ayakkabı görünmediğinden, kadınlar için bir ayakkabı modası söz konusu değilmiş. aurelianus (270-275) erkeklere kırmızı, beyaz, sarı, yeşil ayakkabıyı yasaklamış. osmanlılar'da da ayakkabı renkleri kurallara bağlanmış; müslümanların kavuk ve ayakkabıları sarı, ermenilerin başlık ve ayakkabıları kırmızı, rumların siyah, yahudilerin mavi imiş.

ayakkabı (kuzuların sessizliği filminde de geçer), statü gösterir ve simgesel bir nitelik taşır. çin'de ayakkabı uyum ve denge simgesiymiş ve bir oğul sahibi olma dileğini ifade edermiş. eskiden mahkemelerde kocasının cinsel iktidarsızlığı nedeniyle boşanmak isteyen kadınlar, hakimlere bu durumu anlatmak için ayakkabılarını çıkarırlarmış. demek ayakkabı ve penis arasında ciddi bir analoji varmış tarih boyunca.

başka bir zaman size kumaş çeşitlerini ve ayakkabı isimlerini yazayım. şimdi ne yapalım? gördünüz mü, güneş gitmiş. berbere mi gitsem ben acaba? yoksa çok daha iyisi gitmesem mi?:p

sözü geçen kitaplar:

. julian barnes, manş ötesi, ayrıntı yayınları, çev. serdar rifat kırkoğlu

. bülent somay, bir şeyler eksik, metis yayınları

. abdülhak şinasi hisar, çamlıca'daki eniştemiz, yky

. ve elbette, kudret emiroğlu, gündelik hayatımızın tarihi, dost yayınları

patatesli omlet

2012-01-20T17:36:00.002+02:00

şuradan

kusursuz bir kış günü. soğuk, gri, aman vermez. sessiz. ne olması gerekiyorsa, o. yağmur, kar, rüzgar yok; insan duygulanımlarına başvurmayı gerektiren ve böylece onun varoluşunu bulanıklaştıran, insanın estetize etme merakına da gönül indirmeyen sağlam bir kış günü. pis bir gün, kusursuz bir gün. pencereden bakıyorum. avucumu, yalıtımsız çıplak duvara dayadım. buz gibi soğuyan elimi hemen sonra radyatörün sıcak yüzeyine bırakıyorum. çok güzel. "bilincin mutlulukla tek ilişkisi şükrandır: hiçbir şeyle kıyaslanamayacak haysiyeti de oradan gelir."* aklımda tembel, aylak, cevabını pek de aramadığım bir soru; "yumurtayı haşlasam mı, omlet mi yapsam?" arkamda yorganın hışırtısı, arçil uyanıyor.
- yumurtayı haşlasam mı, omlet mi yapsam?
- sosisli, kaşarlı tost yerim.
şu yumurta çıkmazından kurtardığı için mi bilmem, çok sevindiriyor bu tercih beni. bir itiraz belki ama, her itiraz gibi başka bir yolun mümkün olduğu haberini de veriyor. gidip şakağından öpüyorum. onu öpmekten en çok hoşlandığım yer. saçının kokusu, ince derisi, altında kemiği, öyle narin ki... sanki çocukluğu, sanki onu kollayan annesi oluşum hala orada. o kemiğin hemen arkasında duyularının toplaştığı yerler, hafızası... küçük küçük, derli toplu, değerli, biricik hazineler.
- tost yapacağım, ama patatesli omlet de yapacağım.
- olur, diyor, biraz daha tembellik yapmak için arkasını dönerken.
dondurulmuş parmak patatesle omlet ne güzel olur. aklınızda olsun.

*adorno, minima moralia'da geçer.

akşam olmuş; haftasonu evde olmayacak arçil için mutfakta, ona göre bir şölen sofrasına yakışacak yemekler olan, kış çorbası, turşulu köfte sandiviç, domatesli fesleğenli spagetti, fırın sütlaç ve karışık bitki çayı hazırlarken, aynı kitaptan günün falında çıkan:

"hakikatin yalan, yalanın da hakikat gibi göründüğü bir dönemeçteyiz şimdi. her açıklama, her haber, her düşünce daha önce kültür endüstrisinin merkezlerinde biçimlendirilmiş olarak geliyor bize. böyle bir ön-biçimlendirmenin tanıdık izini taşımayan şeylerse inandırıcılıktan yoksun bulunuyor, çünkü kamuoyu kurumları ortaya sürdükleri her şeyi bin türlü olgusal kanıtla ve topyekun iktidarın el koyabildiği her çeşit makulluk aylasıyla donatabiliyorlar. bu türden basınçlara direnebilen olgular, imkansız görünmenin yanında, kültür endüstrisinin son derece yoğunlaşmış yayım aygıtıyla yarışamayacak kadar güçsüz kalıyor. almanya'nın sunduğu uç örnek genel mekanizmayı da aydınlatır. nasyonal sosyalistler uyguladıkları sistematik işkenceyle almanya içindeki ve dışındaki halklara dehşet salmışlardı; ama hunharlıklarının inanılmaz boyutlara varması onları teşhir olmaktan da kurtarıyordu. eylemlerinin akla sığmazlığı, herkesin o pek kıymetli barışı kurtarmak adına zaten inanmak istemediği ama aynı zamanda teslim de olduğu şeye inanılmamasını kolaylaştırıyordu. titrek ve dokunaklı sesler işitiliyordu; zaten her şey çok abartılmıyor mu. savaşın patlak vermesinden sonra bile toplama kamplarıyla ilgili ayrıntılar ingiliz basınında rağbet görmemişti. her korkunçluğun aydınlanmış dünyada bir korku filmine dönüşmesi kaçınılmazdır. çünkü bilinçdışından iştahlı bir karşılık alan bir nüve vardır hakikatin doğru olmayışında. mesele sadece bilinçdışının vahşet eylemlerini beklemesinden de ibaret değildir; faşizm, başka yerlerde gizlenmiş durumda kalan tahakküm ilkesini açıkça ortaya koyduğu ölçüde daha az "ideolojik" sayılır. hiç fark etmez demokrasilerin ona karşı bir takım insani değerleri öne sürmesi. faşizm, bu değerlerin insanlığın tüöünü temsil etmeyip sadece kendisinin ıskartaya çıkarmaktan korkmadığı bir serap olduğunu belirterek kolayca çürütecektir demokrasilerin savını. ama uygar dünyada insanlar öyle umutsuzluk noktalarına gelmişlerdir ki, dünya kendisinin ne kadar da habis olduğunu itiraf etme görevini onların kötü yanlarına yüklediği anda, o pek çelimsiz iyi yanlarından da hemen vazgeçmeye hazırdırlar..."

hrant için blog

2012-01-19T11:33:00.003+02:00

arkadaşlar, hrant'ın anısına sahip çıkmak, hrant'ın ailesini ve eşi rakel dink'i yalnız bırakmamak, toplumun vicdanını örseleyen davanın sonucuna duyulan tepkiyi dillendirmek, bu davanın bitmediğini, mücadelenin asıl yeni başladığını göstermek için bir blog oluşturdular. orada göreceğiniz görsel ve yazılı dokümanlar sizin de hissiyatınızı anlatıyor. ziyaretinizle anlamı büyüyecek olan blog, şurada.

ölü evinden anılar

2012-01-16T10:36:00.000+02:00

içimde aldırışsız, kocaman bir boşluk vardı. ne yapacağını bilememek, yolunu bulamamak sancılı bir rüzgar gibi dolaşıyordu bu boşlukta. beni kaybolmaktan koruyan hayatımın sıradan alışkanlıklarına her zamankinden daha çok bağlanmıştım. bana ne çarpsa, ait olduğum kuşağın kapkara bir ironi ile yüklü alaycı bakışında yankılanıyordu.

çantamda ölü evinden anılar kitabı, moda’da, çay bahçelerine doğru yürüyorduk. güneşli ama çın çın öten soğuk, berrak bir hava vardı. yanımda, yirmi yıl önce birbirimize sıkıca bir düğüm atıp, ipi uzun ve gevşek bıraktığımız, seyrek zamanlarda bu ipi gererek birbirimizi bulduğumuz arkadaşımla, ordan burdan konuşuyorduk. daha doğrusu, bolca hikayeye ve sistematik konuşma becerisine sahip arkadaşım konuşuyordu da ben onun anlattıklarını bölük pörçük paragraflarla karşılıyordum. günlerdir dışarı çıkmamıştım ve gördüğüm her şey ilgimi çekiyordu, dikkatim dağınıktı. sağımdaki duvarda “drink van houten cacao” ilanına çekti dikkatimi arkadaşım. biliyor muydum hikayeyi? hayır, bilmiyordum. yirminci yüzyılın ilk yıllarında, halka açık idamların yapıldığı bir zamanda geçiyor hikaye. seyirciler bekliyor. adamın birkaç dakika sonra kafası uçurulacak. ancak van houten adında hollandalı bir firmanın, şimdiki cin fikirli reklamcıların öncülü bir adamının aklına parlak bir fikir gelir. adam, kafası uçurulmadan önce “van houten kakao içiniz,” diyecek, karşılığında ailesine para ödenecek. böylesine rezil, karanlık bir insanlık tarihine sahibiz işte. son nefesinin bile böyle bir değeri var. arkadaşım, van houten kakao ismini duyunca, kan kokusu alıyorum sanki, dedi. etkili, ama yanlış bir reklam fikri olduğunu onayladım. şair arkadaşımın dediğine göre mayakovski “pantolonlu bulut” şiirinde bu olaya gönderme yapıyormuş. o, bu hikayenin kendindeki etkisiyle çok daha önce vedalaştığından benim için bir süre sessiz kalıp, yürümeye devam ettik.

size daha o gün yazmayı düşünmüştüm bu olayı. bir sürü de edebiyat yapacaktım. ama dedim ya, hayata olan tüm ilgim, içimdeki şu derin boşluğa gömülüp, kaybolup gidiyordu. bu sabah, güneş ışığı dağın tepesindeki karları yalayarak bir hançer parıltısıyla uykumu bölünce, hızla kalktım. mutfak penceresine toplaşmış güvercinler ekmek, akvaryum camına yapışmış balıklar yem bekliyordu. tina benimle uyanmış ama tembellik yapmaya karar vermiş, güneş ışığında uzun uzun gerinerek oyunbaz gözlerle bakıyordu bana.

ölü evinden anılar kitabını bir sonraki yalnız başıma yaptığım moda yürüyüşünde bitirdim. dostoyevski için denilmiş olandan fazla ne diyebilirim ki? benim hayranlıkla dilim tutuluyor her seferinde. okuma serüveninde dostoyevski’ye yer vermemiş, kendi ruhuna dostoyevski ile bakmamış biriyle, dostoyevski ile tanışmış biri ayrı evrenlerde yaşıyor demektir bana göre. dostoyevski ile tanıştıktan sonra o insan için hiçbir şey eskisi gibi olmaz artık. insanı anlamak ve kabul etmek için esnek ve geniş bir bakış açısına sahip benim gibi biri için; her iyi yazar ve onların her kitabı için ayrı bir okuma sözleşmesi yapacak kadar alttan alan biri için bu sözün çok iddialı olduğunu biliyorum. zaten bir tek de dostoyevski için bunu diyebilirim.

ölü evinden anılar kitabında, sınırları ihlal etmiş olanların, zihin atölyelerinde önce kendi hayatlarını yok edecek fikir inşa edenlerin, düzenli hayatlarının sıradan istikametinde yazgının mayınlarını patlatıp düşmüşlerin... canilerin, hırsızların, dolandırıcıların, kısaca toplumdan sürülmesi icap eden mahkumların yaşadığı sibirya hapishanesi anlatılır. onların dehşet veren marjinalleşme öykülerine odaklanırsak, bu suçluları ahlaki olarak yargılar, ancak bu taraflı bakışla onları pek de anlayamayız. dostoyevski'nin yaptığını yapıp insanı karakter olarak okursak; olayları, nesneleri insan ruhunu ortaya koyan araçlar olarak düşünürsek daha etkili bir kavrayışa sahip oluruz gibi gelir bana.

dostoyevski’nin o kalın kitaplarında karakter çeşidi az ama çok derinken, bu kitapta bolca karşımıza çıkıyor onlar. basit, dümdüz, doğrudan bir betimleme yapmış, ama nasıl bir ruhla karşı karşıya olduğumuzu hemen anlıyoruz. olağanüstü kötü şartlardaki insan manzaralarından bahsetse de, okuduğum mizahi yanı çok güçlü kitaplardan biri ölü evinden anılar. beni müthiş bir hızla kendine çeken şu -ki conrad’ın narcissus’un zencisi kitabı da benzer nedenle çok ilgimi çekmişti-; her tür sınıftan, ırktan, milliyetten gelen bu suçlular toplumdan sürülürler, ama hapishanede yeni bir toplum oluştururlar. eski otoriteye benzer bir merkezi otorite ve onun baskısı altında, sosyal ve sınıfsal ayrımlar bu kez bambaşka bir şekilde kodlanarak, yeni bir toplum örgütlenmesi oluştururlar. bu yeni topluma uygun olarak temel karakter özellikleri de yeniden örgütlenir insanların. işte benim sevdiğim bu.

kitaptan bazı bölümleri size sesli olarak okuyayım istedim, ama laptop’un mikrofon girişi bozuldu geçen gün, sesim pek cılız duyuluyor mikrofonsuz. yoksa birkaç çok sevdiğim karakterin, ünlü hamam sahnesinin, mahkumların at alma macerasının olduğu, suçluluların otorite ile ilişkilerinin analiz edildiği o çok nefis bölümleri size okumak isterdim.

ölü evinden anılar kitabını bir kasvet duygusu verdiği için okumayı erteliyorsanız, kitabın çok değişik türden bir mizah anlayışı olduğunu da söyleyerek sizi okumaya ikna etmek isterim.

şimdilik bunları diyerek bitirelim konuşmayı. sonraki günlerde canımız isterse tekrar döneriz kitaba. ancak bugün yakaladığımız neşe yakıtı ve soğuk mutfak ve sürdürülmesi gereken rutin, konuşmayı burda bitirmemizi gerektiriyor. hem akşama aklına içli köfte yapmayı koymuş birini dostoyevski bile oyalamamalı;)

standart haller

2012-01-04T13:37:00.003+02:00

Beethoven: Piano Concerto #5 In E Flat, Op. 73, "Emperor" (Excerpt) by Beethoven on Grooveshark

yine bir 'ev' romantizmi ile karşınızdayız:) ben nahoş gerçeklerin üstesinden gelebilmek için onu romantize etmek gibi bir kaçış siyasetine çok başvursam da; bu masayı bırakıp, kendimi elim cebimde sokakların manzarasına salamıyorum. hele güneşli günlerde evin mutfağından kopamıyorum. yoksa kadıköy'de zevkli işlerim vardı; et balık kurumundan kırmızı et, komşu fırın'dan ekmek, penguen'den de bir arkadaşımın önerdiği kitabı alacaktım. size önerim alışverişe ekmek alarak başlamanız. böylece sizi hale gibi saran ekmek kokusuyla nereye girerseniz girin, sevinçli haberler taşıyan biri gibi sevgiyle karşılanıyorsunuz.

şu an bu masada oturup bunları yazarken, müziğe demlenen çayın homurtusu ve tina'nın yatak odasından gelen sesi karışıyor. durun, tina ne yapıyor, bir bakalım.

hmm... korkunç köpekbalığı oyuncağı ile oynuyor ve her seferinde tina kazanıyor:) bu saatlerde yatağa vuran güneşle tina çok mutlu. siz de sıkıldınız tina'nın bu fotoğraflarından ama tina da bana çekmiş; hep aynı keyif rutinine sıkı sıkıya bağlıyız.

sabah erken saatte evi toparlayıp, market alışverişini yaptım. akşama yine tavuk kanat, arpa şehriye pilavı ve salata yapıp, portakal ve nar sıkacağım. yemeğe de karar verince içim rahat. siz yazıyı okurken ben tavuk için terbiye hazırlayıp, içinde dinlendireceğim akşama kadar.

bugün aslında karanlığın kültürleri kitabından okuduğum bir bölümü sizinle paylaşmak için siteyi açtım. gündeme bir şekilde denk de düştüğü için ilginizi çekebilir. aşağıya yazacağım birazdan. ilk bölümleri okurken aldığım keyfi kitabın sonraki bölümlerinde alamadım. yazarın sanki karanlığın kültürleri konusunda aydınlık, net bir fikri yok gibi. oysa fikir harika. alıntılar dışında fikrini besleyecek kendi yorumlarını zayıf buldum. başvurduğu yoğun avrupa tarihi ise bir avrupalı'yı bile canından bezdirecek kadar ayrıntılı. fena değil, ama ilk bölümleri okurken duyduğum lezzeti alamadım sonraki bölümlerinde. çevirisi de pek işimi kolaylaştırmadı doğrusu. ben kitabı aldığım ve okuduğum için hoşnutum bunlara rağmen, almış olanlarınız beni affetsin. çünkü çok da ucuz bir kitap değil. almayı düşününler de bu arızasını bilerek alsınlar.

ispanyol hükümetinin paris dünya fuarı'ndaki çadırı için sipariş ettiği guernica (1937), 1930'ların ortasından sonlarına kadar süren siyasi krizden ilham almıştı. resmin hayvani çirkinliği, hayatın şenliğinin elem, acı ve kara bir ümitsizlik getiren kabus gibi otorite düşkünlüğüne batmışlığını dile getiriyordu. bu picasso'nun faşizmin saldırganca yıkım peşinde koştuğu 1936-1937 yıllarında hayata geçirildiğini gördüğü politikaydı.

'ispanyol mücadelesi, gericiliğin halka karşı, özgürlüğe karşı savaşıdır. bütün sanatçılık hayatım, gericiliğe ve sanatın ölümüne karşı sürekli mücadele vererek geçti. gericilik ve ölümle bir an bile anlaşabileceğimi kim nasıl düşünebilir? (...) üzerinde çalıştığım, guernica dediğim panoda ve yakın zamanda yaptığım tüm sanat eserlerinde, ispanya'yı acı ve ölüm okyanusunda boğan askeri kasta duyduğum tiksintiyi açıkça ifade ediyorum.'

eleştirmenler tarafından 'dahi bir ruhun kopardığı bir rezalet çığlığı' diye tarif edilen ve 'sevdiğimiz ne varsa öleceği' ilan edilen siyah beyaz bir dikdörtgen olan guernica, siyasi medeniyetin terse dönen akıntısının patlamaya hazır bir sanatsal ifadesiydi. stephen spender'in new statesman'da belirttiği gibi, ayrıca panonun sersemleten 'renksiz' (siyah beyaz gri) kolajı, 'ikinci elden bir deneyimin uyarıcı kabusunu' görsel olarak olarak yakalamıştı. bu anlamda ürkütücü geleceğin, faşist karşıdevriminin uçurumuna yuvarlanması ile paralellik taşıyordu; bu durum dünya insanlarının çoğu tarafından sadece gazete, telsiz ya da haber filmlerinin taraflılıklarıyla kavranabiliyordu; belgesel filmin yabancılaşmış görüntüsü picasso'nun katastrofik bir dağınıklığın olduğu uzun tualinde, durmadan yayılır gibiydi.

çaresizliğin bu karanlık diyaloğu, ispanya'nın kıyas götürmeyecek denli kaotik devrim ve karşıdevrim döngüselliğiyle doğrulanmışa benziyordu. komünistlerin ve diğer solcuların oluşturduğu barcelona halk cephesi, 1936 seçimlerinde, franco'nun liderlik ettiği ve katolik toprak sahipleri ile faşistlerin desteklediği bir grup ordu generali tarafından, çok geçmeden meydan okunacak olan bir zafer elde etmişti. nisan 1937'de naziler, herhangi bir askeri ehemmiyeti olmayan kana susamış bir manevrayla, bask halkının sembolik merkezi guernica'yı bombalayarak bin altı yüz kişiyi öldürdü, sekiz yüz kişiyi de yaraladı.

s. 419-421
karanlığın kültürleri, bryan d. palmer, ç. şebnem kaptan

anton

2012-01-01T20:12:00.000+02:00

A Sunday Smile by Beirut on Grooveshark

anton, yeni yılın ilk misafiri. bugün marketten dönerken bizim apartmanın bahçesinde gördüm. minik kuyruğunu sallayarak peşimde dolaştı. komşu, birilerinin gizlice bizim bahçeye bırakmış olabileceğini söyledi. eve gidince ekmek parçalarını et suyu ile ıslatıp, üstüne tinanın ciğerinden koyup götürdüm. bir koli koymuşlar da içinde yatıyordu. eve döndüm. akşama doğru hava iyice soğumaya başladı. o sırada aklımdan sürekli dün akşam ablamla yaptığımız konuşma geçiyordu; çok sevdiği köpeği ölmüş. çok üzgündü. veteriner nedenini anlamamış, soğukalgınlığı olabilirmiş. eh, bu konuşmayı yapmış olmamızın bir anlamı olmalı herhalde.

polar şalımı kesip ona bir giysi dikip götürdüm. öyle uslu ki, kucağımda sakince yattı, ben de patilerinden filan geçirerek kazağını giydirdim. adını anton koydum. gerçi erkek mi kız mı, emin değilim ya. öyle bir süre uyudu kucağımda. şalın diğer parçasını da üstüne örtüp, çıktım. sonra yine duramayıp yöneticiye indim, hayır, apartmanın içine alması mümkün değilmiş. eve gelip bir sayfa kitap okudum. sonra hızla aşağı inip kucakladığım gibi eve getirdim. içine halı serdiğim kolinin içinde battaniyesinin altında güzelce uyuyor şimdi boş odada. sağlıklı görünüyor, henüz üşütmemiş sanırım. ama hiç sesi çıkmıyor. sürekli uyuyor. köpekten hiç anlamıyorum. burnu ıslak, ateşi yok. kış geçinceye kadar gündüzleri aşağıda, geceleri bizde kalabilir diye hesap ettim. tina faktörünü şimdilik düşünmüyorum. bakalım ne olacak.

yılbaşı

2011-12-31T15:52:00.004+02:00

müziği açtım:

sağa sola mumları yaktım:

tiramisu yapıp dolaba kaldırdım. dinleniyor. lazanya borcamda hazır bekliyor. bir kadeh şarap koydum. arçil'in öğretmenleri ile yılbaşı konuşmasını yaptım (bu yıl en çok onlara yakınım:) kurabiyeyi tepsiye dizince ve mısır ekmeğini tepsiye yayınca fırını açacağım. sırayla pişireceğim. sonra salata ve biftek. arçil odada oyun oynuyor. tina uyuyor; odaya girip onunla konuşunca kendini haliya atıp, karnını açıyor:) hmmm... şimdilik bu haldeyiz. nerdeyse mükemmel.

yılbaşı geyiği

2011-12-29T13:33:00.002+02:00

şuradan

31 aralık'ın yılbaşı olarak kutlanması bana hep suni gelmiştir. bir türlü içselleştiremediğim, yapmacık bir törenle eğlenmeye mecbur tutulduğum bir tarih. bana göre bu tarih nerdeyse yılın ortasıdır. resmi olarak, dünya ile uyum adına bunu kabul etmek gerekir de gönlümde kendiliğinden bir sevinç filan saçılmaz.

insanın geriye doğru yüzlerce yılı kapsayan bir bilinçakışına sahip olduğunu düşündüğümden bu tür hadiselerin de kendi kökenini bulması icap ettiğine inanırım. baktım; 1829 yılında ingiltere elçisi haliç'teki bir gemide verdiği baloya kazasker, serasker gibi osmanlı devlet adamlarını davet etmiş. nezaketen katılınca da diplomatik bir zorunluluk olarak tanımışız yılbaşını. pera'da gayri müslimler yılbaşını filan kutluyorlarmış da müslümanlar sessizce izler ve sessizce katılırlarmış. bana yılbaşı kültürel doğamızda olmayan, sonradan takıp takıştırdığımız, eğlenirken de biraz yapmacıklaştığımız bir durum gibi gelir belki bu nedenlerle.

gerçi ben renkli, ışıltılı şeylere olan düşkünlüğüm nedeniyle yılbaşı ağaçlarını büyülenmiş gibi izlerim. yılbaşı ağacının pagan anadolu kökenli olduğu savlanıyor. ancak tarih 6 ocak. bu tarih, kybele ve attis günü olarak kutlanıyor ve ağaç süsleniyor. ağaç kültü türkmenlerde ve alevilerde çok kuvvetli; seyirlik oyunlarda, evlenme ve sünnet düğünlerinde alayın önünde yürütülen, insan, hayvan resimleri, meyve, çiçek, sırma ve tellerle süslü nahıl adı verilen ağaç bu külte bağlanıyor. nahl arapça hurma ağacı demek. bugün köy toplumlarının bazılarında hala nahl kullanılıyormuş. IV. murat zamanında istanbul'da dört dükkanda 55 nahılcı çalışmaktaymış. batının çam ağacı geleneği ise ingilizler'in ürünü. bir ingiliz misyoner alman paganları meşe ağacının kutsal olduğu fikrinden uzaklaştırmak için meşe ağacını devirmiş ve düşen ağaç bir çam fidesi dışında tüm ağaçları yıkmış, misyoner bu mucizeyi, çam ağacının çocuk isa şeklinde düşünmenin bir kanıtı olarak sunmuş. şimdi bizler de daha çok hollywood filmlerinden esinle salonun köşesine bir yapma çam ağacı dikip renkli toplarla süslüyoruz onu ya, bunu yapmamızın ikna edici nedeni, anadolu paganlarının ağaç kültü mü, yoksa hıristiyan keşişin avrupalıyı hıristiyanlaştırmak için uydurduğu çocuksu hikaye mi, hiç bilmeden yapıyoruz. ben doğrusu evde çocuk varsa, evi bir bayram yerine (kaşgarlı mahmud divanü lugat-it türk'de bayram sözcüğünü, halk arasında gülme ve sevinme; bir yer ışıklarla ve çiçeklerle bezendiği zaman oraya bayram yeri denmesini de gönül açan yer olarak açıklar) dönüştürmek, çocukları sevindirmek için bolca kullandım yılbaşı süslerini. ama yani o çocuğa, bu eğlencenin parçası olarak anlatılacak bir geleneğin ürünü olan noel baba hikayemiz yoktur bizim. zorlarsan bacadan sokarsın o noel baba'yı ya o figür kanlı canlı yaşamaz bizde. sahte olur. ve aslında tüm bu şamatanın da bizim kültürümüzde pek bir yeri yoktur. kutlarız, ama o yapmacıklıktan kendimizi ne yapsak kurtaramayız.

bizde, 1926 yılında tayyare piyangosu yılbaşı çekilişi düzenlemesinden sonra 1929'da devletin üst kademesinin verdiği yılbaşı balosuyla, yılbaşı kutlanmaya başlanmış. 1970'lerde bizim için yılbaşının anlamı, televizyonda orhan gencebay'ı dinlemek, gece oniki'de dansöz seyretmek ve milli piyango büyük ikramiyesinin hangi numaraya vurduğunu öğrenmek oldu. 1980'den sonra her şey gibi yılbaşı da tüketim toplumu olmamıza katkı sağlayacak şekilde kullanıldı elbette.

batılıların yılı 1 ocak'la başlatmalarının kökeni, siyasetçilerin kendi çıkarlarını kollamalarıyla ilişkili. roma senatosu, roma imparator ve üst düzey yetkililerinin görev sürelerini uzatmak için sürekli takvimle oynuyorlarmış. İ.Ö 153 yılında roma senatosu takvimi yeniden düzenlemek zorunda kalmış ve yılbaşını 1 ocak'a almış. roma imparatorluğu'ndaki yılbaşı kutlamalarına karşı katolik kilisesi kendi kutlama anlayışını getirmek istemiş, 1 ocak'ı isa'nın sünnet günü olarak ilan etmiş. ancak ortaçağ'da yılbaşı ingiltere'de 25 mart'ta, fransa'da 22 mart-25 nisan tarihleri arasında, italya'da 15 aralık'ta, iber yarımadası'nda 1 ocak'ta kutlanıyormuş.

aslında kilise isa'nın doğumgününün kutlanmasına ilke olarak karşıymış. ancak o dönemde hıristiyanlığa karşı ciddi bir rakip haline gelen mitracılığın güneş tanrısı mitra'nın doğum günü kutlamalarına baskın çıkma gayretiyle 25 aralık'ı kutlama günü olarak benimsemiş.

şimdi elbette yılbaşını tüm bunlardan arındırıp laik bir eğlenme günü olarak düşünmeliyiz. eğlenmenin zararı yok, olabilir. ama ben eğlenemiyorum. hayır, şimdi bunu çok dokunaklı bir şekilde söyledim galiba:) ben eğlenemiyorsam sizin de eğlencenize bu yazıyla çomak sokmak değil isteğim:) hiçbir yılbaşında içimden taşan bir istekle, itkiyle, dürtüyle eğlenmedim. ama mesela bahar bayramı olsun, doğa ile birlikte ben de bolluğu, bereketi kutlamak ister, sevinçle dolup taşar, eğlenmeye bahane ararım. nitekim hayvancı orta asya toplumlarında koyun ve at sürülerine yıl kökünden yılkı denmesi, aynı kökten yılsığ sözcüğünün servet anlamına gelmesi, yıl sonunda doğan yavruların serveti oluşturduğunu ve zamanın döngüsel olarak anlaşıldığını ortaya koyuyormuş. bu da bahar aylarına denk geliyor. germenlerde de yıl ve bolluk tek sözcükle, ar olarak ifade ediliyormuş. fransızca'da heureux (mutlu) sözcüğü heur'den (talih, baht-hmm... demek benim gerçek ismimin fransızcası buymuş;) gelir, bunun da kökü heure yani saat'tir. o halde bana kalırsa doğanın öldüğü 1 ocak tarihini değil de, bolluğu, bereketi imleyen bir bahar vaktini yılbaşı olarak düşünmek daha doğru olmaz mı?

ancak teknik, pratik, resmi ve sevinci şart koşmayan bir tarih aranacaksa illa, bana kalırsa 1 eylül iyidir. meclisin, adliyenin, okulların, resmi kurumların tatilleri bitsin, temiz temiz 1 eylül'de işe güce koyulalım, derim. yetkililere buradan duyuruyorum:)

yine de 1 ocak'ı yılın başı olarak kabulleneceksek, 2012 yılından süper şeyler diliyorum. sizin de (eğer iyilik, güzellik, sevgi dolu bir içeriği varsa) isteklerinize ulaştığınız, kendinizi şanslı ve güçlü hissettiğiniz, sevdiklerinizle birlikte sağlıklı, huzur dolu bir yıl geçirmenizi dilerim.

not: burdaki bilgiler hangi kitaptan? elbette yine kudret emiroğlu, gündelik hayatımızın tarihi' kitabından.

café de pass'tan.

karanlığın kültürleri/bruegel

2011-12-23T00:21:00.002+02:00

gece mi yoksa gündüz insanı mı olduğun geyiğini yapacak kadar boş zamana sahip olmalıyız gençlikte. hepimiz yapmışızdır. içsesini daha şiirsel duyduğun gece yaşayan bir insan olduğunu söyleyerek marjinale, extravagansa, gizemli olana düşkün olabileceğini imlerdin. ben gece insanı olduğumu söylerdim gençliğimde ya, bal gibi biliyordum ki insan çocukluğu demektir ve ben sabahın köründe günün sahibi olarak pırıl pırıl bir zihinle uyanıp, çalışkan ve esnek eklemlerimi bir işe koşmayı severdim. ama gündüz dediğin de hayatın rasyonel değerlerinin hüküm sürdüğü, ışığın gizemi ortadan kaldırdığı, sıradanlaşmaya gönül indirdiğin bir zamandı. şık değildi gündüz; emrivaki yapanla uzlaşıp zamana bireyselliğinin damgasını vurmak için geceyi beklemek zorundaydın. ifritlerin, cinlerin, hayaletlerin gölgelere kaçıştıkları gecede uyanık olan, kendi ruhunun karanlık taraflarıyla da yüzleşmeyi göze alıp hiç de tekin olmayan bir işe soyunuyor demektir. hmmm... ya da zorunlu mesaiyi bitirip, yorgun argın eve gelmişsindir de kendine vakit ayırdığın, dinlendiğin şahane bir zamandır gece.

karanlığın kültürleri

-sınır ihlallerinin tarihinde gece yolculukları-

bryan d. palmer

ç. şebnem kaptan

ayrıntı yayınları

bu sohbetin bir nedeni var; idefix'e sipariş verdiğim kitaplardan biri olan karanlığın kültürleri adında çok, çok müthiş, çok lezzetli bir kitap okumaya başladım bugün. yazarı bryan d. palmer. size günlerce, hararetle tavsiye edeceğim sanırım bu kitabı. bugün, yağmur camlara vururken, yaptığım yatağı bozup yeniden içine girdim. gündüz vakti de epey karanlık olduğundan ya da ben isveç filmlerindeki o gündüz lamba ışığını çok sevdiğimden yatağın hemen arkasına yerleştirdiğim ayaklı lambayı açtım. sert kahvemi masaya koydum. bana olan sevgisi nedeniyle kokumu her daim duymak istediğinden mi, yoksa kumaşın dokusu hoşuna gittiğinden mi bilmem, sabahlığımın üstünde yatmayı tercih eden tina'yı yatırdım. bu evde sürdürdüğüm konforun bana tanrı tarafından bahşedilmiş bir hediye mi yoksa lanet mi olduğunu henüz çözemedim. bazen idrak edemediğim bir niyetle sunulmuş olduğunu, bunun bir sınav olduğunu düşünüyorum da bir bıçak gibi saplanıyor endişe bu huzura. bugün kendimle öyle huzurlu, okuduğum kitabın güzelliği ile öyle coşku doluydum ki, belki de bugünün yoğun mutluluğunu tüm hayatıma teşmil edebilirim gibi geldi bana.

palmer, gecenin tarihini, karanlığın kültürlerini yazmış. marjinalleşmiş, sınırı ihlal etmişlerin, ötekilerin, görmezden gelinmişlerin, sınıf, ırk, cinsiyet sömürüsüne tabi olmuş kurbanların; cadıların, fahişelerin, kölelerin, korsanların, satanistlerin gecelerini, o gecelerin kültürünü anlatmış. hurafelerle, afyonla uyuşturulmuş, tanrı'nın ya da iktidarın müdahalesine hep boyun eğmiş köylünün ekmek ve kan bağlamında anlatıldığı bir bölüm var ki, çok, çok güzel. zaten okuduğum ilk bölüm de bu. akademik bir dili hiç yok ve zaten kendi de akademik üretimin yağlı çarkına çok az şey borçlu olduğunu ilk başta demiş. akademik bakışın ötekini nasıl sterilize ettiğini ve onu tek taraflı değerlendirdiğini bilerek kurduğu tarihsel ve siyasal çerçeve aşina olduğumuz standarttan farklı, daha içerden, daha derin ve inandırcı. üslubu, bir edebi eser kadar şiirsel. hemen şöyle bir açıyorum mesela, diyor ki; "her ne barındırırsa barındırsın, ister dar bir bakışla bir zaman olarak algılansın gece, gün tarafından nadiren hoş karşılanmıştır. bir meydan okuyuş olmuşsa aleyhinde yasalar yapılmış; bir örtü olmuşsa, tarih boyunca ışığın davetsiz ziyaretlerine maruz kalmıştır. hızla çoğalan teknolojiler karanlık köşelerini aydınlatmış ve onu gün ortasının emanet güçlerinin öfkeli bakışına, gizliden izleyişine ve tehditkar müdahalesine açmıştır. eleştirel kuramcı jean baudrillard, XX. yüzyılın sonlarına gelindiğinde gecenin böyle yenik düşürücü biçimde istila edilmesini; kaybetmenin evrenselleşmesi, insanlığın ve tarihin iktidarın sonsuz beyazlığına boyun eğmeye zemin oluşturacak şekilde kayıtsızca homojenleşmesi diye özetleyecekti."

palmer anlatırken bugün okuduğum yer kadarıyla bir takım ressamların resimlerinden destek alıyor. benton, hogarth, van gogh'un resimlerinde geçen geceleri anlatıyor, ki bunların her birini yazmayı çok isterim size. mesela, kan, ekmek ve küfür başlıklı köylü gecelerinin, ekmeğin kanla bağının ve tarihinin, köylü hayatındaki yerinin anlatıldığı çok sıkı bir bölümde, kapitalizm öncesi köylünün hakim olduğu dünyasındaki maddi ve kültürel güçleri açıklamak için bruegel'in resimlerinden faydalanıyor. böylece bu kitabı okumak bana, -yer yer pek bilmediğim bir takım siyasetçiye, filozafa göndermeler yapıyor olsa da- resimli roman okuyormuşum gibi kolay, anlaşılır, zevkli geliyor. bruegel bölümünü kısaltarak aşağıya yazdım. bir takım yönetmenlerin filmlerinde metaforik bir anlatım için kullandığı bu resimlerin anlamlarını şimdi biliyorum ve bu çok hoşuma gidiyor. eğer siz de benim gibi bruegel'i seviyorsanız aşağıdaki alıntıyı zevkle okuyabilirsiniz. yoksa, bırakın. ama kitabı mutlaka alın. gerçekten harika bir kitap.

"(...)büyük düğünler, john gillis'in de belirttiği gibi; 'hiyerarşik yapısı ve eşitsizliği aşikar olan bir cemaatte, sosyal uyumu teşvik etmeyi hedefliyordu.' toplanan paraları, artık soyun dışında kalmış ve kıskançlıkları ya da içerlemeleriyle bir tehdit ya da bölünme unsuru olanlara dağıtılan köylü düğününde, sevgiden çok istikrar ve mevki; bir düzene göre oturulan masa; belli sayıda konuk davet edilmesiyle anlatılan kaygılar ve bruegel'in köylülerin düğünü'nde açıkça görülen, şüphe götürmez kazanç havası hakimdi. bir tacın altına oturtulmuş gelin, ağırbaşlı hatta neredeyse ciddi görünüyor; damadıysa ayırt etmek güç. 'karısına kolunu ilk ve son defa evlendikleri gün uzatıyor' demiş, XIX. yüzyıl sonlarında köylünün duygusuzluğunu yorumlayan bir eleştirmen.

bruegel'in köylü düğünü tasvirindeki tartışmaya açık, hakim figür, bir insan değil, nesnedir: yeni bir kanda birleşmek üzere olan, iki ailenin büyüklerinin üstlerindeki duvara iliştirilmiş buğday demetleri. bu, kayda değer önem taşıyan maddeci sembolizm, evliliğin köylünün ekonomi politiği için ne denli mühim olduğuna dair bir göstergeydi belki de."
s.52-53

"muhtemelen bir köyde doğmuş olan ve manzara türündeki eserleri, kırsal hayatın doğal ritmleri ile mevsimsel döngülerini yansıtan bruegel, antwerp'in hareketli ticaret ortamına da aynı derecede aşinaydı. ortaçağıın ekonomi politiğinin farklı kültürlerini iyi biliyordu; kent ile kırsal, dünya ticareti ile köy tarlaları, imparatorluğun kudreti ile putkırıcı mezheplerin aykırı fikirleri; bunların hepsi birden cesur, taşkın renklerle, karışık bir sembolizm ve cezbedici imgelerle serpiştirmişti tuallerine. köylü kılığına girip, köy panayırlarına ya da sahte bir akrabalık uydurup elinde hediyelerle köy düğünlerine gittiği bilinen bruegel, çağrışım dolu sahnelere ve güçlü çizimlere dönüştüreceği köy adetlerine kazandığı aşinalıkla, bir günlüğüne martin guerre oluverirdi. köylünün günlük rutin çalışması ve dinlenme nöbetlerini ilk elden gözlemlemişti. ama aynı zamanda imparatorluğun kalbinde de yaşamış, hayatının neredeyse her senesi para kaygısıyla ve savaşın akıttığı kanla geçmişti. hayatının son on senesi iyiden iyiye çalkantılı oldu. liberten bir sapkın ve gizli bir tarikatın üyesi olmakla itham edilerek 1563'te, antwerp'i terk etmeye mecbur kalmıştı; "javada ispanyol silahşörlerin atış seslerinin çınladığı brüksel'e yerleşen usta ressam, savaştan mahvolmuş medeniyetin, gitgide merkantilist öğretiyle ve çekişen mutlakiyetçi devletlerce tanımlanır hale gelen dünyanın, orasına burasına yayılmış çirkin idam sehpaları ve darağaçlarıyla simgelenen ölümcül bir egemenlik mücadelesine kapılmasını dehşet içinde izledi. düşünce dolu bir tasarlama sürecine ve 'çağın ahlaki ve maddi unsurlarını değerlendirme' yeteneğine işaret eden tablolarında, kontrast oluşturan canlı renkler ve gölgeli karanlıklar yan yana gelir. bir bütün olarak yapıtları, doğanın ve düzensizliğin zorlayıcı alternatiflerinden, tekrar tekrar gündüz ve gece ikiliklerine geri dönen bir dünya tasarımından oluşur. düşüncelerini metaforla düzene sokan bruegel, 'ortaçağ aklının saplantıları ve dönemim tedirginliği'ne dair, 'fabllar ve mesellerin dünyasına dalmıştı.' bu metaforik düzenin temelleri toprak ve emek, ekmek ve kandı. robert l. dalavoy'un belirttiği gibi, 'bruegel'in doğanın kalbinde gördüğü insan', başından sonuna, 'günlük ekmeğini kazanmak gibi temel bir ihtiyaca saplanıp kalmıştı.'

(...) sanatı, köylülerin üretim döngüleri dışına ve tarım dünyasının köyleri ile tarlaların ötesine geçmiş ve gittikçe çağın karanlık yıkımlarına yönelir olmuştu. eleştirmen rocquet onun için; 'kabusların mimarisini gördü ve hummanın sınırlarını ölçtü. gözü dünyanın göbeğini delip, ölümün atlarını gördü' demişti. melankolinin pençesinde kısılı kalan bruegel, 'kara düşüncelerin kendini cezbettiğini biliyordu. karanlığın yolunu tanıyordu. karnaval ve büyük perhiz arasındaki savaş'ta bruegel, gecenin karanlık dehşetlerinin içine doğru bu hareketi, tabloyu düalistik taraflara bölerek, sahne sahne neredeyse nüfus sayımı gibi kontrastlarla başlatır. bruegel, o velvele ve renklerle birlikte iyice havaileşen köylü şenliklerinin, karnavalla ilişkilendirilen düşkünlükleri ile yokluğun ve iktidarın bir kenara koyuluşunun karşısına, büyük perhizin sadeleştirilmiş, sofu varlığının dehşetli ve iç karartıcı temsilini koyarak köy halkının şehvaniliği ve sosyalliği ile yerleşik dini düzenin katı ruhaniliğini yanyana getirmişti.

ardından gelen yıllarda verdiği eserler daha da müthişti; zira bruegel bir yandan metaforlarla dolu aklının şeytanlarıyla boğuşuyor, diğer yandan da 1560'ların yağmacı ticari anlayışının, mahvedici gaddarlığı ve merhametsiz açgözlülüğüne göğüs geriyordu. kır şenlikleri ve günün ağır işleriyle yaşayan kırsal kesim üzerine, ansızın kötünün iyiden hep üstün, karanlığınsa ışığa hakim olduğu bitmek bilmez, ne varsa tüketen bir savaşın motifleri işlendiğinden, köylüler ya arka plana itilmiş ya da yerleri tamamen doldurulmuştu.

ölünün zaferi adlı marazi tabloda resmedildiği gibi, cennetin tükenmiş güçlerinin acımasız bir cehenneme karşı verdiği savaşın imgeleriyle kendini yiyip bitiren bruegel, kendi kıyamet gününün peşine düşmüş, mağlup olduğu bir savaşı sürdürür gibiydi.. onun imgeleri, bereketli bir manzaranın antitezidir: ateşe verilmiş ticaret gemileri tüccarlığın durgun denizinde batıyor, yas tutanlar bir şapelin etrafında toplanmış, arabalar kafataslarının yüküyle inliyor, hırsızlar darağaçlarında sallanıyor, muhalifler işkence çarklarına çakılmış, ölüler tabutlarından dökülüyor, isketeler eceliyle boğuşan imparatorun altın sikkelerini topluyorlar. kan aktıkça, ekmeğin sanatsal çekiciliği kaybolur olmuştu. bruegel yaşadığı çağın bozukluğunun anatomisini çıkarmıştı.
s. 58-61

***

şuradan izledim

yorumlarda aglea'nın bahsettiği, bruegel'in değirmen ve haç tablosunu anlatan nefis bir film izledim az önce. bir yandan tabloda bulunan insanların kişisel tarihini ve o dönemin siyasal, ekonomik yapısını anlatıyor, bir yandan da tablonun içinde bir figür olarak bruegel yapmakta olduğu tabloyu yorumluyor; ne tür simgeler kullandığını açıklıyor. her bir sahne bruegel çizmiş gibi büyüleyici. son zamanlarda izlediğim en etkileyici film. bana kalırsa mutlaka izleyin. ben ara sıra herhangi bir sahnesini hatırlamak için zevkle açar izlerim yine. teşekkür ederim, aglea, bu kitapla birlikte filmi izlemek çok denk düştü, çok, çok iyi oldu.

çatal uygarlığı

2011-12-18T15:10:00.001+02:00

maymunlar cehennemi başlangıç

şuradan izledim

maymunlar cehennemi başlangıç filminde,eğitim ve beyin nöronlarını çalıştıracak bir ilaç verilen maymun hızlazekileşir, insanlaşır. bilimsel bir merakın nesnesi olmakla birlikte aileninbir üyesiymiş gibi sevgi de duyulan maymunla aynı yemek masasına oturulur. maymun bir seferinde,alzaymır hastası olan evin büyüğü çatalı ters tuttuğunda, onun aleti işlevini yerinegetireceği şekilde tutmasına yardımeder. maymunun ne kadar geliştiğininhabercisi işte çatal denilen nesneyi idrak ettiğinin gösterildiği andır belki de.

Clubbed To Death (Kurayamino Mix) by Rob Dougan on Grooveshark

maymunun hızla idrak ettiği çatal denilenaletin insan uygarlığında yer alışı öyle kolay olmamış. mutfak tarihinebaktığımızda çatalla ilgili evvela bir skandal görüyoruz mesela. 11. yüzyıldavenedik kontuyla evlenen bir bizans prensesi çatal kullandığı için papazlarınlanetine uğramış. kısa bir süre sonra prensesin hastalanması, çatalınşeytan icadı olduğunun kanıtı sayılıp,belki bir yüzyıl kadar çatal kullanımını geciktirmiş. din adamları çatalı niçinlanetlemişler, bilemiyorum. belki şeytanın yabasına benzediği içindir. belki debu iş için tanrı'nın insana parmak verdiğini, çatal kullanımının gereksiz ölçüde gösterişli, ifrada kaçan bir hareket olduğunu düşünüyorlardı. nitekimmontaigne, denemeler kitabında yemeği çok hızlı yediğini ve bu nedenleparmaklarını ısırdığını yazıyor. montaigne'nin çatal kullanmadığı çok açık. ama tanrı'ın herkese verdiği parmakların kullanımı da sınıflar arasında bir farkyaratacak şekilde imiş. soylular parmaklarının üçünü zarifçe yemeğedaldırırken, yemek kültürü gelişmemiş halk parmaklarının hepsinikullanıyormuş:) XIV. louis'nin sarayında çatal kullanan bir dük'ü, saint simon "korkutucu derecede temizlik düşkünü," diye tanımlamış:) çatalın osmanlı sarayına 1760'da girdiğini gösteren bir kayıt var. müslüman halk mutfağına girişine yine sağolsun II. mahmut öncülük etmiş. refik halit karay, çatal kullananlarla kullanmayanlar arasındaki uyumsuzluğu, "o caanım yemekleri şöyle oturup da elimizle rahat rahat yiyemeyeceğiz ki... vallahi hiçbirinin lezzetini alamıyoruz!" cümlesiyle aktarmış.

eskiden avrupa'da halk o kadar yoksulmuş,açlık o kadar yaygınmış ki midesi ile tabaktaki yemek arasındaki mesafeyikatedecekleri aletleri pek de umursamıyorlarmış sanırım. böyle de olsa krallariçin bile lüks bir aletmiş çatal. nitekim 1307 yılında ingiltere kralı I.edward'ın eşya dökümünde binlerce bıçak ve kaşık varmış da sadece yedi taneçatal varmış. fransa kralı V. charles'ın bir düzine çatalı varmış ama o kadardeğerli taşlarla süslüymüşler ki, onların kullanım değeri hemen hiç yokmuş.

biz beş taraklı bir organ olanelimizi pek artık işin içine sokmuyoruz. elimizdeki tüm parmakları, kasları kullanarak, elin maharetiyle bir şey ürettiğimiz de yok. eh elbette, en azından sıcak olduğundan parmaklarımızıkorumak için elimizi bir yemeğe sürmeyi aklımızdan bile geçirmeyiz. elini hor kullanan, dün yemek yaparken yaktığı parmağını, bugün kırışan halıyıdüzeltmek için uğraşırken onu bir de masanın ayağının altında eziyete tabitutan ben, tostumu bile çatal bıçakla yiyorum nerdeyse. çatal uygarlığıgünümüzde öyle ince bir noktaya gelmiş ki çeyiz için alınıp kutusundan onlarcayıllık evlilik süresince pek çıkarılmayan lüks çatal bıçak setinde yemekçatalının yanında, desert, balık, pasta, meyve, atıyorum sardalya çatalı gibiçeşitlemelere girişilmiş. önündeki çatal çeşitlerini ne için kullanacağın yolunda birterbiyeden geçmediysen, bazı sofralarda ayıplanma tehlikesi altındasın demektir. bu eğitimsizlik bizi, çatal uygarlığının enyüksek sınıfından, bir anda en dipteki sınıfına düşmemize neden olabilir:)

çatal kültürü kitabının yazarı italyan giovannirebora'ya göre çatalın yaygınlaşması makarna tüketiminin yaygınlaşmasıyla koşutbir şekilde gelişmiş. kitap, avrupa mutfak kültürünü, tarihsel verilerle, belli başlı yiyecek çeşitleriyle birlikte kısaca anlatıyor. şimdi geziyazarlarının deneyimlerini sunarken kullandıkları o adları afilliyemeklerin aslında halkın açlıklarını en ekonomik şekilde bastırmak için nasıluydurduklarının trajik tarihsel hikayeleri filanda var kitapta. kitabın makarnaya ait bölümünde ayrıntılıtarihi var bu yiyeceğin. meraklıları; kuzey afrika'dakikuskusun sardinya'da soccu adını alışını, geleneksel olarak taze yapılıp tüketilen makarnanın,açlık dönemlerinde ve nüfusun da hızla artmasıyla evde hazır yiyecekbulunabilmesi için depolanması amacıyla üretiminin değişmesini, daha doyurucu olması için çorbalara makarna katılıp mesela minestroneçorbasının doğuşunu vs. okuyabilirler.

bana büyüleyci gelen makarna denilen biryiyeceğin doğmasına koşut olarak, onuyemek için bir aletin de icat edilmesi. gerçi bana sokağın başında tepemde yağmurtıpırdamaya başladığında, sokağın sonunda şemsiyecinin bir anda ortaya çıkmasıda şaşırtıcı gelir. ihtiyacın karşılanabilmesi için bilim insanlarının,tüccarların işbirliği içinde çalışması, hızla uygun ürünün üretilipyaygınlaşması... ne bileyim... bir maymun bunu yapabilir mi? :) çok şükür halainsan olmanın o boş gururunu yaşayıp, böbürlenebiliriz;) şimdi bu yazıyukardaki filmi önermek için yazılmış olsun da filmi çocuklarınızla filan eğlenerek izleyeceğinizisöyleyerek tuhaf bir kavis çizeyim yazıda son olarak:)

hmm... yazıyı sonlandırma beceriksizi olarak belki şunu da eklemeliyim; bir de makarnanın hayır, italyanicadı değil de yine bir çin icadı olduğu kuşkusu var tabii. bir yemeğinanavatanının neresi olduğunun ne önemi var, hiç anlamıyorum gerçi. besleyici,ekonomik, lezzetli bir yemeğin geniş bir alanda yaygınlaşıp tüketilmesindendaha mı değerlidir onun milliyetinin tespiti? (bir yiyeceğin tüketilmesi lafıbana nedense itici gelir. elmayı biz çokça tüketiyoruz, dediğinde sanki zevksiz,kaba saba, robotik bir sindirimmekanizmasına indirgiyorsun güzelim elma ile ilişkini. neyse.) size bir başka sefer, zaman makinası-saatler hakkında yazacağım belki. orada saatin avrupa'da doğuşundan bahsediliyorya, benim ilgimi çeken çinliler'inkültürel yapıları nedeniyle saate olan çok farklı yaklaşımları. kendilerini gelenekselolarak evrenin merkezi olarak görmeye alışkın çinliler, yabancılara neredeysetiksinti duyuyorlar ve onların dışardan gelen bir fikri özümleyip, adapteolmaları bu nedenle çok zor. burdan yola çıkarak bana sanki makarnanınkaynağını çin'miş gibi düşünmek mantıklı gelir. yabancılardan, italya'dan bu yiyeceği öğrenmeleri zormuş gibi düşünürüm. hem onlar makarna yemek için çatala da ihtiyaç duymamışlar, iki tahta çubukla, gayet pratik yiyorlar yemeklerini. ama atıyorum tabii ki. aklınızda bu da olsun diye ekledim.

başka? hah, elbette unutmadan; bugün güneş yok. hareketsiz, silme, gribulut kaplı hava. sıkıcı. ama sıkılmıyorum. sabah kalkınca akşamdan şekerdebeklettiğim balkabağını çok ağır ateşte, hiç buharını salmayacak şekildepişirdim. içine karanfil ve bir kabuk tarçın da koydum. güzel koktu mutfak. ilkkez yapıyorum bu tatlıyı. annem farklı, kireçte yapardı bu tatlıyı. şimdihatırlıyorum da nefis olurdu aslında, dış kabuğu sert, çıtır çıtır, içiyumuşacık. ama hani işin içinde kireç olması beni huylandırır, yemezdim.birazdan da etli biber dolması ile tavuklu şehriye çorbası yapacağım, erkendenhazır olsun. yemek hazır olunca, sonra ne istersem yapabilirim sanki, kendimi süper özgür, rahat hissediyorum öylece.

yazıda geçen kitaplar:

. gündelik hayatımızın tarihi, dost yayınları, kudret emiroğlu

. çatal kültürü -avrupa mutfağının kısa tarihi-, giovanni rebora, kitap yayınevi, ç.çağla şeker

. zaman makinası, carlo m. cipolla, kitap yayınevi, tülin altınova

***

bu akşam arçil'den öğrendiğim rob dougan'ı dinledim. çok mu denk düştü, neydi, bilemiyorum, çok iyi geldi.
gif, yüksekökçe'den.

hastasıyım!

2011-12-15T16:00:00.001+02:00

şuradan izliyorum.

Aşk Tesadüfleri Sever by Müslüm Gürses on Grooveshark

siz nasıl arkadaşsınız!? insan bi demez mi, orda burda dizi arama, yüzde yüz yerli harika bir dizi var, diye. ne the office, ne modern family, iki gündür, varsa yoksa leyla ile mecnun. çok saçma, çok komik, çok sıkı, acayip bi şey. siz izlediğiniz için bayat geliyor tabii bu sözler şimdi size. bu mecnun'un ses tonu, konuşma biçimi ilk aşkım gökhan'ın aynısı, yahu. n'apıyor acaba gökhan şimdi? durun, bi google'a sorayım telefon numarasını.

***

google süper bi şey. eh, aradım:) konuşması hakikaten mecnun'a benziyor. o da şimdi istanbul'a inmiş iş için. akşama izmir'e dönecekmiş. bir oğlu olmuş. kendi kendine kasten bozmazsa, keyfi yerindeymiş. taşrada avukatlık yapıyormuş, deniz kıyısındaymış çokça, tekneydi, yelkenliydi... hmmm...

kendi orta çağımı yaratıyorum bir şekilde, modern çağ bana göre değil, diyor. o böyle konuşur. arada benim siteye uğruyormuş. dizi mizi izlemiyormuş ama leyla ile mecnun'u bi izleyeyim bakalım, dedi:) aranızda izlemeyeniniz varsa, izlesin bence.
***

Hatasiz Kul Olmaz by Orhan Gencebay on Grooveshark
evet, bildiniz, tanıyorsunuz artık beni, bir kadeh şarap koydum. güneş her zamankinden güzel battı. bir bulut tarlasının altındaydı da şavkı denize vuruyordu. bir şey düşünüyordum. -düşündüğüm tam olarak, kitsch denilen şeyin hiç değişmez, sabitmiş gibi duran bir şey olması ve bundan doğan eğlenceye kendini gözünü kapalı bırakmanla ilgiliydi. ne kadar elitist bir kültüre aitmişsin gibi görünsen de aslında doğduğun, beslendiğin kültüre ait olduğun ve bu da velev ki kitsch ögeler taşıyorsa... alzaymır hastalarına baktınız mı hiç, en temel, en basit hallerine iniyorlar neticede. ilk başta neyseler o oluyorlar. verandada yemek yerken annemin bardağında kalan suyu hiç tereddütsüz omzundan aşağı dökmesi gibi. anne n'apıyorsun ya!? ya birinin üstüne gelse, ayıp di mi? ayıp değil, o gelincikli başak tarlasının ortasında sanıyor kendini. -
sonra solumdaki mutfak dolabına narin, utangaç, köşeli bir ışık düştü. o öyle düşünce ben sağıma, pencereye, güneşe baktım; bulutlardan aşağı inmiş güneş. coşkusunu bastıran bir aşık gibi, ne güzelsin, seni çok beğeniyorum, dedim. gerçekten çok beğeniyorum güneşi. yazın, kendinin çok bilincinde, kendini aşırı bir şekilde tarif ettiği zamanlarda değil. böyle kışın, zarif , rol çaldığı için utangaç, beni unutmadın, di mi, dediği zamanlarda ona müthiş aşık oluyorum. unutmadım, çok güzelsin yine, seni çok özlüyorum, diyorum. dedim. battı.
arçil geldi. ekşili köfte ne ya, dedi. tencerenin kapağını açınca da, ha şu yemek, dedi. ben kokuyor muyum, diye sordu. evet, nefis kokuyorsun, dedim, çok da yakışıklısın... ben banyoya giriyorum, dedi. şimdi duştan çıktı; ekşili köfte, salçalı makarna, ızgara tavuk kanat yiyor.
ben de şu şarap kadehini bitireyim, kendime bir tabak yemek koyayım. yemek yemekten gerçekten çok sıkılıyorum, bir sıkıcı, zorunlu görev. sanırım hep böyleydim. annem bebekken bile acıktığım için hiç ağlamadığımı söylerdi. uslu, zahmetsiz, hep bir şey düşünüyor gibiymişim. yemek isteyip de verilmediği ilk zamanı düşünüyorum, o zaman. çünkü, bana hayır denilmemesi için hep evet cevabı alacağım sorular sormayı daha küçükken biliyordum - bir çocuğun evet cevabını duymak için soracağı soruları bulması için harcadığı çaba ne büyük, incelikli, zor bir meseledir, bilemezsiniz-. bebeklerin çünkü annenin yetersiz, bir şekilde beceriksiz olduğu zamanları tolere edip, kendi zihinlerinde kendilerini anne olarak tayin etme yetenekleri var. kim bilir hangi gelincikli başak tarlasında düşüncelere dalmıştı annem. çocukluğumun annesi hep dalgın. bana bak, sadece bak, diyorum hala içimden, beni gör... beni gör! ona kızamam, çünkü çok benziyorum ona. ama onun yaptığı hataları yapmamak için bilenmiş bir zihnim var. kendisini kendi annesi ve babası tayin etmiş çocukların güçlüklerden yılmayan ama çok kırılgan doğaları... yazgının hiç parmağı olmasa da, trajedi hiç yoktan ve bir de böylece doğar.

facebook meselesi

2011-12-12T18:06:00.002+02:00

portakalağacı'ndan

Snowblind by Tori Amos on Grooveshark

café de pass'tan

eski arkadaşla karşılaşmak nezor. köprünün altından çok sular akıp,onun ve sizin çok farklılaşmış ve bu nedenle şimdi iki yabancı olarak konuşmayı yürütmenizgerekmesindendir belki bu zorluk. ama belki de bir imge sorunudur bu. çünkü ilk selamlaşmanın ardından hızla düşünmeyebaşlar; zihninizdeki çekmeceleri, kutuları ortaya dökersiniz aceleyle.aradığınız, hayır, onun sizde değil,sizin onda bıraktığınız imgedir. elinize lime lime olmuş eski sözcükler, sararmış sahneler, güve yeniği olaylar geçer. işte bunların oluşturduğu imge onunla kuracağınız bir bağdır ve ondan sonradırki karşınızdaki eski dost yeni yabancı ile bu imgesel bağdan başlayarak birsohbeti yürütebilirsiniz. bana niçin facebook adresimin olmadığını soranlaraanlatmak istediğim yaklaşık böyle bir şey. orada karşılaşacağım her eski dostile zihnimi darmadağınık yapıp her biri için oluşturulmuş o imgeyi bulmazorluğundan. çünkü insan değişir, türlü deneyimler, birikimler, zamanın bizzatkendisi bizi bir imgeden soyup, başka bir imgenin sahibi yapar. bazen de zorlubir yazgının sınavına tabi olur insan ve bu yazgının dayatması ile kişiliği olmadık haller alır. onbeş yıl önce tanıdığım bir arkadaşımkurufasulye tarifi veren bir evhanımı imgesini taşıdığımı görse çok şaşırırmuhtemelen. gerçi hangimiz gençliğimizde kendimizi kanıtlamak için küstah birmeydan okuma ile bir imgeyi kibirle taşımadık ki ve adil zaman hangimizi kayırdıki o alevli imgeyi acımasızca söndürmemiş olsun (öhöm. cümleye bak:)

ayrıca kimle, hangi sınırlar ve koşullaraltında bir ilişki geliştirdiğinizi de hatırlamak bir sorun. bazı tanışıklıklardaçünkü size ait gerçeği bir haliye sunarsınız ve bu gerçek öyle ya da böyle birimge sunar ona. ama muhtemelen sınırlı olduğu için, bir takım bilgileri onasunmayı istemediğiniz için gölgeli, sizi andıran, size dair bir anlayışı sezdiren, ama gerçeğinbizzat kendisi olmadığı için asıl imgenin maskesi olmaya mahkum bir imgedir bu.

kaldı ki, diyelim bu onbeş yıl öncesinintanışına yüreğimizi içtenlikle açmış olalım. kendimiz hakkında gerçek imgeyioluşturmak için ikimiz birlikte içtenlikle uğraşalım. yine de… durun, conrad’ınlord jim kitabında çok hoş bir cümle olacaktı, demek istediğim şey o cümle. şöyle;“bir insanın yüreğinin derinliklerini anlamaya çalıştığımızda… bla bla bla… önümüzdeki et ve kemikten ibaretkılıf, elimizi uzattığımız anda gözlerimizin önünde erir, geriye hiçbir gözünizleyemeyeceği, hiçbir elin tutamayacağı hercai, avutulmaz, kaypak bir ruhkalır sadece.” evet. hmm… demek ki ister yakın ister uzak olsun başkasınabıraktığımız imgeden emin olamadığımız gibi araya uzun bir tarih de girmişse işlerepeyce arap saçına döner. aslında başkası hakkında edindiğimiz fikirle ona dairbir imge gelişir evet ve bu imge ile tanımak istediğimiz insanın karmaşıkdünyasını zihnimizde örgütlemeye çalışırız. ama bu çalışma esnasında da kendigerçekliğimiz, değer yargılarımız, onu anlama çabamızın önceki ezberedeneyimlerimize uydurma çabaları ile şu arap saçını kendimizce güzelce tarar,öreriz. sonunda alan şekil doğrusu değildir muhtemelen ama bize böylesi kolaygelir.

facebook konusu böyle. adresim var ama uyduruk bir adres. arçil'i kontrol edeyim, ne dinliyor, arkadaşlarıyla ne geyik çeviriyor bakayım diye o da. eski tanışlarla karşılaşma ihtimali sunan bu mecra bana yaklaşık bunları düşündürtüyor. karşılaşmaları facebook yerine hayatın o eğlenceli tesadüflerine bırakmak da daha hoş geliyor doğrusu. ne zamandır arkadaşlarım facebook adresimi almak istiyorlardı da ondan yazdım bunları da. şimdi böyle düşünüyorum, belki değişir.

geçen gün kadıköy çarşı'dan aldığım ispir kurufasulyesini pişirdim. ıslatma suyunabir bardak da süt ekledim. satıcıya bir hanım önermiş. satıcı denememiş, bir söz veremezmiş bana nasıl olduğuna ilişkin ama deneyecekmiş, aklımda olsunmuş. antakya biber salçası da istedim ondan. "çok mu acı?" diye sordum. bir kaç saniye daldı, "yok," dedi, salçayı koyarken, "öyle istismar eden bir acılığı yok, hoş bir acı." ne tatlı, güven veren bir satıcı. işte bir imge. sattığı ürünler iyi olduğu için değil, yaklaşımı, konuşması böyle olduğu için insan ordan alışveriş yapmak istemez mi? pilav yapma zamanını beklerken yazdım size, ama epeyce de geciktim, arçil gelmeden pişireyim. salatayı yaptım, evet.

aşk çorbası

2011-12-07T14:08:00.001+02:00

Enigma by Miles Davis on Grooveshark

şuradan izledim.

maalesef türkçe dublaj. ilk bölümlerde senkronize değil, ama düzeliyor sonra.

çok tatlı bir kadın. üç çocuğuyla, güzelce yaşamayı beceriyor. mükemmel bir aile tasarımı bu. oysa pek de mutlu değil bu aralar. kocası orta yaş krizi geçirip genç bir kadının peşinden gitmiş. krizin bitmesini bekliyorlar koca da dahil, elbirliğiyle. kadının çocuklarıyla kurduğu o hayran olduğum ilişki için kullandığı tek yöntem dürüstlük, açıklık. evde yemekler pişiyor ve her çocuk kendi meşrebince nefes alacak kadar özgür o evde. çok hoş bir aile. kadının hayatına başka bir adam giriyor. nerden baksan uygun değil bu adam. ama iki insanı bir araya getiren anlayış çok derin ve köklü olabilir ve bu doğru bir ilişkiye kaynaklık edebilir. kadın, bu adamı seçecek mi, seçmeli mi, pek emin olamıyoruz. izleyin mutlaka; neşeli, hayatımızı kabullenmek için alçakgönüllü bir önerisi olan, hoş bir film. filmde kadın, onyedi yaşındaki büyük kızı ve onun kız arkadaşıyla bir bara giderler bir akşam. kızın arkadaşı hemşirelik okuyormuş, ama ihtisasını ölüme yaklaşmış yaşlı insanları rahatlatma terapisi üstüne yapmak istiyormuş. "çünkü," diyor, "acı verici olabilir, ama bu çok gerçek bir şey."

şuradan izledim.

geçenlerde izledim bu filmi. dün izlediğim filmde, yaşlanmakta olan ve bunu kabullenmekte sorun yaşayan bir çift var. adam, yaşlılar için bakımevi binası tasarlayan bir mimar. sadece biçime ve gösterişe önem veren genç mimarların aksine, sade, işlevsel ve ihtiyacı ön plana alan dürüst tasarımlar yapan bir firma burası. ama adam yaşıların ihtiyacı ile kendi ihtiyacı örtüştükçe yaşlanmakta olduğunu seziyor ve çok endişeleniyor. karısı da öyle. toplumun mimarisi faşizan bir şekilde, genç, güzel, sağlıklı olmayanı görmezden gelmek, gözlerden uzak tutmak için kurulmuş. 65 yaş sonrası yaşlılar, ölüme yakın olmak bir yandan, narin ve yavaş bedenlerinin sınırlayıcılığı diğer yandan, onlar için oluşturulmuş bir rol model olmadığı için nasıl davranmaları gerektiğini el yordamı ile bulmaları zorunluluğu öbür yandan... istiyorlar ki mesela, bakımevi şehrin o kadar da uzağında olmasın, havaalanında tuvaleti bulmak için tüm katı dolaşmak zorunda kalmasınlar. filmin işaret ettiğim noktaları kasvetli bir film olduğu sanısı uyandırabilir ama değil. gülümsetmeli bir film. yaşlandıkça sevdiğim william hurt ve bakmaya doyamadığım isabella rossalini oynuyor.

teşekkürler;)

ormana sis çökmüş. yukardaki, gökyüzündeki yoğun beyazlık, ormana doğru indikçe seyrekleşiyor. doğudan esen yel, sisi parça parça ve yavaşça sürüklüyor. arkadaki bu ölgün yeşillik ve donuk beyazlık manzarasının önünden siyahlığı ve beyazlığı çok belirgin bir kuş, nereye uçmak istiyorsa oraya doğru bir eğri çiziyor. daha da önde, pencere pervazından su damlıyor. insan eliyle tasarlansa böylesi imkansız, mükemmel bir manzara tasarımı bu. doğanın tasarımına aşığım. her şey birbirine tam uygun, birbirinin nedeni ve sonucu olarak zorunlu ve o kadar güzel ki...

insan eli tasarımın ihtiyaçlarımıza uygun olanına da aşığım. parmaklarımı zorlamayan, kalınlığı dudağımı yakmama izin vermeyen fincana, sırtım ağrımasın diye uygun bir eğim verilmiş iskemleye, avuçlarıma tam uyan kaleme...

mutfakta yemek yaparken, elim ıslak olduğu için dirseğimle açabileceğim kadar düşünceli şekilde tasarlanmış lamba anahtarına insan nasıl aşık olmaz?

insancıl tasarımların duygulu, düşünceli, halden anlar olanını ister bir aile tasarımında isterse bir fincanda kullan hayatı daha kolay, güzel, soylu, dürüst yapmak için bir yol açmış oluyorsun.

bugünkü "her telden" programımızın da sonuna geldik. bi de şiir yazıp bitirelim oldu olacak:)

kaplan
kaplan! kaplan! gecenin ormanında
ışıl ışıl yanan parlak yalaza,
hangi ölümsüz el ya da göz, hangi,
kurabildi o korkunç simetrini?
hangi uzak derinlerde, göklerde
yandı senin ateşin gözlerinde?
o hangi kanatla yükselebilir?
hangi el ateşi kavrayabilir?
ve hangi omuz ve hangi beceri
kalbinin kaslarını bükebildi?
ve kalbin çarpmaya başladığında,
hangi dehşetli el? ayaklar ya da
neydi ki çekiç? ya zincir neydi?
beynin nasıl bir fırın içindeydi?
neydi örs? ve hangi dehşetli kabza
ölümcül korkularını alabilir avcuna?
yıldızlar mızrakların' aşağıya atınca,
göğü sulayınca gözyaşlarıyla,
güldü mü o, görünce eserini?
kuzuyu yaratan mı yarattı seni?
kaplan! kaplan! gecenin ormanında
ışıl ışıl yanan parlak yalaza,
hangi ölümsüz el ya da göz, hangi,
kurabilir o korkunç simetrini?

william blake
ç: selahattin özpalabıyıklar

***
unutmuşum. elbette şu diyeceğim filmi de izlemelisiniz. güzel bir iran filmi. kimin haklı olduğunu bulmak bazen hiç kolay değildir. haklı olmanın da anlamı yoktur, ya. bazen birinin kişiliğinden taviz vermesi gerekir. herkes kendi kişiliğine kararlılıkla tutununca bunun sonucu sadece yıkım olabilir.

şurdan izledim.

eh, oldu olacak bir film daha ekleyeyim. çünkü kış günü, evdesiniz ve film izlemekten daha güzel ne olabilir. aklınızda olsun bunlar. yaşlı robert redford'u özleyenler için, sıradan bir tv filmi. fena değil. manzara çok güzel.

şuradan izledim.

şimdi bir aksiyon filmine başladık. müzikleri harika. izleyeyim, size de yazarım.

işte yazıyorum:

şurdan izledim.

iyi bir aksiyon filmi. nasıl desem, sanki oyuncuların hepsi çok rahat oynuyor ve aksiyon filmiyle hafif dalga geçer gibiler. bazı sahnelerin üstündeki müzik öyle dramatik ki, bundan bir şaka doğuyor nerdeyse. bu nedenle filmin ayrıntısındaki espriler değil de filmin varoluş biçimi bir gülümseme doğuruyor sanki. tatlı espriler var. müzikler harika. işte aşağıda bir tanesini ekliyorum. clive owen'ı beğeniyorum sanırım. bir itiraf gibi oldu bu, ama artık zamanı gelmişti:) harrison ford da onun gibi bakar ve onu da beğenirim. ve hatta hafif budala bakan nicolas cage'in bakışları da andırır onu ve onun da hiiç yoktan kredisi vardır bende:) aramızda kalsın bunlar;p

Chaiyya Chaiyya by Terence Blanchard on Grooveshark

filmin diğer müziklerini şurdan dinleyebilirsiniz sanırım.

conrad: zafer (bir ada hikayesi)

2011-12-03T12:53:00.001+02:00

yazar dediğin keşiş değildir

çalkantılarla, çekişmelerle karışık içdünyasını tanıyorum. kendisi hakkında belirsizlikle dolu, kötümser bir yaklaşım içinde olmasıkarşısında şefkat duyuyorum. başkalarınasürekli kendini açıklamakla kalmayıp, kendi ruhsal açmazlarının kökenlerini gizlisiz saklısız bir şekilde keşfetmek için çaba harcamasını takdir ediyorum. dünyaya, o çok kişisel, kendine özgü bakışıylaaşkın bir anlam verme yolundaki ıstıraplı, umutsuz duruşunu çok önemsiyorum. sınav gibigördüğü kendi dünyevi varoluşunu, cehennemden geçerek bir tür arınmaya doğrugötürmeyi uman, bana kalırsa saflıkderecesindeki o dindar kavrayışına saygı duyuyorum.

conrad'ı seviyorum. onu kendimden, çokiçerden biliyorum. hepimizin hayatının aldırışsız, umursamaz, çok güçlü birmekanizmaya tabii olduğunu, birazcık özgürlük sanısı için, bu korkunç mekanizmayıkendin için engelleyebilmek için yani, omekanizmayı yok saymaktan başka çıkar yol olmadığını, bunun da bir aldatmacaolduğunu, ama gerçeklik denilen şeyin de bir hayat fikrini düzen içindetutturmaktan başka bir şey olmadığını... koşullarla uzlaşmaktan ve kendin içinhayali bir gerçeklik yaratmaktan başka yol olmadığını...

ne diyelim; hayat bazı zihinler için dahazordur.

geçelim. kötümser, karanlık şeylerbunlar. huzur, neşe, dinginlik arıyoruz biz. aradığımız ve yüzeyde tutunarakyaşamayı seçtiğimiz bu kavramları aşarsak, ayvayı yeriz. yiyoruz da. böylesimutedil dalgalı, asude bir denizin altında ama öylesi sancılı, endişeli,umutsuz bir bakış var. orayı boşvereceğiz. yarattığımız bu kullanışlı gerçeklikmasalına inanacağız ve hiçbir şeyi anlamamış gibi yapacağız. başka yolu yok. çünkübaşka yolun olduğunu düşünenlerin hepsi mezarda. biz böyle dandik bunalım edebiyatı yapıp,bitki çayımızı yudumlayacağız. insanın korkarım ki, gözüpeklik, yiğitlik, çıkargözetmezlik, erdeme dönük anları çok, çok ender ve bunu öylesine sosyalleşerek yapıyor ki tiksindirici bu. ama gücümüz bukadar; kıvıracağız, yalan söyleyeceğiz, kendimiz hakkında ahkam keseceğiz, okendine acıma seanslarından her sabah antioksidan lahana suyu içmiş gibi arınıp,pırıl pırıl bir yüzle çıkacağız. yaşımızı göstermeyeceğiz, zaaflarımızı haşagöstermeyeceğiz. yatakta sırtımızı döndüğümüz adamın herkesin içindeyken elini tutacağız. çünkü korkağızve çok nariniz. çünkü hesaplarımız var, daha 18 ay taksit ödeyeceğiz, çünkü sıradan çıkarsak bizi… herneyse. gerçek lükstür veerdemin maliyeti çok yüksektir. herkeseuygun, kullanışlı, demonte gerçeklik masalı ise sudan ucuz. kendigerçekliğimizi kendimiz monte edeceğiz ve buna sonuna kadar inanacağız. yıkılmışbir adam gördüğümüzde nazik ve terbiyeli, “ günaydın,” diyeceğiz ona maskeli gülümseyişimiz yedeğinde. yıkıldığını görmezden gelip, kendi nezaketimizden gururlanacağız. geçen akşam arçil’e, “midem ağrıyor,” dedimde, “çok geçmiş olsun,” diyerek oyununa döndü:) güldüm evet o sırada da.

conrad okuduğumda, sizi bilmem ama bennedense böyle militanlaşıyorum, keskinleşiyorum… sürdürülebilir hayatımızın tüm pimlerinigörüyorum da sanki, çarpık, çelişkili, ucuz, yalan dolan, kendini kurtarmaayarlı bu mekanizmadan pek de hoşlanmıyorum.

insan nasıl insan olabilir ve bununla baş edipnasıl yaşamayı becerir?

hiçbir fikrim yok açıkçası. ama conrad okuduğumda mesele buoluyor nedense.

conrad’ın zafer kitabındaki kahramanıheyst, bir ada’da yaşamayı seçiyor. onun, olması gereken insan tipi olduğunusöylemiyorum. çünkü kendini diğerinsanlarla, olaylarla, tercihlerle sınamadığın zaman karakterini doğru tutmakta bir zorlukyok. ezbere hayatın bir olayla çarpıştığında, karar vermen gerektiğinde saçmalıyorsan… geçelim.

heyst denen bu adamı seviyorum. sevmekya da sevilmek umrunda değil. iyi, dalgın, dünyaya bir gözlemci olarak bakan biri. alaycı ve kötümser fikirleri var. conrad’ındiğer kitabındaki lord jim’in kendisi vedünyayla ilgili meselesi iflah olmaz romantikken, heyst tam bir nihilist. hiçbirşeye inanmıyor. inanmaya da ihtiyaç duymuyor. dışarının, uyanık, alaycı, cin gibi, kanlı canlıinsanlarının ona taktığı komik isimlerden de habersiz. her şeyden uzakta, çünkü, diyelim birini sevmeyebaşladığında, mesela bir kadını, adamı, sevmekle ilgili bir sürü kavram daüşüşür insanın hayatına. güvenlik, sorumluluk, gelecek, kaybetme korkusu. sanki bu kavramların kapısı o insanmış gibi. sevdiğininsanın yaşama uğraşı, karakteri nispetinde de incelir sorunlar. ya da bir meslek, işedinirsin ve onunla ilgili bambaşka bir kapı açılır önünde. para dersin,zengin olmak filan… eh, önü arkası kesilmez bir yığın kavramla, düşünceyle,duyguyla uğraşman gerekir. hasbelkader doğmuş ve bir süre sonra da gideceğim budünyadan diyip, sadece kendine katlanmakla geçirmek istersen bu yaşam süresinibir ada’ya gidersin, heyst gibi.

ancak toplumsal yaşam çok tuhaftır; su gibi akargelir, seni bulur, ayağına dolanır. heyst de doğası iyi olduğundan,kirlenmediğinden, kaybetme korkusu yaşamadığından morrison ve lena'nın hayatına böylece bulaşır. zor durumda olanayardım etmek gerektiği dışında bir seçenek bilmediğinden, onlara yardım eder. lena genç bir kadındır veonunla aşk denilen şeyi keşfeder. aşk denilince conrad eni konu melodramlaşıyorve ben pek hoşlanmıyorum açıkçası onun bu halinden (bu kitapta da, talih kitabında bolca bahsettiğim shakespeare'in othello sahnesine çok benzer bir sahne var sonunda. dikkat edersiniz. ve ordaki gibi bir ada fikri var elbette burda da.)

ancak zaten conrad için konu seçimiönemli değil. önemli olan konunun ele alınış tarzı. “konuyu nasıl işleyeceğinekarar verirsen, romanın nasıl ilerleyeceğini de belirlemiş oluyorsun,” diyor. o, hep kuşkuyla, ikircikli yaklaştığı edebiyatformları ve "sözcüklerin ustalıklaörülmesi" adını verdiği bir zanaatin peşinde.

zafer kitabını, benim yaptığım gibiokumayı, conrad'ın diğer kitaplarından sonraya bırakın, diye öneririm. çünkü, lord jim’deki kurgu, talih’teki aşkhikayesi bir şekilde tekrarlanıyor bana kalırsa. onun çok sevdiğimkarakterlerini de bu kitapta biraz tanıdık buldum.

conrad’ı bir yazar olarak tanınır yapankitabının talih olması, çok şaşırtıcı. orada conrad, eşi bulunmaz anlatı tekniğini çok katı bir şekildeuyguluyor. bu bağlamda, okuyucular için nostromo kadar zorlayıcı ve görece sıkıcıolması beklenirdi bana kalırsa. ama tekniğini uygulamak için kullandığı kılıf, öylesineheyecan verici bir aşk hikayesi ki, okurları çok beğeniyor. galiba conrad, zafer kitabında, talih’in bubaşarısının nedeninin farkında olarak yine bir aşk hikayesi kullanıyor. bu tekrarı bağışlayabiliriz. kim aşk hikayesini tekrar etmiyor ki hem?

aşkın yanındasıkı polisiye romanlarda görülebilecek bir gerilim de var. kötü adamlar çok kötü vesilahlı; iyi adamlar çok iyi ve savunmasız. bu gerilim, conrad kitaplarında ensevdiğim unsur olan karakterlerin işlenişini mükemmeleştiriyor.

kötü karakterlerin tarif edildiği veonların sahne aldığı bölümler çok, çok iyi. ricardo karakterinin ortaya çıktığıher seferinde kitap, inanılmaz şenleniyor. ricardo’nun onu bir soyguna teşvikeden iğrenç adam schomberg ve patronu olan soylu bay jones ile sohbetlerininyer aldığı bölümler çok lezzetli.

heyst’in uşağı wang ise, edebiyata vesinemaya tipik bir çinli uşak karakteri kazandırması açısından çok önemli bence. çok, çok komik işlenmiş bir karakter. çok güldüm wang’in bir anda, sessizce ortaya çıktığı yerlerde.

heyst'in lena'ya, kötü adamlarla yaptığı görüşmeyi anlattığı bölüme kuşkuyla baktım. heyst ve lena'nın ilişkisi bu konuşmaya yabancıydı bana kalırsa. ancak heyst'in tümüyle savunmasız oluşunu ve kötü adamlarla onun karakterinin tümden farklı işleyişini göstermek için başka nasıl bir yol bulabilirdi conrad, bilemedim. bu nedenle bu ufak sarkmaya da katlanmak lazım. böyle yapması sonraki gerilimli bölüm için okuyucuyu gerektiği kadar endişelendirmesi bakımından önemli görünüyorsa da, ama sanki başka bir yol lazımdı. eğer o görüşmeyi heyst tarafından kıza anlattırarak öğrenmemizi sağlamak yerine yazar olarak kendisi anlatsaydı daha doğru olabilirdi, diye düşünüyorum. siz de dikkat edin bir bakalım.

kitabı okurken şöyle bir düşünce geçtiaklımdan: schomberg bir kötü karakter. heyst’ebakışı çok kötücül, çok çıkarcı, çok kindar, çok hesapçı. biz, kitabın yazarınagüveniriz ya, onun karaktere bakışına inanırız. bir bebek gibi kendimizi onunkollarına bırakırız. eğer kitabın yazarı conrad değil de bu schomberg denilenkötü adam olsaydı, yani bu kitap hiç de tekin olmayan, heyst’e bakışını okurolarak sevmediğimiz schomberg tarafından yazılsaydı, ne olurdu? biz okur olarak,karakter heyst ile yazar schomberg’e karşı nasıl bir işbirliği geliştirirdik? eğerbir kitap yazacak olsaydım, böyle bir şey yapmak isterdim.

conrad, bu kitabında da, merkezdeki ve uzaktaki karaktere, olaya, dört bir yandan, değişik insanların bakış açılarından, söylentilerden gittikçe yaklaşıyor. bunu yaparken olayı değerlendiren karakterleri ince ince gösteriyor. ama analiz filan etmiyor onları. bu arada bize değişik bakış açılarından oldukçasinematografik eylemler sahneliyor. çünkü conrad, "gerçekliğin ancak eylemüzerinden formüle edileceği kanısında. (...) eylemin kendisi yükü (ahlaki yorum yükü) kaldıracak kadargüçlü olmayabilir ya da romancı ahlaki öğeyi görecek kadar aşkın görüşe sahipolmayabilir. dolayısıyla conrad'ta hiç yorum yapılmaksızın bir amacayoğunlaşmış bir eylem eserin soyut şemasını da ortaya çıkarır.”

bitti.

ayrıca:
conrad: talih
conrad: nostromo
conrad: lord jim
conrad: narcissus'un zencisi

dahası:
ben conrad'ı edward said'in "joseph conrad ve otobiyografide kurmaca" ile "başlangıçlar/niyet ve yöntem" kitaplarıyla daha iyi tanıyıp, anlayıp, sevdim. sizin de aklınızda olsun bu kitaplar.

bu sırada:

evet. pencereyi tina için açık bırakacak kadargüneşli bir gün. mutfak temiz ve çok şükür soğuk değil. akşama yemeğim var;etli lahana dolması, ki annem kadar güzel yaptım bu sefer. isterseniz tarifiniveririm. yanında cacık. arçil’in lahana sarması yememesi olasılığına karşıgizli menü olarak izmir köfte ve makarna.

birazdan çıtır çıtır lahanakırpıntılarına bir havucu ve yarım kerevizi rendeleyeceğim. Bu sıralardamanavda bolca bulunan ekşimsi ve sert granny smith’i rendenin dilimleyicikısmıyla dilimleyeceğim. üstüne bir avuç ceviz serpiştirip, son olarak limon,elma sirkesi ve sızma zeytinyağı karıştırdığım sosu üstüne dökeceğim ve yemeğeçalışacağım. yiyebilirsem çok iyi olacak. şu yazıyı yazarken bir saat içinde içtiğim yedi sigaradan bunalan bedeniminisyanını ancak bu salata ile bastırırım. yazı için biraz endişeliyim. çok karamsarolması değil beni endişelendiren. karamsarlığın kibirli bir dili oluyor ve bunusevmiyorum. neyse. napalım, bu kadar. olduğu kadar. vedalaşalım yazıyla.

***
sonra:
insan sustukça susmak; konuştukça da konuşmak istiyor. konuşalım. her şeyin yolunda olduğunu hissettiğiniz, küçük, sevimli bir hediye kutusu gibi size sunulmuş anlar vardır. az önce öyleydi. yani, şöyleydi; arçil'in karnını doyurmuş, ateşini kontrol etmiş, onu kendi programıyla başbaşa bırakacak kadar sağlıklı olduğuna ikna olmuştum. tina, gün boyu yatağın üstüne düşen güneşte oyuncak balığı nemo ile oynamamızdan sonra yorgun düşmüş, huzurla uyuyordu. mutfaktaydım ve tam karşımda güneş, inanılmaz güzel batıyordu denizin üstünde. öylesine güzeldi ve öylesine umursamıyordu ki kendi güzelliğini, bu nerdeyse acı veriyordu. bir kadeh şarap koydum. şu şarkıyı dinledim:

How Come You Never Go There by Feist on Grooveshark

dün, arçil arkasında bir şeyi gizleyerek eve geldi. çok üzgün, duygusal olduğum bir gündü dün. bazen olur ya hani, sanki tüm hediye paketleri başkası içinmiş gibi, sana bir küçücük hediye olsun düşünülmemiş gibi hissedersin. güneşi, ışığı, ağacı, müziği kendinle ilişki içinde tutamazsın. sanki hoyrat bir makas tarafından bir fotoğraftan kesilmişsin gibidir:p tamam tamam, abartmayalım:) neyse, öyle bir gündü ve arçil kuşkulu bir tavır sergiliyordu. bana bir fotoğraf makinası almışmış meğer. kendi yaşlı annenizden hatırlayın, bir anne ne yapar böyle bir durumda? elbette! evet, ağlamaya başladım. endişeyle yüzüme baktıktan ve ben gözyaşlarımı sildikten sonra makinayı nasıl kullanacağımı gösterdi.

arçil'le duygusal anları böyle serinkanlılıkla geçirme konusunda gizli, sözsüz bir anlaşmamız var. alev alev dram mı var mesela, biz sanki en olağan haldeymişiz gibi işi normalleştirmeye çalışıyoruz böyle. iyi bir şey bu.

heyst, telaşsız, işbilir çinli uşağı wang'e baktığında, onun; "içgüdülerine böylesine rahatlıkla boyun eğişini, nerdeyse varoluşunu doğrulayacak kadar güçlü olan amacın basitliğini kıskanıyordu," der.
ben de tina'ya baktığımda benzer bir duygu hissediyorum. bir parça güneş ve balığı nemo olunca mutluluktan ne yapacağını şaşırıyor ya, onun bu saf mutluluk anı bana büyüleyici geliyor.

ortaya karışık

2011-11-23T22:15:00.001+02:00

bugün türlü türlü konulara uğradı aklım. bir aşk yazısı yazmayı istiyordum mesela, izlediğim bir aşk filminden yola çıkarak. şu film. dandik film kontenjanım bu aralar pek şişti. ancak filmde hiç fena olmayan espriler dolaşıyor. kızla adam iki eski arkadaş. sevgili olma ihtimalleri hep şu bu nedenle engelleniyor. ancak birlikte çok eğleniyorlar. birbirlerini anlıyorlar filan. ben zıt kutupların birbirini çektiği yalanına hiç kanmam. sevişmek ve başka da ortak bir şey yapmak istemeyen iki insanın icat ettiği bir kandırmaca o, bana kalırsa. neyse, filmde iki iyi arkadaşın ortak mizah anlayışları ve süper bir seks hayatları var. birlikte bir şeyler yapmaktan, yaptıklarını birbirlerine anlatmaktan hoşlanıyorlar. ancak kader her zaman yaptığı gibi ağlarını yavaşça örüyor.

sonra yine conrad vardı aklımda, ama yazmak istemedim. siz sevmiyorsunuz conrad yazılarımı. hayır hayır, itiraz etmeyin.

bir de kereviz yemeği ve kıymalı pide hamuru tarifi vereyim istiyordum. ama onları da yiyip, karnımı doyurunca dikkatim dağıldı. bugün, illaki yazayım istiyordum ama, niyeyse. sıcak odadan soğuk mutfağa gelip, sigara ve çay eşliğinde hızlıca yazıp, tekrar odaya döneceğim şimdi. bu soğuk ve kısıtlı arada çıka çıka aşağıdaki yazı çıktı. n'apalım, bu havalardayım valla bu aralar. nevrotik bir sızı içimde şöyle bir dolaşıp, yokluyor, ama sonrası da iyilik sağlık.

Shame for You by Lily Allen on Grooveshark

arçil bu aralar çok seviyor, lily allen'ı. ben de seviyorum.

az önce izlediğim dizide, aralarında feci sorunlar olan ve bence tüm iyiniyetli çabaya rağmen kurtarılması mümkün olmayan dört kişilik aile kendilerine ve sorunlarına bir es verip, masaya oturup bir kağıt oyunu oynadılar. o oyun sırasında çocuklar çocuk; baba, anlayışlı, şakacı bir aile reisi; anne mutedil, güleryüzlü biri oldu. anladık ki, eğer her şey yolunda gitse, bu aileden böyle şeker gibi bir tablo çıkma olasılığı var. ama aslında baba muhtemelen beyaz saray'a suikast yapacak olan, el-kaide türü bir örgüt tarafından beyni yıkanmış bir terörist. yemek pişirip, çocuğu okuldan dönmeden önce gözyaşını silme hassasiyetine sahip anne başka bir adama aşık. çocuklardan büyüğü daha o yaşta uyuşturucu kullanıyor. küçüğü ise her sıradışı olaydan fazlasıyla etkilenen, muhtemelen büyüdüğünde ruh hastası olacak biri. ancak bu ailenin idealize edildiği an, işte o masaya oturup oyun oynadıkları an.

şuradan izliyorum.

hiç sorun yokmuş gibi davranıp; yazgının öldürücü darbeyi bir anda vurup temiz iş yapmak yerine, yavaş ve gizli bir intikam planı içinde işkence etmeyi tercih edecek bir kindarlığa sahip olduğunu anlamazdan gelip masaya bir oyun kutusu çıkarmakta ve tüm aileyi ister zorla ister gönüllü, o masanın çevresine oturtmakta büyük fayda olduğu çok açık (cümleyi yazarken kendimi durduramadım. baktım, pek de afili duruyor, silmedim;) . ben dizinin bu minik ayrıntısına ikna oldum. fena bir dizi değil.

o halde biz de yapalım; oyun oynayalım. benim oynamayı becerdiğim tek oyun scrabble. scrabble bir sözcük bulma oyunu. her harfin bir değeri var. elindeki altı harften en yüksek rakama ulaşacak sözcüğü oluşturup, bu sözcüğü en yüksek rakamı alacağın şekilde yerleştirmen gerekiyor. bence çok zevkli bir oyun, denemelisiniz mutlaka. arçil'le zaman zaman oynuyoruz.

bazen elimizdeki harflerden hiçbir sözcük yapamayacak kadar okunaksız gelir hayat. işte tam bu sıkışmış zamanlarda ortaya bir oyun kutusu çıkarmak lazım belki de. hayata es vermek, çevremizdeki insanlarla ideal bir kandırmaca yaşamaya göz yummak için. bakın, tabu oyunu da iyidir.

bakışma yarışmasının kaybedeni

2011-11-18T16:58:00.016+02:00

The Rose With The Broken Neck (feat. Jack White) by Danger Mouse & Daniele Luppi on Grooveshark

çorba artık biraz da kendi kendine kaynasın diye karıştırmayı bıraktım. altını kısıp, mutfak masasına oturdum. pencereden bakıyordum. bakışıyorduk yani onunla... her zamanki manzarayla. ben basitliği ile her meseleyi karmaşıklaştıran biri olarak; manzara, ne olacağını bilen kaderin aldırmaz bakışıyla. ta ki çorba oradan sabırsızca fokurdayıncaya kadar.

şarkı şurdan
fotoğraf şurdan

...

bir kadeh şarap koyup devam edelim. şarkılar çok güzel.

Two Against One (feat. Jack White) by Danger Mouse & Daniele Luppi on Grooveshark

Black (feat. Norah Jones) by Danger Mouse & Daniele Luppi on Grooveshark

...

devamla:
bugün conrad'ı dolaştırıyordum kafamda. komik bir şey oldu. onun, dünyayı insanın müdahale edemediği bir makinaya benzetişini düşünürken, zihnimin fonunda aşağıdaki şarkı çalmaya başladı. demek, şarkının, dünyayı 'dönen bir değirmene' benzetişi ile bir benzerlik kurmuşum conrad'la. conrad'ı bu memleketten biri olarak okumak böyle bir şey demek ki:)

ama ne macera!

2011-11-16T09:01:00.001+02:00

sabaha karşı dört gibi uyandım yine. toplasan bir kaç saat ancak uyumuşumdur. damla uyku yok gözümde, okuma lambasını açıp, kitap okudum. conrad'ın zafer kitabını okuyorum bu aralar. pek beğeniyorum yine. sabah arçil'i yolcu edip gönderdikten sonra, conrad'ın bu kitabındaki olay anlatıcılarının karakter derlemesini yazayım istedim size. niyetim, açık ve kesin olarak buydu. net olarak hatırlıyorum. kitabı yanıma aldım, altı çizili yerleri gözden geçirdim. sitemi açtım, yazmaya başladım. heyhat, sonuç aşağıdaki yazı. siz bunu okurken ben biraz uyumaya çalışacağım. olmazsa, koyu bir kahve. bakalım.

I Never Woke Up In Handcuffs Before by Hans Zimmer on Grooveshark

market

çoğunluğu başörtülü, mahalleden komşularla marketin reyonları arasında dolaşırken, tepedeki görüntüsü bozuk ufak tv den şarkıcı canhıraş bağırıyor; "sevişmeden uyumayalım!" biz, domatesin iyisini seçiyoruz. ayrı bir evrenin, bilmediğimiz bir dilindenmiş gibi hiç aldırmıyoruz şarkıya.

manav reyonu

manavda işim uzun sürer. elmayı, armudu ince ince yoklayarak, koklayarak almayı seviyorum. havucu bolcana aldım, belki suyunu da çıkarırırm. ufaklarından nar aldım, havuç suyuna nar suyu da eklerim. manav artık biliyor evde ne var, ne bitmiştir. "limonu unuttun," dedi. limon da aldım. vardı aslında evde ama ne almam gerektiğini tahmin etmekten zevk alıyor sanırım. hep şunu al, bunu al, der. taze bakla alırım, dereotu şurda, diye seslenir. huysuzluğum üstümde değilse ne dediyse, neyi satmak istiyorsa alırım ben de. bir bahiste kazanmış galiba biri çikolata getirdi ona. bir parça da bana verdi. "kereviz niye yok?" dedim, dertli dertli. karşılıklı fıstıklı çikolatalarımızı yerken anlattı, yağmur yağıyormuş da oyalanamamış sebze halinde de, bak, karnıbahar da getirememiş de. pırasaya bakan bakışlarımı tarttı. o da biliyor, taze değil. hiç lafını etmedi pırasanın.

kasap reyonu

elinde bıçak, tavukları parçalarına ayırıyordu kasap. çok örtülü bir şekilde flört ediyor galiba benimle. ne zaman görse, bir gülümseme dolaşıyor çünkü yüzünde. onunla sizli bizli konuşuyoruz. ya flörtün getirdiği bir mesafeden ya da CV'sinde lüks bir market geçmişi var da ondan. bacaklarının arasında küçük bir çocuk dolaşıyor. kızıymış. "adın ne senin?" dedim, başını kaldırıp, söylüyor; "yaren". su yeşili gözleri var. sanki ağaçsız, gölgesiz bir bozkırda bir gölmüş gibi apaçık, doğrudan bakıyor insana. "ne güzel gözlerin var senin, yaren," dedim. utanıp babasının arkasına saklanıyor. aaa!... bizim kasabın gülümseyen mahçup yüzü kıpkırmızı olmuş. baktım, kızının gözlerinin aynısı onda da var çünkü. "bir kilo tavuk kanat," dedim, konuyu değiştirip. "tazeyse ama, lütfen," diye ekledim, işle aşkla hiç karıştırmadığımı iyice anlasın, diye. "bi paket de kedi için tavuk ciğer."

şarküteri reyonu

yoğurt alıyordum. bu sefer itimat'ın yoğurdunu alayım, dedim. iyi de yapmışım, gerçekten çok güzeldi. yaşlıca bir hanım, belli ki akşam ne yemek yapacağına karar verememiş de alışveriş arabama bakarak fikir edinmeye çalışıyordu. başını kaldırınca ona baktığımı gördü. "tavuk kanat yapacağım," dedim gülerek. "yanına da pilav." aniden yakalanmış olmasına mı, derdini anlamış olmama mı bilmem, telaşla güldü. kemikli, iri, sıcak elini bir an elimin üstüne koydu. "bizde horanta çok, tavuk kanatla doymazlar," dedi. "kıymalı patates yemeği yap gitsin o zaman," dedim. "iyi dedin, ondan yapayım," diyerek kasap reyonuna doğru uzaklaştı.

kasa

19 yaşlarında, sırt çantalı, montunun kapşonunu başına geçirmiş, dalgın bir kız var önümde. biskrem almış kendine. başkalarının bakışının farkında olmayan kızlar ne sevimli. sıra ona gelince, montunun cebindeki elini parayla birlikte çıkarıp uzattı. paranın üstünü hiç bakmadan alıp, yine montunun cebine soktu elini. demek ki sıklıkla alıyor bu bisküviyi, kaç para, biliyor. seviyor olmalı. bir ara ben de çok yerdim. koyu bej rengi sert bisküviyi ısırdığında içindeki çikolatalı kısmı görmek için bakarsın illaki. onu görmek sanki lezzeti artıran bir şeymiş gibi, biskrem yemenin bir nevi töreni.

yokuş

marketten çıkıp sağa döner, yokuşu elli metre çıkarsam, bizim ev. biskremli kız sokağın ortasından yağan yağmura aldırışsız yürüyor. öyle yavaş ki ona yetişmekte zorlanmadım. yanından geçerken,"çok yorgunsun," dedim. şaşırmadı sesime. gülerek baktı. "yağmurda yürümeyi seviyorsun belki?" diye üsteledim. biskremi, dalgınlığı ile öyle tatlı ki, sesini de duymak istedim galiba. o, apayrı bir cevap verdi; "her tarafım ağrıyor." benim ellerim dolu olduğu için kapıları o açtı, asansör düğmesine o bastı. "sana bir çay vereceğim. eve gider gitmez yap," dedim. poşetlerden birinden doğuş'un mistik çayını buldum. jelatini açmakta zorlandım. asansörden çıkmış, bekliyordu. iki tane uzattım. "çok iyi gelecek," dedim, "nefis bir çay." kapıyı kapatırken paketin üstünü okuyan dalgın gözlerini kaldırıp o aralıktan teşekkürünü sığdırabildi. öyle kırıtkan bir nezaketi filan yok, çok tatlı bir kız. komşumuzmuş demek.

mutfak

tina'nın ciğerini açtım ki, kötü bir koku. marketi aradım. kendimi nasıl tanıtacağımı bilemiyorum onlara. ismimi öğrenemediler bi türlü. bir kaç sefer, "hani uzun boylu, çekik gözlü?..." dediydim, ama insanın kendini öyle tarif etmesi de tuhaf. şimdilerde, "ben, mavi lark*," diyorum, hemen tanıyorlar. "biriyle kemikli tavuk göğsü gönderin bana, bu ciğer kokuyor yaw," dedim.

* içmeyenler bilmez; lark bir sigara markası. ben mavi renkli paketi alıyorum.

bayramlık curcuna

2011-11-05T13:21:00.001+02:00

. bir kadın ve erkeğin günlüğünden bir sayfa var yukarda. ben genellikle bu kadın gibi en ufak bir durumdan trajedi yaratmaya, düşüncelerimin kuşkuyla vesveseye dönüşmesine yatkınım. günlüğe, erkeğin tek satırlık katkısı, bakış açılarının ne kadar farklı olduğunu gösterip, komedi yaratıyor. ilişkide yaşanan durum, sorun olduğunu sezdirebilir, ama bu sorunun bizim aklımızdan geçenle alakası olmayabilir:)

. hazır bayram da gelmişken, arkadaşlara mektuplarda önerdiğim tam bayramlık, eğlenceli bir dizi var. aklınızda olsun.

ben şuradan izliyorum.

. dün akşam çok tatlı bir film izledim. mutlaka izleyin.

ben şuradan izledim.

armağanlar bu kadar. bayramınız kutlu olsun. siz bu yazıyı okurken, lokum, şeker, çikolata, yaprak sarma, kavurmalık et almak için kadıköy'e doğru giden bir otobüste olacağım ben. bu aralar başladığım hiçbir kitap o zamana uygun olmuyor nedense. bir çaba daha gösterip, yeni bir kitaba başlayacağım giderken de. hadi bakalım.

resim okuma

2011-10-30T18:38:00.003+02:00

havalar iyice serinledi. eğer pijamalarımı, sabahlığımı çıkarıp ev pantolonu, kazağı ve ev için ayrılmış spor pabuçlarımı giyersem, mutfakta oturabiliyorum. masada salata, peynir, meyve, tuzlu fıstık ve küçük bir kadeh şarap var. masadaki yiyeceklerin çeşidi kadar farklı kitaplara uğradım bugün. insan sıkılmamaya karşı strateji geliştirebilir ve kararlı olursa sıkılmıyor gerçekten. bu nedenle nerdeyse mutluluk dolu bir gündü. roger waters'ın the pros and cons of hitch hiking albümünden şarkılar dinledim. pencereden baktım zaman zaman. yoğun gri bulut kümesi tam ortadan yarılmış, o yarıktan şiddetli bir aydınlık çizgi şeklinde uzamışken, ışık bir tül perde gibi denize ağmıştı. bu manzaranın ön planında, teras duvarında üşümüş güvercinler suya ve ekmek kırpıntılarına uğrayıp, dinlendiler. şimdi hava karardı. hilal şeklinde bir ay var. hala iyiyim. şu kadeh bitsin, arçil dershaneden gelecek zaten. az önce telefonla arayıp otobüse bindiğini, tok olduğunu söyledi. bu söze kanmamayı öğrendim, ama ciddi bir sonucu yok; patates kızartıp, hamburger yapacağım sadece. sonra pazen pijamalarımı giyeceğim. çay demleyip, battaniyenin altına gireceğim ve günün en dikkat çekici kitabını okumaya devam edeceğim. ama size şimdi, bugün uğradığım kitaplardan birinden hoş bir alıntı yazacağım. yukarıda gördüğünüz hopper'ın otomat tablosu hakkında alain de botton'un seyahat kitabı'nda geçen bir yazısı. bu tabloyu uzun yıllar seyrettim ben. bora'nın çalışma masasının tam karşısındaki duvarda asılıydı. bir takım vahim kusurları olmasa çok sıkı, hopper'ı anlayan bir adamdı, bora. yiğidi öldürsek de hakkını yememek lazım. evet, yazalım, çok çok güzel bir alıntı:

"otomat (1972), yalnız başına oturmuş kahve içen bir kadını resmeder. vakit gecedir, kadının üzerindeki mantodan ve şapkadan anlaşılacağı üzere dışarıda hava soğuktur. görünüşe bakılırsa oda geniştir, boştur ve iyi aydınlatılmıştır. dekor tamamen işlevseldir, üstü taştan bir masa, kalın ahşaptan siyah sandalyeler ve beyaz duvarlar. kadının yüzünde içe dönük, biraz dakorkmuş bir ifade vardır, kamusal alanlarda oturmaya alışkın değildir sanki. belki o masaya oturmadan önce bir şeyler ters gitmiştir. kadın her şeyden habersizdir ya, yine de farkında olmadan resme bakan kişiyi öyküler yazmaya davet eder, onun geçmişiyle ilgili ihanet ya da kaybediş öyküleri. kahve fincanını dudağına götürüken elinin titremesini engellemeye çalışır. saat gecenin onbiridir, aylardan şubat'tır, yer kuzey amerika'da bir şehirdir.

otomat hüznün resmidir ancak hüzünlü bir resim değildir. iyi bir melankolik şarkının gücünü taşır. eşyalar sert hatlıdır, evet, ama mekan tümüyle mutsuzluk taşıyan bir mekan değildir. salonda başka yalnız insanlar d avardır; tek başına oturmuş, tıpkı resimdeki kadın gibi düşüncelere dalmış, toplumdan kopuk bir halde kahvesini yudumlayan kadınlar ve erkekler. toplumdan kopmuşluk, hepsinde ortak olan duygudur ve bu ortaklık insana yalnız olanın sadece kendisi olmadığını anımsatır, 'sadece ben yalnızım' duygusunun verdiği baskıyı azaltır. yol üzerindeki restoranlarda, yirmidört saat açık olan kafeteryalarda, otel lobilerinde ve istasyon kafelerinde, yani kamusal olan ama yalnızlık hissi veren her yerde insan, yalnızlığının dindiğini fark eder, yepyeni ve bambaşka bir kamusallık duygusu duygusu keşfeder.bu mekanlar tam anlamıyla 'evden uzaktır'. bu mekanlardaki parlak ışıklar ve umumi eşyalar, evin bize sunduğu o sahte rahatlık duygusundan kaçmamızı, rahat bir soluk almamızı sağlar. duvar kağıtlarıyla ve çerçevelenmiş fotoğraflarla çevrili evimizde (o bizi hep yarı yolda bırakmış sahte sığınakta) hüzne düşmektense burada düşmeyi tercih ederiz.

hopper resimdeki kadının tek başınalığıyla özdeşleşmeye davet eder bizi. resimdeki kadın onurludur, kendinden çok başkalarını düşünür; fakat başkalarına fazlaca güvenir, biraz naif bir hali vardır sanki. bedeni, yaşamın sert bir köşesine çarpmıştır. hopper bizi onun yerine koyar; bizi dışarıda yaşayanların yanına, evdekilerin karşısına yerleştirir. hopper2ın resimlerindeki insanlar ev olgusunun kendisine karşı çıkan insanlar değildir., yalnızca 'ev', onlara şu ya d abu şekilde ihnaet etmiş, onları gecenin ve yolun kucağına itmiştir.. yirmdört saat açık olan kafeterya, istarsyondaki bekleme odası ya da motel, sıradan dünyada kendine bir ev edinmemiş ama başını dik tutmuş insanların sığınağıdır. baudelaire'in 'şairler' adını verebileceği, bu adla şereflendireceği insanların."

alain de botton, seyahat kitabı, s. 56-57

oyun

2011-10-21T22:57:00.001+03:00

bugün, oyun oynamayı pek seven arkadaşım ayşegül'le msn'de konuşurken bana bu oyunu gönderdi. ilginç sonuçlar çıkabiliyor. bakalım siz ilk hangi sözcükleri göreceksiniz. lütfen bana da yazın ilk hangi beş sözcüğü gördüğünüzü. hile yapmak, çok sözcük görüp arasından ayıklamak yok, ona göre.

geçmiş olsun

2011-10-17T21:26:00.000+03:00

bugün kötü bir hatıra su üstüne çıkan bir ceset gibi zihnimdeydi. tüm ayrıntılarıyla ordan oraya savruldu durdu. kara bulutların altında, erimiş kurşun renginde olan denizi, soğuk mutfakta, bıraktığım sigarayı bulantıyla içerek izledim. yıllar öncesinin berbat bir günü bugüne sızarak sanki geçmişe doğru bir kehanette bulunuyor; bazı ayrıntılara daha da odaklanarak bir şeyi doğru anlamam gerektiğinde diretiyordu. insanın düşünerek affetmeye yöneldiği şeye, kalp neden ikna olmaz? affedemiyorsa neden unutamaz? latince'de unutmakla affetmek sözcükleri aynı kökten gelir. insanın sadece unutarak huzur bulacağını savlayan faydasız, umutsuz bir bilgi. bugünü geçmişin berbat bir gününe gömdüm.

taş ustası

2011-10-16T17:38:00.006+03:00

sis dağı örtmüş, ormanın yeşili, sis arasından canhıraş parlıyordu. kırmızı kazağımı da giymişken dışarıya çıkayım, dedim. bu grilik arasında kırmızı bir leke olarak, bir meselenin peşine düşmüş ciddi biri olarak yani hızlı hızlı yürümekten daha iyi bir fikir de gelmedi aklıma. yağmur bastırınca koyu mavi yağmurluğumun fermuarını çekip, kapşonunu başıma geçirdim. bu grilik arasında mavi bir leke olarak, bir gizli kederi yüklenmiş biri olarak yani... boşversene:)

adalar manzarasını soluma alıp geniş cadde boyunca yürüyünce sevdiğim bir markete geliyorum. bakımlı, tek çöp olmayan bahçesinde begonviller, karanfiller, akşam sefaları hala bol çiçekli. aralarında ikea'dan alınma masa ve iskemleler var. üstünde de tente. bazen burda oturup, kahve söyleyip, ada'ya bakarak gazete okurum. bugün canım istemedi. içeri girip gazetemi aldım. marketin içinde üç süslü akvaryum ve nefis balıklar var. benden başka müşteri görmedim daha burda. sahibi sanki hobisi marketçilik gibi takılıyor, bahçesi, akvaryumlarıyla gönül eğlendiriyor burda. çok seviyorum burayı.

dönüşte hızlı hızlı yürürken, üstüste konmuş taşlar gördüm. ben taş hastasıyım. güzel bir taş gördüğüm zaman dokunmadan edemem. durdum, ince yosun bağlamış bir taşı elime alıp, parmaklarımı sürttüm. beş on metre ilerde yağmurluklu bezgin bir adam ve ondan daha bezgin siyah köpeği beni izliyordu. taşı bırakıp, onlara doğru yürüdüm. adamın çocuğunu över gibi, "çok güzel taşlar," dedim. "güzeldir, evet," dedi. "kayrak taşı mı bu?" diye sordum. "kayrak taşı, ankara'dan özel geldi," dedi. öyle demese bir tanesini isteyecektim. iyice hızlanan yağmurun altında adam, ben, köpek bir süre sessiz, taş yığınına baktık bir tabloyu inceler gibi. "şömineye gelmez." dedim kendi kendime mırıldanıp.. "çatlar çünkü, di mi?" diye adama bakıp sordum. nedense konuşmaktan kendimi alamıyordum. orada çok mesut hissediyor, bir milim kıpırdamak istemiyordum. beni şöyle bir süzdü. "şömineye gelmez bunlar. bahçe peyzajında kullanılacak. taştan anlıyorsunuz." dedi kapşonundan süzülen yağmur sularının altından soru sorar gibi bakıp. yalan söyledim; "anlarım," dedim. "babam taş ustası benim." neden bilmem sesimde dokunaklı bir titreme vardı bunu söylerken. biraz da gurur kırıntısı. hafifçe öksürüp sesimi temizledim. "gece gündüz kör kütük sarhoş gezmesine rağmen ondan daha iyi bir taş ustası bulamazsınız" diye ekledim. ikimiz de neyi onayladığımızı bilmeden birbirimize başımızı salladık. köpek dili dışarda bize bakıyordu. yoluma devam ettim.

taş ustası karakteri john fante'nin kitaplarında geçer. özellikle hayat dolu ve üzümün kardeşliği kitaplarında bu kendine özgü, müthiş karakteri okuyabilirsiniz. benim gibi bir yazarı okumaya başlamışken hemen tüm kitaplarını okumak isteyenlerdenseniz, listeye büyük açlık kitabını da alın. john fante'nin inanılmaz eğlenceli, okurken gülümsemeden edemeyeceğiniz bu kitapları battaniye altında ve çayla nefis gidiyor. aklınızda olsun.

anadolu'nun isyanı

2011-10-14T11:12:00.001+03:00

Anadolu'nun İsyanı from Anadoluyu Vermeyecegiz on Vimeo.

yağmur bir görev aşkına hep bir anlamı kışkırtıyor. aldırmamak lazım.

2011-10-09T16:41:00.004+03:00

yağmur yağıyor. çok güzel.
oğluma zorla yağmurluk giydirmeler sabah uğurlarken.
tina'nın durup durup kucaklaşma isteği.
kuşlara ekmek kırpıntısı hazırlama zamanı.
sürekli demlenen taze çay. yanında bu kez browni.
her şey aynı. hep aynı. hala ordayım.

insanın kendine hapsolmuşluğu doğruysa da,
ağır yükleri atıp, alanını genişletebilir içinde.
yerine hiçbir şey de koymak zorunda değil bana kalırsa,
şu yağmura inat

böyle. bu kadar. yürüyelim.

2011-09-07T12:58:00.005+03:00

size diyeyim, bu böyle olmaz. düpedüz bir yanlışlıkla tutunması bu insanın kendine. çünkü bir görünüşe sözcüklerle sondaj yapıp, milim milim numuneler almak gibi kendinden. evirip çevirip elimizde o numuneleri, rengine, tadına bakıp, "bu bir şeydir," demeye benzer. bu bir şey olana bazen dersin ki keder, bazense komediyi andırır, hatıraları anımsatan bu burukluk ne de hoş aslında, falan. oysa yalandan sürüp giden bu inat, nerden baksan bir ertelemedir. yanlışlığı şurdan da bellidir ki, insan hiçbir şey anlamaz kendinden.

izlemex.tv

sohbet

2011-09-06T19:39:00.002+03:00

şuradan

çıktığımda uyuyorlardı, umarım karşılaşırsınız yakında

yakma ışıkları, görünüyor adresleri ayışığında

kıskanmam merak etme, duysam bu gece seni mutlu ettiklerini

o türden aşıklar değildik biz, olsak da ne fark ederdi ki

leonard cohen, sisters of mercy

"hep ikili ilişkiler kurmaya çalışacağız hayatımız boyunca. bu ikili ilişkilerin dışarıya karşı kapalı olmaları gerek. ilişkiyi anlamlı, biricik ve mutlak kılmak için, saklanacak bir sır, başkalarının anlayamayacağı bir vücut dili, şifreler, gizli-kapaklı konuşmalar, bize özgü ortak bir dil, başkalarının paylaşmadığı, bilseler bile önemini anlayamayacakları ortak anılar olmalı. tüm bunlar üçüncü kişilere açıldığında birden değersizleşiverir, anlamı kalmaz. zaten bir anlamları da yoktur pek; o ikili yapıyı kurup yaşatmaktan başka."

bülent somay, bir şeyler eksik, s. 53
(yukarıdaki şarkı tercümesi de kitaptan)

yorgunum elbette. şimdi girdim eve, meyveler, midye dolma, köy ekmeği, çekirdekli simitle. size yazarken dinleniyorum. bülent somay okuyorum bu aralar, dinlenme anında bahsettiğim için pek uzun yazamayacağım, pek de anlamlı olmayacak şimdi sözünü etmem aslında. bazıları sevmiyor onu. bülent mesela bir tavırla sevmiyor

(bugün arçil'in okulundaki işlerini hallettikten sonra yine nazım'daydım ve yine karşılaştık bülent'le ve yine hiç susmamacasına konuştuk. onun 21, benim 22 yaşında olduğum tanışma zamanımızdan sonra çok şeyler oldu ve biz de çok, çok değiştik. ama değişmeyen bir şey var; yine kitaplardan, okuduklarımızdan söz ediyoruz hararetle. o şimdilerde nurullah ataç'a hayran ve bunun nedenini çok, çok güzel anlatıyor. çok olmuş bu kadar uzun süre, soluksuz konuşup dinlemeyeli bir insanı. iki gündür bülent'le gerçekten çok keyif alarak sohbet ettim. onunla karşılaştığım için çok mutluyum. burayı okur mu bilmem. sevmiyor burda yazıp durmamı. kendimi harcıyormuşum. bu kadar yoğunlukla başka bir iş yapsam daha iyi olurmuş. haklı olduğu yerler var. neyse.)

sevmemeyi anladığım gibi sevmeyi de anlıyorum; hele söz konusu yazar bülent somay gibi insana bir tür mesafesizlikle bakıp, onun içini dışına çıkarıp, bir de alayla kahkaha atıyor, attırıyorsa. ben çok eğleniyorum. çünkü melodrama düşkün bir doğam da olsa, aynı şiddetle kendimle dalga geçip bende olup biten her şeyi sabote edebiliyorum. bundan da gocunmuyorum. elbette bunun da bir sınırı var; bana karşı bu dediğimi denemeyin;) yukardaki alıntı en makul paragraflardan biri. bazen otobüste, kahvede okurken kahkaha atmama ramak kalan süper yerleri var. okuması kolay. bir tür aforizma gibi yazılmış. aklınızda olsun.

ben meyveleri yıkayıp, salata yapayım. üniversitede gittiğimiz bir lokantada aşçı tabağı isterdik. her yemekten bir parça konurdu kocaman tabağa, ki hepsini tatmış olurduk. ben çünkü sıkılırım aynı lezzeti bir kaşıkla ağzıma götürüp durmaktan. manasız bir iş. arçil gelmek üzeredir. şimdi iki tane aşçı tabağı hazırlayacağım.

resimli roman: "sabah olur uyanırsın ve bu iddialı bir başlangıçtır."*

2011-09-04T12:20:00.001+03:00

ancak gün yaklaşık şöyle görünür:

şuradan

bakar, bakar, bakarsın. sonra uyuşmuş zihninin bir yerinden imdat çığlığı gibi

şöyle bir formül bulursun:

şuradan

kendini kutlarsın. yapılması gereken ayan beyan ortadadır. yataktan fırlar,

çamaşır sepetini, ütü masasını salona taşırsın. ütü, bir fikir olarak

şahanedir; tartışılmaz, mutlak bir doğrudur.

tişörte, 'çamaşırın dokusuna işlemiş inatçı kir ve lekelerle' yaptığın savaşın galibi olarak yukardan bakarsın. zaman, haklı mücadelene gururla devam etme zamanıdır! kırışıklar ne kadar kararlıysa sen de o kadar hazırsındır! bu yolun sonu, kefenini ütülemeye kadar gitse yılmak yoktur.

şuradan

akşam olur, uzanırsın. ne yaparsan yap, kendini yenik hissedersin.

-bitti-

komediye niyetle başlamıştım ya, insanın fikri neyse...

* elbette, erhanbey'den.

nezaket

2011-09-04T00:53:00.000+03:00

"şarap alır mısın?" diye sordu mart tavşanı yüreklendirici bir sesle.
alice masaya bakındı, ama masada çaydan başka bir şey yoktu.
"şarap göremiyorum," dedi.
"yok zaten," dedi mart tavşanı.
"öyleyse ikram etmek pek kibarca olmadı," dedi alice öfkeyle.

lewis carroll, alice harikalar diyarında

hangi şiir

2011-09-03T16:23:00.000+03:00

balkon, rüzgar, su içen kuşa sataşan kedi, yıkanmış tencerelerin gümüşi parıltısı, pişen dolmanın kokusu, uyuyan çocuğun omzuna öpücük...

iyi bu. bir çok hayatı kurtarmıştır da.
bırak böyle kalsın. niçin durup dururken, kalkıp şiir okursun.
bazı insanlara şiir okumak yasaklanmalı, hiç fırsat vermemeli. sisifos gibi uğraşıp dursun. çıplak elle ekmek hamurunun canına okusun, çorbayı karıştırsın, taşan sabrının altını kıssın...

geçelim.

müzik iyidir.

yunus

2011-09-02T21:24:00.004+03:00

öyle yorgunum ki, duş alıp hemen yatıp bir film filan izleyeceğim sanırım yatakta. bugün ali ve yunus'la buluştuk. ali benim çok eski bir arkadaşım ve oğlu yunus'u ilk kez gördüm. çok güzel bir çocuk, öylece bakakalıyorsunuz (ali ile hep maşallah, diyip durduk:) madem böyle yapabiliyorsunuz, annesi ile deneyin, birkaç tane daha yapın, dedim:) kendini dayatmayan, kendi kendiyle eğlenebilen akıllı, duru, sakin ve çok zeki bir çocuk. öyle agucuk magucuk türk usulü bir ilişki hiç kurmamışlar çocukla. babasıyla türkçe, annesiyle fransızca konuşuyor. ingilizce'yi filmlerden filan öğrenmiş:) hmmm... henüz üçbuçuk yaşında. gelirken, babası oyalansın diye bir oyuncak almak istemiş ona, bir dükkana girmişler. yunus, uzun uzun inceledikten sonra bir tane uçakta karar kılmış. gerçekten de onunla oynayıp durdu. hangimiz istediğimizi bu kadar net bilebiliyoruz ki?:)

evet evet, nazım hikmet'teydik yine. sonra moda'ya çocuk parkına yürüdük. yunus oynadı, eğlendi, düştü, kendi kendine ayağa kalktı. tramvaya binip kadıköy'e döndük. onlar vapur iskelesine gitti, ben arçil'e bir test kitabı almak için çarşıya girdim. orada bir site okurum tanıdı beni. çok heyecan verici bu. bir yerde oturup çay içtik ve uzun uzun sohbet ettik. çok tatlı bir kız, özlem. kendi kendine sevinç üreten, iyi kalpli olduğu her halinden belli, huzurlu, yaşam dolu... onunla ayrılınca manava gidip dolmalık biber aldım. manav beni çokça inceleyince, türküm, yabancı değilim, o nedenle mi bakıyorsunuz, dedim. türkmenlik var sizde, bir yerde yörüklük filan... dedi. evet, dedim. babaannem yörük. ortaasya'dan gelen aynı kavimden olduğumuz ortaya çıktı. biz konya'dan adana'ya yönelmişiz, onlar konya'da kalmış. bir nevi akrabalık işte:)

otobüse binip eve döndüm. arçil'le günü konuştuk biraz. test kitabına baktık. dolma yapacak hal kalmamış bende. kıyma da tam çözülmemiş zaten. mantı yaptım. bir de vitamin içtim ki duş almaya yetecek kadar bir enerji versin. yarın hicabi ve şafak'la görüşsem diyorum, çok, çok özledim çünkü, ama sanki evde olsam, radyo dinleyip şu buzdolabını köşe bucak temizlesem, çeşitli yemekler yapsam, bu mola bana daha iyi gelecek gibi. bakalım.

safter

2011-09-01T19:50:00.001+03:00

safter ne tatlı, ama ne tatlı olduğunu bilmeyen insanlardan. anlattığı şeyin olağanüstü olduğunu ben bilirim, o hiç bilmez. elini tutup kadıköy'den bahariye'ye doğru koşturdum onu. çünkü buluşma noktamız miting yapan kürtler'in, polislerin, gazetecilerin tam göbeği. gaz bombasından boğazımız yanıyor. onun oturduğu gümüşsuyu'na yakın taksim'de değil de benim için daha kolay olur diye kadıköy'de buluştuk, diye suçluluk duyuyorum. o aldırmıyor. çünkü tanıdığım en iyi insanlardan; yumuşak, alçakgönüllü, işleri olurundan alan, bütün tuhaflıkları olağan karşılayan biri.

koştururken, "benimle buluşmanın heyecanlı olduğunu unutmuş muydun?":) diye soruyorum. onunla bir kez de büyük bir deprem olan bir akşam, nefis bir kar yağarken buluşmuştuk. herkes deprem sohbeti yaparken biz hangi filmi izleyelim diye konuşup, umduğumuzdan bambaşka bir filmi görüp, sonrasında cambaz'ın ahşap masasında şarap içip, yağan karı izleyerek nefis bir akşam geçirmiştik. onunla çok rahat ederim, çünkü tüm tuhaflıkları olağan karşılar. onunla "normal olan nedir"i filan unutursun. hiç fiyakalı laflar etmeden insanı farklı, özel, orijinal yapan ne varsa ortaya çıkarır. ve hiç farkına varmaz yaptığının. desen, utangaçça gülüp, şaşırır. canım... tilda swinton'ın gözlerine benzer gözleri. onlara bakınca sanki yağmurlu bir günde bir çınar ağacının altına sığınmışsın gibi hissedersin. desem, şaşırır ve masumca, kocaman gülümser bu iltifatı hiç haketmediğini düşünerek. çok, çok tatlıdır.

onunla bir kez taksim'de buluşmuştuk. sinemaya filan gidecektik de öylece dolanıyorduk taksim'de. benim alışveriş gününde hangi havada olduğum önemlidir; çünkü o günkü havama göre asla giymeyeceğim mantıksız giysiler alabilirim. onunla her zaman çok neşeli olduğum için, bileklere kadar inen ve orada torba gibi büzülen, önünde kocaman kanguru gibi cebi olan polar bir eteği denedim. şahane oldu, bence al, dedi:) bir kere giymedim o eteği, hala durur. sonrasında daracık beli ve alabildiğine geniş paçaları olan, paçaları yeşil fırça deseni ile bezeli deri bir pantolon, mor peluş bir kazak ve çingene pembesi peluş bir çanta da o gün yaptığım giysi alışverişi arasındaydı:)

biz bahariye'ye doğru koşarken, konuşmaya da başlamıştık. eğlenceli olur diye gay'lerin mitingine katılmış taksim'de bir arkadaşıyla. ama o sırada burnuna biber gazı gelmiş. şaşırmış, gay'lere de mi biber gazı filan... farketmiş ki o sırada kürtler de miting yapıyormuş ve onlar polisin zulmünden kaçmak için gay'lerin miting ahalisi arasına karışmışlar. travestiler filan arasında bıyıklı, sakallı, güçlü kuvvetli kürtlerle birlikte miting yapmışlar, ama polis yine de yapacağını yapmış:)

icat ettiğim gelenek uyarınca nazım hikmet'e gittik. ordan da istersek moda'ya yürürüz ve belki bira filan içeriz diye hesap etmiştim. kocaman, gölgeli ağaçlar altında asude bir yerdi yine nazım hikmet. çayımızı içtik ve yıllarca biriktirdiğimiz konuları hızla konuşmaya başladık. safter, londra'da bir bahçıvanlık okulunda okuyormuş! evet. bayıldım, bayıldım. ona, böyle tatlı şeyler yaptığı için tüm insanlık adına tutup teşekkür etmek filan istedim. sonrasında kahve içip, fallarımıza baktık. iyi çıktı falımız çok şükür:) kendimiz hakkında bir yığın dedikodu anlattık birbirimize. eski, ortak arkadaşlarımızı andık. aralarından birini arayıp çığlık çığlığa sohbet ettik filan:)

sonra o vapur iskelesine gitti. ben de kadıköy çarşı'ya uğrayıp çupra, zeytinyağlı yaprak sarma ve kırmızı şarap alıp eve döndüm. arçil'le büyük mutfak masasında oturup, limon sıktığım yaprak sarması yiyip, şarap ve kola içerek günü konuştuk. birazdan balığı ızgarada pişirip, bol limonlu yeşil salata hazırlayacağım.

hmm... iyiyim. iyi ki çıkmışım. daha sık çıkmalıyım, di mi?
yarın da çıkacağım!:)

sizin şarkınız hangisi?

2011-09-01T10:26:00.000+03:00

"bizim şarkımız çalıyor" hadisesi sadece reha ile olmuştu. ilk şarkının mekanı nisan ayında izmir'den kazdağları'na giderken arabada ve sonrasında ankara bahçelievler'de küçük bir evde. sevgili olmayı öğrenirken. işte seni böyle seviyorum, diyor.

ikinci şarkı ayrılırken, ağustos ayında, öğle sonrası, istanbul cihangir'de. o, kanepeye uzanmış arkadaşıyla rakı içerken, arçil'in sağa sola dağılmış son oyuncaklarını toplayıp bir kutuya koyuyorum. artık baba kız gibi olmuşuz. yine üzgün değiliz, gülümsemeli bir sohbet yapıyoruz arada. radyoda tarkan başlıyor. bu da ayrılık şarkımız olsun, diyor. işte seni böyle seviyorum.

ikisini de dinledim az önce. sesi biraz fazla açtım. şimdi o, karşıda, taa şu ada'da. arçil'in kahvaltısını hazırlayıp sokağa çıkacağım birazdan. bir takım halledilmesi gereken işler var. öyle ya da böyle, erken ya da geç, her zaman yapılması gerekeni yaparım çünkü. toplamına hayat diyoruz bunun.

oyun

2011-08-31T18:32:00.000+03:00

arçil'le bir oyun oynadık az önce. çok zevkli. şu siteye gidin. play düğmesine tıklatın. uydurma da olsa adınızı, yaşınızı vs yazın. aklınızdan bir ünlü tutun. ben önce tarkan'ı, sonra dostoyevski'i tuttum. o, bir takım sorular soruyor ve siz aşağıda uygun seçeneğe tıklıyorsunuz. benim tuttuğum iki ünlüyü de bildi. inanılmaz! siz de oynayın, çok eğlenceli.

bir mektup ya da güzin abla hadisesi

2011-08-31T13:29:00.004+03:00

sevgili v,
bu sabah neşeyle uyandım. çünkü bir kaç gündür gökyüzü, hava benim en sevdiğim halinde. benim kadar moral yapısı hava ile doğrudan bağlantılı biri daha var mıdır, bilmem. insanların sığ bir sohbet konusu olarak gördükleri havadan bahis, en ciddi meselelere bakışımı belirleyen temel bir şeydir. ben havadan nem kapar, rüzgarın önünde savrulur gider, yağmurun sesinde bir aşk vaadi duyarım:)

sabah, dün yapamadığım telefon görüşmelerini yaptım ve bir takım işleri yoluna koydum. çayı demledim, yerleri süpürdüm. terası yıkadım ki, kapısını gönül rahatlığı ile açabileyim. tina, terasta akıp giden suya pür dikkat kesilip, onu takip ediyor ya, buna çok gülüyorum, biraz da ondan bu teras yıkama işgüzarlığım. eh, radyoyu da açtım. neşeli dans müzikleri çalıyor ki, bedenim dans edemese bile, şu esen tatlı rüzgarla da birlikte kanım başka türlü akıyor sanki içimde. senin mektubun geldiğinde vileda ile yakın bir ilişki içindeydik. onu duvara dayayıp, kendime bir fincan çay koyup, sana yazmaya başladım işte.

her şeyi açıkça yazmayacağım, için rahat olsun. güzin abla hadisesi bana hep ilginç gelmiştir. sanırım yıllarca, hem de zevkle okudum onu. ilgimi çeken, öncelikle mektuplarla yürüyen bir ilişki yaratması güzin abla'nın. ona derdini anlatan birinin sosyal, ekonomik, ahlaki yapısını zihninde tekrar yaratacak bir hayal gücüne sahip. mektup sahibinin zihniyet ve duyarlılıklarını kavrayışında, onun samimi itirafları yanında, gizli kapaklı iç dünyasını sezişinde müthiş bir yetenek ve incelik görürüm. daha internet icat edilmeden sanal bir ilişkinin ilk tohumlarını atmıştır bana kalırsa güzin abla.

bir kararın, tercihin, eyleme geçişin eşiğinde duran bir insanın gerçekliğini kavrayıp, onun hissettiği baskıyı, iradeyi bir nevi üstlenmiştir. mektup sahibi, güzin abla'nın önerisi ile derdine derman bulmuş mudur, bilemeyiz. ancak güzin abla bir gerçekliği kusurlu da olsa zihninde kopyalamış ve protez de olsa ona bir çözüm sunma gayreti içine girmiş ve bana kalırsa bunu layıkıyla da yapmıştır.

güzin abla köşelerini okumak, bir hikaye okuma zevkiyle eşdeğerdir benim için. mektup sahibinin kişiliğini, içinde bulunduğu olay örgüsünü, hangi konuda tereddütler yaşadığını ve hangi konuyu güzin abla'dan gizlemeye çalıştığını ben de düşünürüm. ona yanıt veren güzin abla'nın da kişiliğini, hesap ettiği sorumluluk sınırını kavrar; dert sahibine sadece onun farketmediği bir gerçekliği göstermeye çalışıp, onun yerine karar vermediğini örtülü olarak sunma gayretini takdir ederim. bu hikayelerin entelektüel derinliğimize denk düşmemesi hiç de önemli değil. bir hadise var, bir takım olaylar gelişmiş, bu içtenlikle ve dondurulmuş bir zamanda, bir karar eşiğinde paylaşıma sunuluyor. sonrasında mektup sahibinin neye karar verip, olayların nasıl geliştiği biz köşe okurlarının hayaline bırakılıyor. bundan daha heyecanlı, gerilim yüklü, beni olayların hayaliyle başbaşa bırakan daha kusursuz bir hikaye düşünemiyorum.

yüzyıllar sonra, bizim zamanımızı anlamaya istekli bir tarihçi olursa, bence güzin abla mektuplarının bulunduğu gazete köşelerini okumazsa eksik bir iş yapmış olacaktır.

gönderdiğin videoyu öyle beğendim ki, bunu da yazıma iliştiriyorum. çok teşekkür ederim. sana yanıt vereceğim en uygun zamanda. aslında bu yazıya sözünü ettiğin paralel evren konusunu da eklemek isterdim, ama şu an vileda sopası cezalı bir çocuk gibi duvara dayanmış, haksızca uzun sürdüğünü düşündüğü bu cezanın artık bitmesini istiyor:)

sevgiler.

sevgi dolu tatil filmleri:)

2011-08-30T16:20:00.003+03:00

yılın belki de en güzel havası var bugün. ışık, bulutlar, serinlik mükemmel. az uyudum ve yorgunum biraz. akşam için tavuklu şehriye çorbası yaptım yine. bol limon da sıkınca arçil bayılıyor bu çorbaya. bir de etli, bezelyeli, mısırlı, havuçlu, patatesli pilav. iki yemek yapmaktansa hepsini bir arada pişirdim. ocağın altını şimdi kapattım, pijamalarımı giydim, yemek vaktine kadar bir film izleyeceğim. eğer siz de izleyecek bir film arıyorsanız, çok da kederli, sert, ağır bir film olmasın diyorsanız, "bir aradayız, hepsi bu" adındaki bu filmi izleyebilirsiniz. işte afişi ve bağlantısı:

buradan izliyorum

olmadı. sonra şurdan devam ettim. siz buradan deneyin.

sonra torrent'ten indirdiğim "new york, seni seviyorum," filmini izleyeceğim. size vereceğim bir bağlantı yok bu nedenle. eğer bulur ya da indirirseniz, yanınızda sevgiliniz de varsa, izlemesi eğlenceli aşklı filmler:)

dağınık

2011-08-29T18:10:00.003+03:00

eşyalar, diyorum, olmadı sanki böyle. ama rahat edeceksek kalsınlar. yerleşmediler, alışmadılar da tam hiçbiri yerine. mutfakla salon karmakarışık. evet, böyle dağınık dursunlar o halde şimdilik. çünkü yoruldum. hem bu ne gürültü. size eşya konuşur, diyeceğim şimdi de ilginçlik peşinde sanacaksınız beni. ama inanın dediğime, hepsi bir ağızdan, ne şamata. müziği açtım ben de. havada bulutlar, kuş kanatları pencerede, tina eşyaların üstünde, acıkan arçil'e o karmaşada yemek. sonra baktım böyle çok neşeli, simetriyi, açıları, köşeleri hesap etmeden yani, ne rahatlık. bıraktım her şeyi, salona, kitaplığın önüne koyduğum sedire uzanıp açtım bir kitabı. bir şiir kitabı bu. zeka'nın. aylar, yıllar oldu belki de bu kitabı okumayalı. şimdi, şu vakit, işin gücün arasında yapılacak iş mi bu şimdi. üstelik bilgisayarı açıp size yazmalar...

hiç dinliyor mu beni! işte yazıyor bile:

neşe ve adalet
kendisi değil çaresizliğinden sanki
hep bir başkası zarar görmekteydi
karşılar mıydı herkesin zararını
karşılarım demişti
biz de inandık ona
sabırlıydık, bıraktık geciktirsin adaleti

haklı tepkilerin habercisi olmayı isterdi
garipliği erişilmez bir güvence
çok şey yapacakken daha
titizliği bir tür tembellik
hep kederli bir güne rastlayan neşesinden
belliydi, kızgındı kendine, hayatına girmiştik
bize kızgın değildi

inanmak zor, sayıları düzeltmek en kolayı
önündeki yıllar en kolayı
sevimli bir azınlık olmanın mutluluğu onunla
gizli kalması gereken tedirginliği
bu bir tercih değil miydi
ben de verdim yıllarımı kendi ömrümden
haydi verdim diyelim, doğru olur mu ki

bizim de bir yarınımız var
göreceğiz ne kaldığını geriye

şiir, necmi zeka-yavru aslan'dan konu komşu'ya
fotoğraflar, anna morosini
müzik, mohsen namjoo

alaturka

2011-08-28T16:26:00.008+03:00

akşamları tüm mahalle sonuna kadar açık hoparlörden hocanın vaazını ve sonrasında söylenen ilahileri dinledi tüm bir ay boyunca. sokak lambalarının altından geçerek, iftar yemeğinden, teravih namazından dönenlerin tıpırtılı ayak sesleri, mırıltılı sohbetleri duyuldu. akşamüstü otobüsten elinde paketlerle inen yorgun erkekler evlerine dönerken sokakta oynayan çocukların saçını okşayıp, şakalaştılar.

camlarda kırmızılı, mavili eşarplarını sarmış hanımlar birbirlerine laf atarak cam silip, halı silkeliyorlar. bizim sitenin yöneticisi, sınıfımızı belirleme telaşında, bizde halı silkeleme gibi avam şeyler yasak. yılda olsa olsa bir kez elektrik kesintisi yaşıyoruz ama, hanımların mumlarla merdivenden aşağı inmesinden rencide olan yöneticimiz, jeneratörlü lambalar ekledi her kata. en pahalı boyayla boyattı apartman içini, kapının her iki yanındaki saksılarımıza kırmızı güller ekildi.

marketimizin meyve reyonlarında rengarenk şekerler ve madlen çikolatalar da var; az önce döndüm ordan. alt kat komşu yine hastalığından bahsetti. elimdeki paketleri yere bırakıp dinledim. sıcaklara, neme çok dikkat etmek gerek dedim yine, başımı yukarı, bulunduğu pencereye çevirmekten yorgun. işini süper ciddiye alan yöneticimizle apartmanın gidişatı hakkında müzakerede bulunduk her zamanki gibi. onun benim hakkımda bir imgesi var ve bu imgeye ben de sadık kalmaya çalışıyorum. güller için demir oranı fazla olan bir vitamin önerdim. eli çenesinde dinleyip, başını salladı. apartmanımızın saadeti ikimizin de ortak ülküsü çünkü.

bugün ben de mahalleliye katılıp evimi temizledim. odaların şeklini değiştirdim. mis kokulu nevresimleri çengelli iğneleri gizleyerek iyice gererek serdim. terası çamaşır suları ile yıkadım. kuşların leğenini temizleyip, taze su koydum. sonrasında, suyun, terasın ahşap tavanında oynaşmasını izlemeyi seviyorum. sabah erkenden çiçekleri suladım, terasa çıkarıp biraz havalandırdım. kumu değişir değişmez farkeden tina, mutfağa gelip çenesini şöyle bir kaldırıp teşekkür etti. bi şey diil, tinacığım, dedim. bir de hapşırdığımda , çok yaşa, demeyi öğretsem ikimizden iyisi olmaz bu dünyada.

birazdan dersaneden çıkan oğlum arayacak her zamanki gibi. istediğim bir şey var mı, diye soracak ve ben her zamanki gibi radikal alırsan sevinirim, diyeceğim. o aradığında, kemiksiz tavuk butunu baharatlayıp kızartacağım, makarna suyu koyup ocağa, salata malzemelerini yıkamaya başlayacağım. sirkeli su içinde bekleyen çavuş üzümü, şeftali, elma ve armutu servis tabağına çıkaracağım şimdi. bazı günler meyvenin içine gömülü bir çekirdek gibi huzurlu hissediyorum kendimi... geçmiş, şimdi ve geleceğin bir parçası gibi.

sır

2011-08-26T13:20:00.003+03:00

hatıralarla oyalanıyor ve oradaki bazı insanları düşünüyorum bazen. adını bile unutmuş oluyorum belki, ama karakterinin ya da onunla yaptığımız bir sohbetin genel dokusunu çok net hatırlayabiliyorum. aşağıda bir sürü şey anlatan ama pek de bir şey demeyen dağınık bir yazı var. işiniz gücünüz varsa, okumak yerine onunla ilgilenin. ben, işi gücü yapmamaya bahane olsun diye yazmış bulundum. aynı hatayı önermiyorum size;)

üniversitede bir arkadaşımız, "hepinizin bir sırrı var bende," derdi arkadaş grubumuzu ima ederek ve elinde, patlatırsa hepimizin yanacağı bir bombayı tutuyor gibi:) ee, n’olmuş yani, derdik. gençlikte olaya bağlı olan sırrın ömrü zaten ne kadardır ki. o, olay biriktiricisiydi. böylelikle her şeyi gündelikleştirir, zamana ve koşullara indirgerdi. ama sır denilen şey de açıklanmadığı sürece değerlidir; gücünü bizzat ifade edilmemesinden alır (eğer ki bir sır sirkülasyonu ile iletişimin merkezinde olmaktan hoşlanılmıyorsa. o niyetli sır tutucusunun durumu değişiktir. geçelim onu.) ifşa edilmemekle değerlenen ve aslında hiçbir kilide uymayan sır böylelikle hiçbir kapıyı açamaz; arkadaşımız, ilişkilerinin üstüne gerdiği bu sır tülünü öylece gergin tutmaktan bitap düşerdi. karakterinin, gaddar, gammaz, hırçın olanla yumuşak ve iyicil olan kutupları arasında bu bomba sırları karşılıklı olarak atıp tutar ve neyse ki iyi tarafı galip gelirdi.

içinde gizli bilginin kodlarını taşıyan bir tohum-bomba olan bu sırrı istediği gibi yeşerteceği toprağı bulamaz, açılıp saçılıp, çiçeklenmeyen sır, artık bir değeri kalmayıncaya kadar bekler, bekler, sonunda küflenirdi. sırrı, grup arkadaşları içinde sıradan bir sohbet sırasında sadece sırrın konusu olan kişinin anlayabileceği şekilde azıcık sızdırırdı eğlencesine, ki bu da gerilim filmlerine benzerdi . "tam olarak göstermiyorum, kalanını karanlıkta bırakıyorum. şu an anıştırdığım şeyin gerçekte ne kadar korkunç olduğunu ima ediyorum; açıklarsam olacakları senin hayal gücüne bırakıyorum artık, ki ne korkunç, di mi!" demek isterdi:)bana sevimli görünürdü. severdim onu.

bir gece ankara'da yüzüncü yıl bloklarındaki onun öğrenci evinde yine ders çalışma niyetiyle buluşup, sohbet ediyorduk. bilgisayarın, cep telefonun icat edilmediği bir dönemden bahsediyorum. ikimizdik. sürekli demlenip acılaşan çayımızı, samsun sigarası eşliğinde içerken laf lafı açıyordu. o, sırlarıyla bir kraliçe gibiydi de artık bu değerli yükünün bir kısmını halefi tayin ettiği bana bırakmak istiyordu. bense sır haline bürünen bu olayların bizzat kendisiyle hiç ilgilenmiyordum. o olay biriktirirdi, ben karakter. olaylarla ilgim sadece o karakteri anlamayı sağlayacak kadar; onun sınırlarını ve derinliğini kavramak içindi. yargılayıcı değildim, ahlakçı hiç değildim. hayata, insanlara kitap okur gibi bakıyordum. işin eğlencesi de buydu. o zamanlar insanları çok dinlememin, kendileri hakkında abuk subuk ayrıntıları sormamın nedeni de buydu. bu nedenle de diyelim arkadaşımın elinde, selim’in eşcinsel olduğu, ali’nin ayşe’yi aldattığı şeklinde bir sır var ise bu beni zerre kadar ilgilendirmiyordu. ali’nin bir katil olması bile umrumda olmayabilirdi. neticede ben, katil olmak ali’ye ne yapmış, bununla ilgilenmeye yöneliyordum. tıpkı bir kitaptaki karakteri inceler gibi, çevremizdeki insanlara ilgimin bir okur-seyirci olmasıyla yetinebiliyordum. hala da öyle.

çok karmaşık, derin, farklı, insan olmanın mucizemsi doğasını gösteren işlenmiş bir karakterin benimle kurduğu ilişki bozuk olabilir ve çok da yaralanabilirim. benimle kurduğu gündelik ilişkiyi ve benim incinmemi kompartımana ayırıp onun karakterini benim yaralı bakışımdan da bağımsız olarak değerlendirmek isterim. karakterinin uzantısı olan beni inciten davranışları ya da beni inciten davranışlarının tekrarından oluşan karakterini eğer takdir edilesi bir tutarlılık, kendisiyle kararlı bir uyum içinde görüyorsam, kendine özgülüğü ile bir parıltısı varsa benim açımdan, benim olayların kötü hatırası ile o karakteri değerlendirmem pek yakışık almaz. bana öyle gelir. hele hele artık olayların tazeliğini yitirdiği geçmişe bakış anlarımda o uzaklıktan karakter değerlendirmesini daha da hakkıyla yapmak isterim. en çok eleştiri aldığım konulardan biri budur. nerdeyse mazoşistçe bir eğilimle kendime hiç acımadığım, bedel ödemeye bunca istekliyken iş bedel ödetmeye gelince bu tür soyutlamalarla karşımdakine gereksiz keyif bağışladığım söylenir. katılmıyorum buna. ne olacak ki, insan çünkü yaralarını onarma becerisi ile doludur. gelir geçer o. hem yanlış yapıyorsam bile bu yanlışlık, gösterdiğim bu tavır nedeniyle kendini üstün gören bir kibir içermesidir bana kalırsa. bu da eşitliği kendi lehime bozmak demektir. arkadaşımla sır konusu olaylara bakışımızın, yaklaşımımızın neden farklı olduğunu anlatabiliyor muyum şimdi, bilmem.

ona da dedim o gece; karakteri yeterince yansız ve doğru incelersen, onun hakkında neredeyse kehanette bulunabilirsin. oyun gibi. çünkü insanın karakteri de bir mimari yapı gibi, birbiriyle tutarlı parçalardan oluşmak ister. bir konuda şöyle düşünen biri, bambaşka bir konuda onun yansıması olan, onunla çelişmeyecek bir düşünce geliştirmek ister insiyaki olarak. bu nedenle bir insanı ifade eden en basit nüvesini incelediğimizde onun hemen her konuda nasıl düşüneceğini ve ne yapacağını kestirebiliriz. (elbette bu oturmuş kişilikler için geçerli. mesela bir ergenin ya da ergenliği yüzyıllar süren birinin zihninin yüzeyi bir tutarlılık gösteriyor gibi görünse de, altı tüm dengeleri bozacak fay hatları ile doludur. çünkü kendini ve hayatı öğrenirken kendine de bize de epey sürpriz yapar.)

tutarlılığı ile dikkat çekici olan karakterin sahibi hakkında kehanette bulunulabileceği fikri çok hoşuna gitti arkadaşımın. insanları çok izlerdim eskiden de. kahvede masama oturup, ders çalışırken arada başımı kaldırıp her masada konuşulan siyasetin, kavganın, derdin, tomurcuklanan aşk hikayesinin farkında oluverirdim tuhaf bir şekilde. gençken insanlar kendilerini açıklamak isterler, yüzlerini, davranışlarını açık bir kitap gibi okuyabilirsiniz. başkalarının sırlarıyla çok ilgili olan arkadaşım kendini benden bir sır gibi saklayamazdı bu nedenle. uzaktan hoşlandığı bir çocuk vardı. o kapıdan ne zaman girse, birkaç saniye ona bakakalır, o sırada anlattığını unutur, çilli yüzü kızarır, dili dolanır, kekelemeye başlardı. okulun bahçesinde, kantinde, kahvede gözü onu arardı. ordaysa rahatlar; değilse için için bugün gelmeyecek mi diye kaygılanırdı. bundan bana açıkça hiç bahsetmedi. ben de sormadım.

o çocukla tanışıyorduk ama farklı grupların insanlarıydık. birkaç kere cebeci’deki evine uğramışlığımız vardı, ama derin bir muhabbetimiz de yoktu. ikisinin birbirlerine açıklanmamakla sır olan ilgi biçimlerini bakışlarından, davranışlarından anlardım; ikisinin de olduğu ortamlarda, onların bu kendilerine bile açıklamadıkları gizli işaretlerinden ortama sanki bir elektrik yayılır, sanki tüm kantin bir mikrodalga fırına sokulmuş gibi nesnelerin molekülleri kıpırdaşır dururdu. ben önce iskemlenin halinden anlardım, onların orda olduğunu, öyle diyeyim.

işte o gece ona, madem ki laf da açıldı, o çocuğa olan ilgisini farkettiğimi ve ona olan ilgisini açıklamaya hiç gönüllü olmamasının nedenini anladığımı söyledim. çünkü sırlara merakı ve sırları koruma biçimi, onun bu aşk dolu ilgisini yaşama biçimini de belirliyordu. aşık olduğunu söylemeyecekti, çünkü bu bir sırrın ifşa edilmesi gibiydi. sır da sezdirilebilir ama ifşa edilemezdi; çünkü sahip olunan güçten feragat etmek demekti bu. sırları açık ettiği anda yaşayacağı tatmin duygusu, o çocuğa olan ilgisini açıkladığında ona dokunma imkanını elde etmesi ile benzerdi. ama bu da oyunun bitmesi demekti. bir sırrı ortaya sermesiyle yaşayacağı eğlence, bir aşkın ilan edilmesiyle yaşanacak cinsellik gibi yaşandığı anda kendini tüketen şeylerdi, arkadaşıma göre. o, gerçeğin örgüsünün olayların akışını belirleyecek düğümünü kendi atmak ve onu da çözmek istemezdi. böyle dedim.

kendime övgü çıkardığım bir hayretle dinledi beni. ama sonunda kahkahayı basıp, yanıldığımı söyledi. yanılmış olmamdan da çok zevk alıyordu. bu kadar afili açıklamayı boşuna yaptın, dedi. sana şimdi açıklayacağım ve böbürlenmek için de şu kadar pay bırakmayacağım sana. hmmm… aşk, karakterden sapma göstermemize neden olan belki de yegane şeydir. bunu atlamak tüm teorinin yerle bir olmasına neden oldu n'aber!!:) çok eğleniyordu. anlattı.

yağmurluymuş o gün. aşık olduğu o çocuğu görememekten acılar içinde kıvranmış evde. sonunda dayanamayıp evden çıkıp cebeci’ye, onun evinin kapısına gittiğinde sırılsıklammış yağmurdan. ne diyeceğini, ne yapacağını, onun evde olup olmadığını, evde bir kızın olup olmadığını bile bilemiyormuş. bir an geri dönmeyi düşünmüş, ama kıpırdayamıyormuş yerinden. kapıyı tıkırdatmış. kalbi öyle güçlü gümbürdüyormuş ki, bedeni sallanıyormuş. kapı açılmış. şaşırmış çocuk, bir şey demeye niyetlenmiş ama arkadaşım izin vermemiş. tutup öpmüş çocuğu. hiçbir şey demeden çıkmış gitmiş sonra da. üç gündür ne okula ne kahveye gelmemiş bu nedenle. çünkü, benim anladığım şekilde söyleyecekse, üstünde anlaşmaya vardıkları tüm o işaret dili o öpüşten sonra yerle bir olmuş. öylesine bir boşluk olmuş ki böylece, sanki yeryüzünde hiçbir canlının olmadığı, hiçbir şeyin isminin olmadığı, yerleşik bilginin, kültürün, geleneğin bulunmadığı bir boşlukmuş bu. eğer gelir de kahvede onu görürse, ona ne diyeceğini, nasıl bir yaklaşımda bulunacağını bilemezmiş. çünkü anlıyor muymuşum, bomboşmuş zihni. onu nerde görürse görsün onu öpmekten başka yapacak bir şey kalmıyormuş geriye. bu da, eh yani aptal gösterirmiş onu:)

konunun iyice dağıldığının farkındayım. üstelik öyle salkım saçak oldu ki bu uçları toplayıp bir hisseye bağlamaya da çok üşeniyorum. zaten yazacak onca okuduğum kitap dururken niçin bunlarla oyalanıyorum, hiç bilemiyorum. buraya kadar okuma zahmetine katlanmışsanız sizi hiç değilse bir kek kurabiye tarifiyle göndereyim isterim, ama o da yok. öylece pat diye vedalaşacağız şimdi. ben müziği kısıp, tina’nın tüylerini fırçalarken sizi de bu dağınık metni okumanın pişmanlığı ile başbaşa bırakacağım. hrrr…:) bitti.

şarkımızı dinleyip, işimize bakalım

2011-08-25T12:04:00.006+03:00

cafe de pass'a teşekkürler.

dinledikçe seviyorum:) dahası var.

mutluluk anları

2011-08-23T21:26:00.001+03:00

çok güzel. basit. huzur dolu. sanki hayatın tüm koordinasyonları işte şu anda muazzam bir şekilde uyum içinde. akşamüstü yıkadığım terasın kapısı açık. erken bir sonbahar serinliği doluyor mutfağa. mutfakta az önce bol çikolatalı kek ve mısır unlu kurabiye pişti. çay demleniyor. iftarını açan bir kaç komşunun çayına eşlik etsin diye kek ve kurabiye götürdüm. tina mutfak sedirinde esniyor... arçil sayfayı çeviriyor. limonlu çay nefis. poe'nun hikayelerinde mimari yaklaşımı analiz eden bir makaleyi okumaya devam edeceğim. bu sessizlik mutluluk dolu.

dövüş sanatları

2011-08-21T17:07:00.001+03:00

insanın hayatla dövüşme hadisesi bir açıdan hep gülünçtür.
çok saygındır evet ama ince bir sınır vardır;
o sınırı geçip, gelecekteki hayaletinin seyircin olduğunu düşündüğün anda bir ciddiyetsizlik başlar.
hangisinde, hayatla dövüştüğünde mi yoksa dövüşmediğinde mi daha çok sıkılırsın, emin olamazsın. düzenli olarak bir halden diğerine geçersin.
benim gibi hayatını kurgulayan bir insan içinse durum şudur; 'bir hareket yaparsın ve sonuçlarını merakla beklemeye başlarsın'. sıkıntı biraz olsun hafifler. hayaletini bile şaşırtabilmişsen, izlemesi fena da olmaz.

bunları diyorum ya, şu anda dövüş sanatlarındaki üstün becerimi sadece tozlara karşı gösteriyorum:) domestosla yakın, cömert, ortak duygudaşlıkla dolu eylemlerimize mola verip, muse'un klibini izledim. eylemlerimiz devam edecektir. sıra mutfakta.

liste

2011-08-19T18:41:00.001+03:00

sevgili günlük,
şimdi geldim. ne mutluluk. çok şükür. canım evim. ne serin, ne sessiz. öyle de huzurlu ki. tina sabah bıraktığım gibi sepetinde uyuyor hala. bazen sepetine çok düşkünleşiyor. oyun olsun diye sepetini başka yerlere koyuyorum, arayıp buluyor:) teras duvarlarında güvercinler oturuyor, leğendeki suda yıkananlar da var. evet. eve dönünce öyle sevinçli bir şaşkınlık içinde oluyorum ki, ne yapacağımı bilemiyorum. küçük mum çiçeği hızla büyümüş sanki, kaç saat uzak kaldık ki, kafese sarmıştım minik dallarını, yaprakla dolmuş, çok hoş görünüyor. açıkradyo, dönüş şerefime klasik caz çalıyor. kahve yaptım, dinlenirken yazıyorum şimdi bunları sana.

aspirin de içtim. çünkü berbat bir gündü. başım ağrıdı. devletle bir işim vardı. ben bu iş nedeniyle beş yıl kadar önce yine böyle evden çıkmıştım, hiç unutmam:) devlet ne gizemli, ne anlaşılmaz; bunu unutuyorum her seferinde. yine bugün olduğu gibi ordan oraya gönderilmiş, şu kadar ama şu kadar olsun o gizemi aralayamamış, pes etmiştim. bugün de aynısı. pazartesi artık yeni bir serüven beni bekliyor.

çünkü dün gece uyuyamadım. elime bir not defteri tutuşturup kendimi mutfak masasına yolladım. istemiyorsan uyumayabilirsin, ama ne derdin var listele şimdi onları, görelim, dedim. bazen kendimin annesiymişim gibi davranıyorum kendime. gecenin o saatinde kahve isteyince de, bol sütlü, az kahveli hazırladım. işte onbir maddelik listenin ilkiydi bugünkü mesele. ama iyi hissediyorum, bir adım attım ve olursa arçil için toplu bir para gelecek. yurtdışında ingilizce eğitim veren bilgisayar bilimleri ile ilgili, ekonomik de olduğu söylenen bir seçenek var; listenin ikinci maddesi eğitim danışmanlığı şirketi ile konuşmak bu nedenle. pazartesi oraya da gitmek istiyorum. üçüncüsü yine arçil'in bir mülküyle ilgili avukat bulma hadisesi. eğer satışı mümkün olursa bu yıl içinde şahane olur. ordu'ya gitmem gerekebilir bunun için. dördüncüsü yine arçil'in baba tarafından aldığı paranın geleceği ile ilgili bir mesele. telefonla sağlıklı bilgi alamazsam ve ayrıca şu birinci maddeyi burdan halledemezsem genel müdürlükle doğrudan temas kurmak için ankara'ya gitmem gerekebilir.

bu yıl çalışmayı düşünmüyordum, arçil çünkü dersaneye gidecek ve sıkı bir şekilde hazırlanması lazım ve fakat çok tembel. bu nedenle oturup ona odaklanırım, ders çalıştırırım, diye düşünüyordum. ama kendim için de endişeleniyorum. dün, bir arkadaşımın gönderdiği iki adrese cv gönderdim. hiç umudum yok. ama içimi rahatlatıyor adım atıyor olmak. sigarayı hiç değilse azaltmam lazım. bugün işlerin arasında bostancı istasyon kahvesinde oturmak çok hoşuma gitti. sabah yürüyüş yapıp, orda dinlenmek, gazete filan okumak harika olur, diye düşündüm. böyle sağlık odaklı bir şey yaparken, sigarayı da azaltabilirim hem.

bakalım, başka ne var listede... hmm! eski arkadaşlarım çok gücenmiş bir haldeler bana. böyle içe kapanmanın, görüşmek konusunda isteksiz olmanın kibirli bir görüntüsü oluyor. bora ile ilişkimin geriliminden haberdardılar. o hayat biçiminin gereğini yerine getiriyordum bir şekilde, bağışlanabilirdi bu. ama sonrasında gelen önerileri geri çevirmemin benim için olsa da onlar için hiçbir mantıklı gerekçesi yoktu. arayıp, konuşup, kendimi bağışlatmam lazım.

böyle işte, sevgili günlük. bu sabah alarmla uyandım. çok az uyumama rağmen, yapmam gerekenleri listelediğim için tuhaf bir neşe içinde, kendimdeydim. bugün berbere de gittim. fena olmadı, kendimi güzel filan buldum.

eve dönerken marketten, kocaman, mis kokulu şeftali, üzüm, pide aldım. akşama şehriyeli tavuk çorbası ve meyve yiyeceğim. arçil için zayıf bir menü, ama o dışarda yiyecek zaten bugün. tina da uyandı. mutfağa gelip kendini yere attı, geriniyor şimdi:) ben onunla ilgileneyim.

stella rusya'da

2011-08-18T12:44:00.004+03:00

sevgili arkadaşım stella ne yazık, bu yıl pek yazmıyor sitesine. bana yazdığı mektupların öyle kablolar arasına sıkışmasına gönlüm razı olmuyor. daha önce de "ben bir kiraz ağacı olmak isterim" mektubunu yayınlamıştım burda. aşağıda rusya'ya yaptığı geziyi anlattığı mektup var. seyahate çıkmak isteyenler için rusya'yı ciddi bir seçenek olarak düşündürtecek kadar güzel anlatmış. ah unutuyordum, orda beni hatırlayıp nefis, nefis hediyeler alıp gönderdi. biri dostoyevski takvimi! ben bile bana daha iyi bir hediye düşünemezdim kendim için. diğeri de... burayı da stella açıklasın; "takvim 2011 için. 2012 için olanı yoktu, diğer resim de Anna Karanina'dan bir sahne. At yarışı izlerken, arkada Anna'nın kocası ve aşık olduğu Yüzbaşı var. Bunları alırken yaşlı bir Rus teyze ile aşk üzeri sohbet bile ettik, konu aşk olunca aynı dili konuşmadan da anlaşılıyor:)"

"Periciğim, evet lacivert pasaportla ve vizesiz girilebiliyor Rusya'ya, gerçekten çok kolay, hiç bir sorun olmadı. Aslında beraber gittiğim arkadaşım 5-6 yıldır interrail yoluyla geziyormuş ve bu yıl Balkanlar'a gitmek istiyordu. Ben de onun peşine takılayım dedim, ancak vize başvuruları ile uğraşacak ne zaman ne de enerji bulabildim. O zaman Rusya'ya gidelim, dedi o da.

Pazartesi biletimizi alıp Cuma yola çıktık. 15 gün kaldık. Önce Moskova sonra Petersburg; dönüş için tekrar Moskova'ya geldik. Çok güzel bir gezi oldu. Nasıl anlatsam bilmiyorum, iki şehir de büyülüyor insanı. Petersburg daha güzelmiş di mi, diye soranlara evet, diye cevap verirken hep ekliyorum; 'böyle diyince Moskova'ya haksızlık ediyormuşum gibi geliyor' diye.

Apar topar yola çıkınca hiç bir araştırma yapamadık şehirler hakkında. Hostel rezervasyonlarımızı bile hava alanında, uçağa binmeden yarım saat önce yaptık. Şansımıza iyi yerler denk geldi. Her iki şehirde de merkeze çok yakın yerlerde kaldık. Ben yola çıkmadan önce şu rehber kitaplardan almıştım. Çok işimize yaradı gerçekten. Müzeler, katedraller, meydanlar hepsi çok etkileyiciydi. Gidip de niye gelmişiz ki, dediğimiz bir yer olmadı sanırım. Moskova'da iki büyük güzel sanatlar müzesi gezdik. Biri Puşkin Güzel Sanatlar Müzesi'ydi, diğeri de Tretyakov Galerisi.

İkisi de çok güzel kolleksiyonlara sahipler. Sonra en çok keyif aldığımız şey ünlü Rus edebiyatçılarının evlerini gezmek oldu. Gorki ve Çehov'un evlerini gezdik önce. Gorki'nin evinden birkaç fotoğraf ekledim, merdiven çok güzeldi, en çok onun resmini çekmişiz. Merdiven mermerdi ama insan parmağını dokunsa şeklini değiştirebilecekmiş gibi hissediyor.

Dostoyevsk'nin ve Tolstoy'un da evlerini gezdik. Sanırım en etkileyici olan Tolstoy'un eviydi, çünkü uzun süre yaşanmış ve eşyaları tamamıyla korunmuş bir evdi.

Bu fotoğraflar Moskova'dan. Petersburg resimlerinin çoğu sanırım arkadaşımda, onlardan da yollarım daha sonra. Şu anda hangi resimleri eklediğimi göremiyorum, ama sanırım Kremlin'in resimleri var. Bir akşam üzeri tam güneş batımına denk geldik, nehri geçiyorduk ve bulunduğumuz yerden Kremlin çok güzel görünüyordu. Akşam üzeri dediysem saat 22.30 civarıydı sanırım. Metro istasyonlarından birinin fotoğrafları var. Metroda sürekli kaybolduk, ama hiç şikayet etmedik, her biri birbirinden güzeldi. Moskova'da kaldığımız her gün gittik sanırım Kızıl Meydan'a, öyle ihtişamlı ki, insanı kendine çekiyor sürekli.

Hediyelerini alelacele yolladım içine bir not koyamadım, umarım beğenirsin. Sevgiler, öpücükler çok.

Stella"

'ey yolcu!' diyerek uyandırdım kendimi bu sabah:)

2011-08-17T17:03:00.001+03:00

"elbette bursa'ya gideceğim. ama bunu gerçekleştirebilmek için önce kuaföre gidip saçımı boyatmam, kaşımı aldırmam, insan içine çıkacak bir hale gelmem lazım. her akşam ertesi sabah kahvaltıdan sonra komşu semtteki kuaförüme gitme planını yapıyor, heyhat, ertesi sabah o planı uygulamak yerine ne kadar tuhaf saçmalık varsa onları yaparken buluyorum kendimi. eğer gideceksem arçil ve tina için iki günlük yemeği de yapıp dolaba koymam gerekiyor ki alışveriş işini de halletmeliyim bunun için. birbirine sıkı sıkıya bağlı bu işler, aynı rengi yanyana getiremediğim o zeka küpleri gibi beni uğraştırıyor, yoruyor, yoruyor; ertesi sabah işleri yoluna koyacağım, taptaze yeni bir sabaha uyanma vaadiyle gece duamı yürekten okuyorum: hala biraz olsun kredim varsa, bana akıl, fikir, güç ver, allahım...bakalım."*

bursa'ya gitmek harika olur.
bursa'daki ablam zeki bir çocuk gibi komiktir. çünkü saf, doğrudan, dümdüz bir bakışı vardır ve bu bakış aslında çok zeki insanlarda olan en karmaşık mekanizmaları sadeleştirerek onu temel, basit bir işleyişe dönüştürebilme yeteneğinden ileri gelir. benim tam karşıtım yani. atıyorum, bana bir makas gösterin, size onun neden uçak olmadığını anlatmakla başlarım analize. işe yarar mı? asla. hakkında onca atıp tutarak anlattığım makası kullanmaya kalkışmışsam, giyilmesi olanaksız bir elbise çıkar ondan. evet evet, öyle.

dediğine göre ablamın komedisini bir tek ben anlıyormuşum. ben hiç komik değilim ne yazık ki, ama müstakbel komediyi daha ablamın yüzünde sezip gülmeye başlarım. ablamı çok özledim sanırım. bilmem ki, içimde bir şeyler çözülüyor... içimdeki o sevimsiz, ciddi yargıçtan kurtulmak, sevdiklerime "seni seviyorum/seni çok özledim/seni kırdıysam beni affet" gibi cümleler kurmak istiyorum. bunu da ölümlü olduğumuzu düşünerek değil de, yaşıyor olduğumuz için, hayat harikulade güzel olduğu için, bunu korumak gerektiği için yapmak istiyorum. bu nedenle bursa'ya kesinlikle gitmeliyim. yine hiçbir hazırlık yapmadan oturup bunu yazıyorum ki, önce makasın neden bir uçak olmadığını iyice anlayalım:p

az önce okur gibi yaptığım poe biyografisini bırakıp, eski seyahatlerimi düşündüm kendimi yola çıkmaya hazırlamak için. bir tanesi var ki, kendimi şimdi hiç o hatıranın kahramanı olarak düşünemedim. soğuk, çok soğuk bir yıldı. kışın ortasındayız. hafta içi deli gibi çalıştığım bir işim var. arkadaşlığın altında gizli bir flörtün de sezildiği bir ilişkimin olduğu arkadaşım bir aylık paralı askerlik yapmak üzere ankara'ya gitti. çok da farklıydık birbirimizden, ama çok gülüyorduk birlikte, aslan burcuydu çünkü:p beden aurası, şuur enerjisi vs gibi şeylerle ilgilenir; ben çok üşüdüğüm için dalga geçer, hakikaten incecik gömleklerle dolaşırdı. göbeğin üstündeki bölgeye yoğunlaşır ve üşümediğimi düşünürsem, nerdeyse yaz günündeymişim gibi ter basacağını filan anlatırdı. acı yok, acıyı unut rocky, olayı.

gittikten hemen sonra telefon etti; donuyorum, dedi. sesi titriyordu hakikaten. aura kuşağı... enerji transferi?... dedim... göbeğin üstüne yoğunlaşacak kafa bırkmadı mı komutanların daha iki gün de?... dedim gülerek. hmm... o artık gülemiyordu:)

o akşam cambaz'da onun arkadaşlarıyla içiyorduk. orhan gencebay çalıyordu, hep birlikte ankara'ya onu ziyaret etmeye karar verdik o sarhoşlukla. sabah gidip, yün çorap, eldiven, dudak ve el kremi aldım, ona vermek için. ancak ankara otobüsünde, sarışın, ipince, solgun, melankolik bir çocukla benden başka kimse yoktu gruptan. hemen hiç tanımıyordum onu. pek konuşmazdı. karamazof kardeşler'den smerdyakov'a benzettiğimi hatırlıyorum onu. sağlıksız görünen bedeni, solgun yüzü, hastalıklı ruhunu olduğu gibi yansıtırdı sanki. yan yana oturduk koltuklarımıza. bir ara uyandım gece, dehşetli susayarak. yanımda, uyanık, dalgın duruyordu. benim için su ister mi, diye sordum. "hayır," dedi. aniden, "ankara'da nerde intihar edilir?" diye sordu. anlamadım. "hani istanbul'da boğaz köprüsü popüler bir seçenektir?" dedi. düşündüm, "bilmem ki, " dedim. "ankara'da öyle gösterişle intihar edilmez. evinde paşa paşa asarsın kendini. havagazı da olur, ilaç da mümkün. ama bileklerini kesmek bile yakışık almaz, ankara'da. kan, biliyorsun, çok süslü." birbirimizi anlıyorduk, başını salladı. "ankara'da insanlar nasıldır?" diye sordu bir süre sustuktan sonra. sanırım uyuyamıyor, canı sıkılıyordu. "herkes, her şey çok kişiseldir aslında sanılanın aksine," dedim. sonra yine uyumuşum. kızılay'da arkadaşımızı bekleyeceğimiz penguen cafe'ye giderken biri "ateşiniz var mı acaba? dedi " sınav için alelacele çıktım da benimkini evde unutmuşum," diye ekledi. "gördün mü," dedim, " ateş isterken hayat hikayesini anlattı sana. ankara böyledir." başını salladı, çıkardığı çakmakla kendi de bir sigara yakarken. arkadaşımız geldi. asker avutmak kolay değildir. sanki içine ölümcül bir mikrop girmiş gibi dehşetli bir umutsuzlukla taşırlar bedenlerini. ordan çıkıp, eski iş ortağımın açtığı restorana gittik. birkaç ay sonra onun ilaç içerek intihar ettiğini öğrenecektim. ama o gün neşeliydi ve sağolsun çok ilgilendi bizimle. asker arkadaşım zengindi ama savruktu, ne kadar parası varsa tüketmiş, cüzdanımdaki tüm parayı ona verince, restoranın mutfağından eski ortağımdan borç para isteyince, sessizce, ikiletmeden vermişti parayı. ziyaretimizi tamamlayıp akşam otobüsüyle, istanbul'a, işe dönmüştüm.

oysa şimdi, şu kadarcık yola çıkmamak için ettiğime bakın. o zamanlar beni böyle yola düşüren içimdeki gençliğin ateşi miydi, yoksa neydi, bilmiyorum. bugün de akşamı ettik:)

*dün, yandaki sütunda yazılanları kaydedeceğim başka bir mecra önerisi geldi. o kadar dağılmayı istemiyorum. hiç değilse günlük paragrafını alıp, devamını yazacağım buraya bu seferlik.

koş... koş!

2011-08-17T00:24:00.001+03:00

"şiir, fazlaca şiir kokuyor. felsefe, fazlaca felsefe kokuyor. her ikisi de iğrenç bir tekrarcılıktan mustarip. sözün yapmacıklığı, derinliğin yapmacıklığı. her ikisi de canımızı sıkıyorlar doğrusu."

baudrillard, siyah an'lar, s.93

evet! dedi, evet!... kendine, "canım sıkılıyor," demeyi yasaklamış olan.

şiirli günler

2011-08-15T18:37:00.001+03:00

sarhoşmuşcasına esrik oluyorum şiirli günlerde.
öylesine tutkulu oluyorum ki, bu bende nerdeyse yapaylığa dönüşüyor.
ayılmışcasına hüzünlü oluyorum kitabı kapadığımda da.

siz de okuyun. şerefe.

uyurgezer romans

yeşil nasıl istiyorum seni yeşil.
yeşil rüzgar. yeşil dallar.
deniz üstünde gemi
ve dağdaki at.
beline gölge vurmuş
düş görüyor terasta,
yeşil ten, yeşil saçlar,
gözleri soğuk gümüş.
yeşil nasıl istiyorum seni yeşil.
çingene ay altında,
ona bakıyor her şey
oysa görmüyor birini

*

yeşil nasıl istiyorum seni yeşil.
iri yıldızları kırağının,
gelir karanlığın balığıyla
şafağın yolunu açan.
sürter incir ağacı rüzgarını
dallarının zımparasıyla,
dağ, o hırsız kedi
kabartır acı sabırotlarını.
gelen kim ki! nereden!
düşlüyor hala terasta,
yeşil ten, yeşil saçlar, kız acı denizi

*

dostum değişmek istiyorum
atımı evinle,
eyerimi aynanla,
hançerimi battaniyen.

dostum, geliyorum kan revan içinde,
kabra geçitlerinden.
bana kalsa, delikanlı
kabul ettim gitti.
gayrı ne ben benim.
ne ev benim evim.
dostum, bari adam gibi
öleyim yatağımda.
olursa çelikten,
çarşafları hollanda.
bak, yaralar içindeyim
bağrımdan boğazıma.
ak gömleğinin göğsünde
üç yüz koyu gül.
kokuyor sızan kanın
çepeçevre kuşağından
gayrı ne ben benim.
ne ev benim evim.
bari, çıkayım, bırak
yüksek korkuluğa.
suların yankılandığı
ayın korkuluğuna.

*

çıkıyor iki arkadaş
yüksek korkuluğa.
bırakıp kandan
ve gözyaşından bir iz.
küçük teneke fenerler
titriyordu çatılarda.
bin kristal tef
yaralarken tanyerini.

*
yeşil nasıl istiyorum seni yeşil.
yeşil rüzgar, yeşil dallar.
çıktı yukarı iki arkadaş.
uzun rüzgar ağızda,
safradan, naneden, fesleğenden,
bırakıyordu tuhaf bir tat.
dostum! söyle nerde o?
nerde senin acı kız?
ne kadar bekledi seni!
ne kadar beklesindi seni!
serin yüz, siyah saçlar,
bu yeşil terasta!

*

sarnıcın yüzünde
salınıyordu çingene kızı.
yeşil ten, yeşil saçlar,
gözleri soğuk gümüş.
aydan bir saçak
tutuyordu onu suda.
küçük bir alan gibi
cana yakındı gece.
sarhoş korucular
yumruklarken kapıyı.

yeşil nasıl istiyorum seni yeşil.
yeşil rüzgar. yeşil dallar.
deniz üstünde gemi.
ve dağdaki at

f.g. lorca

tuhaf

2011-08-14T08:42:00.003+03:00

uyuyalı henüz çok az olmuştu. ama sanki biri beni şiddetle sarsıyormuş gibi uyandım. baktım, güneşten başka görünürde hiçbir neden yok. doğruca gidip perdeyi kapattım, yeniden yattım. olmadı. zihnimde minik düşünce cinleri el kol sallayıp dikkatimi bir şeye çekmeye çalışıyorlar. ne var!? birinin doğumgünü filan da onu mu hatırlamam gerek? düşündüm, yok. niçin böyle alarmdayım? çay demledim, kahve yaptım, teras kapısını açıp, iskemlemi kapıya dayayıp ada'ya baktım. sis var. manzara gri. pek bir şey görünmüyor. sessiz. bugün pazar, dedim. bunu idrak etmiş olmama sevindim. ama sanki manzarayla birlikte zihnime de çökmüş o sis. bir güvercin gelip onlar için koyduğum leğenden su içti, beni farkedince telaşla kanatlarını çırpıp uzaklaştı. bu telaşlı, endişeli kanat sesi, kafamdaki cinleri tekrar harekete geçirip yine dikkatimi bir şeye çekmeye çalıştılar. ne yapmam lazım acaba? kalkıp vitamin içtim. evin içinde dolaştım. güne ilişkin bir şeyi anlamadığımda hep yaptığım gibi en yakın kitabı alıp sayfasını gelişigüzel açıp kitap falı baktım:

"sandığınızın aksine, gerçekler tersyüz edilemez. içeri girebiliyor olmanız, dışarı çıkabileceğiniz anlamına gelmez. girişler çıkışa dönüşmezler, az önce girdiğiniz kapının dönüp baktığınızda hala aynı yerde olacağını kesinleyecek bir şey yoktur. yanıtı bildiğinizi düşündüğünüz her zaman, sorunun bir anlam taşımadığını farkedersiniz"

"onlara bakmaktan vazgeçti, onlar da varolmamaya başladılar."

paul auster

bu falın, unutkanlık ya da ne bileyim idraksizlik sisine bulanmış zihnimi aydınlatacak hiçbir etkisi olmadı. arçil'e çay götürdüm. kahvaltıda ne yemek ister, diye sordum. omlet, tost ya da klasik kahvaltı önerilerinin hepsini reddetti. zaten dışarıya çıkmayacağım, yatıp uyuyacağım ben, dedi. dersaneye gidecekti ve ben de ona eşlik etmek için çıkacaktım. gece yaptığımız plan buydu. sen çıkmayacaksan benim çıkmam abes olmaz mı, diye sordum. çok abes olur, yat uyu, dedi. bunu, tembel bir insanın kendiyle tutarlı bir yanıtı mı, yoksa bugün benden daha aklıselim görünen birinin sağduyu dolu sesi mi diye tarttım ona bakarak. deniz kıyısında kitap okumayı istemiştim, sis var, deniz de güzel olmaz aslında sanırım, diye mırıldandım. bunu duymadı.

fincanımdaki kahveyi döküp, çay koydum. teras kapısındaki iskemleye oturdum tekrar. akşama balık yapmak harika bi fikir, dedim. bu nedenle çıkıp kadıköy'den balık almak zorundayım. çıkmak zorundayım. bu kararlı fikir, zihnimdeki sisi yararak geçen bir uçak gibi hoşuma gitti. aşağıda, çok uzakta bana telaşla el kol sallayan cinleri gördüm. teras duvarında iki güvercin önce bana, sonra önlerine bakarak aralarında gurr gurr diye konuştular. bu, dün yaşadığım anlamsız, kısa bir sahneyi hızla hatırlamama neden oldu; markete giderken, annesinin elinden tutmuş, yürümeyi yeni öğrenmiş bir bebekle karşılaşmıştım; onları geçince neden bilmem arkamı dönüp bakmıştım ve hayret, bebek de arkasını dönmüş bana bakıyordu. o an sevimli görünen bu sahneyi hatırlamak nedense içimi ürpertti.

keşke akşama balık yapmayı planlamasaydım, dedim odaya giyinmeye giderken, dışarı çıkmak zorunda kalmazdım. ama mecburum. balık, çünkü harika bir fikir.

***

bulanık çıkmış, yelkenliler görünmüyor. ama sanki daha da hoş olmuş böylesi.

öpüşmek

2011-08-08T22:59:00.004+03:00

öpüşmek, argo dilin uzanmadığı cinsellikle ilgili en bakir alanlardan biri. cinselliği içeren en mahrem eylemler için argo, onu yozlaştıracak, çirkinleştirecek, manasızlaştıracak, gülünç kılacak aşırı bir yorumda bulunur dil ile de iş öpüşmeye geldiğinde o dil susar, utangaçlaşır, imgenin kendisi dışında bir dil geliştirilmez olur. öpüşmek bu nedenle de çok güzeldir. ergenin, cinselliğe ilişkin ilk eylemi öpüşme fantazisi çevresinde döndüğü için mi, çocukluktan derhal çıkıp, büyüklerin liginde yer almanın ilk provası olduğu için mi bilinmez öpüşmek bir eşiktir. aşk eğer dedikleri gibi bir efendi ve köle yaratırsa, öpüşmek bu dengesiz ilişkinin en eşit parçasını oluşturur. bir tehdit olarak duran dişlerin nezaretine rağmen, barış dolu, gönüllü bir mübadele eylemidir. her şey karşılıklıdır. öpüşmek, bütün bir cinsel ilişkinin tüm klişelerini içeren, vaat dolu bir imadır. bir öpücük, müstakbel bir cinsel ilişkinin tüm biçim ve koşullarını içerebilir.

öpüşme stillerini biz filmlerde görüp, inceleriz. elbette yabancı filmlerde. modern türk filmlerinde hala çocuksu bir ergenin ne yaptığını bilmez ve yapmakta olduğu şeyden, partneri ile bir yakınlık, bir içli dışlılık halinde olduğunu sezmemizi sağlasın diye çabalayan, telaşlı, beceriksizliği ile izleyene utanç veren sahnelerdir öpüşme sahneleri. ülkemizde parkta, sahilde, otobüste öpüşen çiftler kınanır, ahlaksızlık suçlamasıyla karşılaşırlar. halkın ar ve haya duygularını incittiği, çocukları yanlış etkilediği düşünüldüğünden bu tür hadiseler hep revaçta olan muzır kurulları, muzır yasaları ile kontrol altında tutulur. arapça hücnet kökünden gelen müstehcen, ayıp, kusur demektir. neyin ayıp olduğu zamanla değişen bir konu elbette. eskiden bağırsak demek ayıpmış da, yerine em'a demek lazım gelirmiş.

öpüşmek sözcüğü, öpüşmek fiilini pek ifade etmez sanki. buse sözcüğü de kuru, yavan, tatsız tuzsuz bir yemek yiyormuşsun duygusu verir. gerçi biz yediğimiz her şeyle bir öpüşme ilişkisi yaşarız da bu konu freud'u ilgilendiriyor. geçelim bugün. dünya dillerinde öpüşmeye kaynaklık eden köklerin hemen hepsi, burun sürtmek, yalamak anlamlarına gelen bus ve kus türetmeliymiş. insan düşünüyor ki, öpüşme fiili oldukça yeni bir icat. eski anadolu romanlarında da köylü iğrene iğrene, kötülük olsun diye öpüşüyor. ağzını kadının ağzının üstüne bastıran erkek, kendince intikam almak için yapıyor bunu (kemal tahir, körduman, 1957). anadolulu'nun öpüştüğüne dair pek bilgi yok. halk türkülerimiz öpüşmekten pek bahsetmese de "entarisi ala benziyor, şeftalisi bala benziyor," şeklinde oldukça erotik göndermeler yapabiliyor ve hayret, bu türküler halkın ar ve haya duygusunu rencide etmiyor. zamanında batılıların göz önünde öpüşmesi çinli ve japonları da şoke etmiş. 19. yüzyılda avrupa romanları çince'ye çevrilmeye başlandığında batı türü öpüşme için çinliler alfabalerine yeni bir karakter eklemişler.

hz. muhammed, "... önce öpüşüp, güzel sözler söyleyin," öğüdünde bulunurken öpüşmekten kastın ne olduğu pek açık bulunmamış. "cima ederken öpenin veledi sağır olur," şeklinde osmanlı'da bir inanış varmış. islam'da inananların eşleriyle cinsel ilişkilerinde liberal bir yaklaşım varken, hıristiyanlık, çocuk doğurmak dışında zevk içeren cinsel birleşmeyi karı koca arasında bile günah saymış.

dünyanın öpüşmeyi holüvut'tan öğrenmiş olması gülünç bir sav gibi görünebilir, ama her davranış biçiminde olduğu gibi cinsellik de taklit edilen, biçimi öğrenilen bir mesele olduğundan pek de abes gelmiyor bu bana. buna inanacak olursak, holüvut sansür kurulunun belirlediği kuralların tüm dünyanın yatak odasının gidişatını etkilemiş olması pek mümkün. buna göre, en ideal öpüşme, ağzın değil de sadece dudakların kontrolünde, dudakların birbirine bastırılması ile son bulan ve sekiz saniyeyi geçmeyen bir eylem. (gerçi holüvut savını düşünürken, kamasutra da on tür öpüş olduğu bilgisini, binbir gece masalları'nı, nefsavi nin ıtırlı bahçesi'ni görmezden gelmeliyiz o başka. başka ama kamasutra yı ben bile okumadım, ama yüzlerce holüvut filmi izledim, diyip şu parantez içinde girdap yaratayım kendi kendime.)

dün bir film izledim ve filmde virtüozlük düzeyinde bir öpüşme sahnesi vardı uzun uzun. o zaman düşündüm eski siyah beyaz filmlerden bugüne holüvut filmlerindeki yükselen öpüşme grafiğini. öpüşmek ne güzeldir, derken bu yaşadığımız dünyada biraz gerikafalı, eski moda bir şeye de dönüşüyoruz sanki. günümüzde cinselliğin çok ticari bir akışa sahip olması, çok sunulması, mekanikleşmesi ve sömürüye konu olması nedeniyle değil; steril zihnin hep işin içinde olması, kendini didikleyen, anlamaya çalışan, bilinçaltını konuşturmaya çalışan, bedeninin haz olanağı hakkında kafa patlatan, bedenine hep zihnin aracılığı ile başvuran insanın yarattığı bu curcunadan ilkel beden kendine özgü o dili bulup nasıl konuşacak, kendi arzusunu nasıl ifade edecek, gibi sorular nedeniyle. zihin keşke bazen o kirli, bilmiş, tahakkümcü elini beden üzerinden çekse.

gündelik hayatımızın tarihi- kudret emiroğlu
öpüşme, gıdıklanma ve sıkılma üzerine- adam phillips
yazıda yararlanılmadı ama, aşağıdaki kitaplar sıcak yaz günlerinde hoş bir serinlik olarak okunabilir.
baştan çıkarma üzerine-baudrillard
baştan çıkarıcının günlüğü-kierkegaard
siyah an'lar-baudrillard
bir aşk söyleminden parçalar-barthes

pass, ferzan, iyilik, güzellik...

2011-08-01T18:34:00.003+03:00

"yatak gece cam kenarındaydı ipod yastığın altında yastığın yanında da bir kitap vardı. gece dediysem saat 4 15 filan. sabah uyandım. yatak duvar kenarındaydı ipod yatağın altındaydı ve yatağın içinde iki kitap vardı. sabah dediysem saat 14 10 filan. kalktım. salona gittim. bilgisayarı açtım. dün geceki maçla ilgili bir kaç yorum okudum bir kaç fotografa baktım. gözlerimden bir kaç damla yaş aktı. tutamadım. kalktım. yatağa gittim. yattım adornonun süper sıkıcı kitabını okumaya başladım bırak bu ibnelikleri adorno diyerek kitabı kapatıp uyudum. saat 15 30 filan. pat pat kapıyı vurdular. sinirlendim. biraz bekledim kapıdaki gitsin diye. gitmedi. devam etti vurmaya. kalktım açtım. gel pass çay içiyoruz dedi. gelmiyorum uyyorum dedim. gitti. kapıyı açık bıraktım. kapı açmak istemedim. gittim uyudum. kapı açıldı. komşulardan biri yemek yapmış pişirmek için benim ocağımı seçmiş. zaten başka bir seçenek de yoktu. kalktım ne yemek yaptın dedim. ne cevap verdi ne de ben yemeğe baktım. gittim. uyudum. kapı açık gelip bakarsın dedim uyumadan. uyudum. kapı açıldı. passs kalk hava çok güzel insanlar sokaklarda eğleniyor koşuyor sen neden hala yataktasın kalk sarma saralım yemek yiyelim ne güzel bir gün diye bağırınarak içeri girdi. sen yalancısın git burdan dedim. uyudum. biraz evde gezindi, geldi konuştu, beni uyandırmaya çalıştı. tınmadım. gitti. uyudum. uykuyla uyanıklık arasında gözümün önünden tümerin attığı serbestvuruş geçti mütemadiyen dün geceki küfürlerin aynısını tekrarladım içimden. uykum var. dedim. uyudum. gözlerimi açtım. saat 17 20 filan. artık uyanmalıyım dedim. canım öyle karpuz çekti öyle karpuz çekti ki. sabah uyandığımdan beri hayalini kuruyorum ama yirmi metre ötedeki manava gitmek öyle kolay bir şey değil. epey fikri hazırlık plan proje geliştirdim kafamda. herşey hazırdı. saatimi kurdum. planımı işletmeye başladım. önce tuvalete gidecektim. sonra da apartman kapısından çıkmayı başaracaktım. kapıcıyla karşılaşmamalı müdürü görmemeli bir araptan laf yememeliydim. plan hala tıkır tıkır işliyor . akşam ezanı okunmadan dükkanlar kapanmadan o manavdan içeri girmeliyim diye kendime telkinde bulunuyorum. her planın ilk aşaması hayal kurmaktır. başaracağıma inanıyorum. devasa boyutta bir arap karpuzunu gövdeme indirecek kapasitemin olduğunu biliyor daha da gururlanıyorum. belki manavın on metre ötesindeki markete gidip buz gibi taze ayran bile alabilirim. kendime çok güveniyorum. ama yine uykum geliyor. uyumadan dışarı kaçmalıyım. yoksa bir büyük plan daha çöpe gidecek. korkuyorum. bugün de bu kadar. bugün dediysem saat 17 45 filan."

26 Haziran 2008

sonra her şey değişir... çok güzel bir şey olur.

yukarıdaki yazıyı, pass yıllar önce yazmış. iki gün önce tesadüfen, hazırlıksız yakalandım yazıya. gerçek, yalın, kederli, mizahi, çok güzel bir yazı. apansızın çıktığından mı karşıma bilmem, biraz ağladım. araya aylar koyarak mektuplaşma trafimiğiz var pass'la. iki gün sonra mektubu, affan ali ferzan'la geldi. bir bebek insana çok doğru bir şey yapanlarda görülen huzur, neşe, sükunet, sıkıntılara dayanma gücü... dahası bir sürü de yetenek verir. hayata yeniden ikna olur, ona güvenmeyi seçer, yola devam edersin. bebek olağan bir mucizedir.

bana kalırsa annen yıllardır seni bekliyordu... hoşgeldin, ferzan.

sinestezik haller

2011-07-29T00:44:00.006+03:00

bir kaç gündür yazmayı istediğim bir konu var, ama olmuyor, yazamıyorum. sıcak hava, iştahsızlık, almanca çalışmak beni fazlasıyla bitkin düşürünce de derhal vazgeçiyorum. yazmayı düşündüğüm konu bi tuhaf; yazmaya başladığım anda bakıyorum ki poz kesiyorum, afra tafra yapıyorum, edebiyat parçalıyorum niyeyse. bende olan bir arıza, bir sıradışı özellik bahsedeceğim şey olup olacağı ya, sonunda arızasını şatafatlı bir gururla taşıyan sevimsiz birine dönüşüyorum... her seferinde sıkıntıyla yazmaktan vazgeçtim. oysa yapmak istediğim bu hastalığın bir oyun imkanı tanıması ve böylece eğlenceli bir sohbeti geliştirmek; derinliği yıldız fallarıyla ölçülecek, gülümsemeli bir konuda birazcık oyalanmak. hissedeceğinizi baştan söyleyerek af da diledim sizden. elimden geldiği kadar ayıklayarak, süsü asgariye indirerek, şairane kısımları budayarak konuya girelim:

işte açıklıyorum; ben hasta bir adamım... anormal bir adamım. galiba beynimden zorum var. beyin nöron sistemim en az yirmibeşbin kişiden farklı çalışıyor. bu oran anormal sayılmama yeter de artar bile.

çok, çok sonra öğrendim bendeki halin normal olmadığını; çocukken herkes benim gibi sanırdım. herkesin benim gibi harflerin rengini, sesin şeklini gördüğünü; şekillerin kokusunu duyduğunu sanırdım. “A, parlak bir siyahtır. K, mat, pürtüklü bir siyahtır…” dediğimde, neden bahsettiğimi hiç anlamayan onlar da anlaşılmadığım için ben de çok şaşırmıştım ilkin. ısrarla devam etmiştim, belki daha anlaşılır olur, diye; “bir benzerlik kurulacaksa k=4'tür. A=8'dir. olmadı mı?” insanın algıladığını anlatamaması çok acıklıdır. örnekleri çoğaltırsınız, “5, pembe dudaklarından salyası akan bir çocuktur. 9’la çok benzerler, ama 9 olgunlaşmış, artık salya filan akıtmayan, ruhu çocuksu, ciddi bir insandır. 7’yi çok severim. anlayışlı, hoşgörülü, pratik… kucaklar hep. 2 geri kafalı, inatçı, alıngan ve küstah. 3 ne yapsa komik, hiç farkında değildir, durum komedisi yaratır.“

hmmm… hayır mı? olmuyor mu? hiçbir şey ifade etmiyor mu bunlar size? “ama O fildişi beyazdır, apaçık ortada bu. C, güneş gibi sapsarı… ya da… ya da işte yumurta sarısı da C’dir. E’yi tahmin edin? masum, olağan bir açık mavidir. evet, R de mavidir ama alakası yok E ile. egzotik, morumsu bir mavidir R.”

biliyorum, anlamadınız. ola ki aranızda benim gibi sinestezik biri varsa yeryüzünü bu şekilde algılamanın nasıl bir şey olduğunu bir tek o anlıyordur şimdi. sinestezi’ye eşduyum, deniliyor. irade dışı bir yoğunlaşma hadisesi. hastalık, anormallik ya da mucize, mistik bir durum, armağan olarak tanımlayanlar var. çok az insanda görülüyor. bebekken herkesin sinestezik olduğu, yani nöron arası bağlantılarının bulunduğu, ancak çoğu insanda zamanla bu bağlantıların yok olduğu, çok az insanda devam ettiği söyleniyor. ilk insanların dil gelişiminin sinestezi ile bağlantısı üzerinde durulmuş. sinestezide olan çapraz çağrışım hadisesi olmasaymış dilin asla gelişmeyeceği söyleniyor.

düşmeye bağlı beyin travmaları sonrasında sinestezi geçici olarak görülebiliyor. yapay olarak sinestezi yaratmak için meskalin kullananlar var. epilepsi hastalarının çoğunda sinestezi gözlemlenmiş.

çeşitleri var; ama en çok bilineni, harflerin renkli olarak algılanması. beş duyunun beşi için sinestezi tipi oluşabilir. bendeki sinestezi hangisi, hiç bilmiyorum. ama harfleri renkli görüp, isimleri şekilleri ile algılıyorum. ya da sesleri renkli ve şekilli görebiliyorum. bugün kadıköy’den dönerken arkadaşıyla sürekli konuşan kızın sesi sert lifli, pırasamsı bir sebzeydi mesela. hiç susmadı. doğumgününü evde mi yapsa yoksa bir kafede mi yapsa diye tartışıp durdu arkadaşıyla. trafik, sıcak… çok sıkıcıydı. o pırasa sesini alıp azıcık pataklamak istedim, sussun diye, ama sonra bir film anlatmaya başladı, ben de dinledim.

herkesin benim gibi olmadığını öğrendikten sonra, yalnız bir çocuğun kendini oyalamak için icat ettiği, kendine özgü, karmaşık bir algı alfabesi oyunu olarak düşündüm bunu daha sonra. çocuk denilen şahıs, herkes gibi olmak ister, normal yani, asla fark yaratmak istemez. her çocuk, tutucu, gelenekçi, sıradan, istikrarlı bir yaşamı olsun ister. büyüdükten sonra çok afili bir şey olduğu anlaşılır farklı olmanın. ama farklı insan yalnızdır, onu diyeyim. ister sakatlığıyla, arızasıyla olsun, ister üstün özellikleriyle. sinestezik insan, yeryüzünde sadece tek bir kişinin konuştuğu bir dile sahipmiş gibidir. ben, hadi dokunaklı olacak burası ama, katlanın; yalnız olmayı daha çocukken öğrenen, yalnızlık ustası biriyim bu sinestezili hal nedeniyle. alaylıyım, kimseden bir tarif duymadan, yazılı bir metinde okumadan, başka nedenlerle ve bir de sinestezi nedeniyle kendiliğinden gelişti. çocukken allah’ın olması, beni izliyor ve kolluyor olması çok yatıştırıcı, harika bir duyguydu bu nedenle. gençliğimde çok kalabalık bir yaşantım vardı ya, bundan daha az yalnız değildim aslına bakarsanız. hal böyle olunca, her inceliğini bilirim yalnızlığın. yalnızlık sıkıntısının içinde açık sarı, acımsı bir sıvı gibi dolaştığı, ağzında acı bir tat bırakan halinde yatıp uyumaktan başka çare olmadığını... karanlık bir kuyuya düşmüşsün gibi olan halinde, çok kalın, bol karakterli bir romana başlamanın bira zolsun huzur verdiğini... kalabalık, geveze içki masalarından kalkıp tuvalete gittiğinde aynaya bakmamak gerektiğini… yalnızlık kötü bir şeymiş gibi görünür, ama insanın kendi yalnızlık kapasitesini tanıması, kendi mahremiyetine çekildiğinde orada tedirgin olmaması çok önemlidir. konuyu dağıtıyorum gibi görünebilir ama bu hastalık insanın biraz olsun yalnızlığını doğurur da ondan geçiyorum buradan.

bilmem ki, hem hastalık mıdır bu durum, siz karar verin. mesela B’ye en çok G benzer benim tuhaf algı istasyonumda; B camsı bir maddedir de üstüne düşen bordo rengi yansıtır. ama G bizzat o renktir. Ş, koyu pembe. ayıp bir harftir sanki. nedense utanırım Ş'den; cenazede kahkaha, topallar arasında yerinde zıplayıp duran atlet. M de bejdir Y de. ama ton farkına dikkat... P sütlü kahvemsi, J ise mürdüm eriği renginde. ama buğusu yok. parlak. nergis ismini duyduğumda benim aklıma gelen masmavi bir nesnedir. onu beynimde hızla çeviririm sarı yeşil nergis çiçeğine, sizinle konuşurken.

bu hastalık duyuları keskinleştirir, doğru. bu nedenle hasta değil de deliyim belki de. eğer çarşambanın yapayalnız bir çöl olduğunu, her olağanüstü güzel veya acı dolu korkunç şeyi gölgeli perşembeden beklemek gerektiğini söylersem aklınızdan geçen de bu olacak belki. şüpheniz varsa devam edeyim; pazar, fren yapan bir araba lastiğidir. doğuştan sinestezili olanların renkli, ama yorucu bir hayatı olduğu sanılır. değildir. içimde kendi dilini, dünyanın olağan diline çeviren bir tercüman insiyaki olarak, istemsiz şekilde çalışır durur.

ne işe yarar bu sinestezi? aslına bakarsanız hiçbir işe yaramaz. şurada hakkında sıradan bir yazı yazmak için bile zorlanıyorum işte görüyorsunuz. üniversitedeydim, neşeli, konuşkan halimdeydim yani… sarhoş muydum neydim; dediler ki masadakiler yeni gelen için, bu halil. ne olacak bu i'nin hali, diye başladım. hakkında hiçbir şey bilmiyorum; düşünün, burcunu bile sormamışım;) resmen delilik. dedim ki, l çünkü bir sur'dur. bir ceset gömer gibi gömmüşsün bu i' yi surlar arasına. bir aldatmaca, ihanet, bir yalan var bu işte. bence birine anlat, günah çıkart, af dile... ne yap yap, bu i'yi ordan çıkar. böyle yaşanmaz. amontillado’dan beter olursun. masadakiler gülüyordu bu oyuna, halil de gülüyordu, ben de güldüm sonra. ama bir tuhaf, bir sırrı açığa çıkarmışım gibi bakışıyorduk halil'le. görmedim daha sonra ne yaptı o i'yi.

eskiden telefon numaralarını ezberlemek dertti. ben bir numaranın önce rengini hatırlarım, sonra rakamlara geçerim. sesleri de renkleriyle hatırlarım. telefon çaldı, açtım. çok eskilerden bir ses, bulmuş beni. "dur, söyleme nolur adını, ben hatırlayacağım," dedim. ses sarımsı bir çalı. gülüyor. gülümsemesi çırpıntılı, çalıya bir kuş konmuş gibi oluyor, kuş tekrar uçtuğunda ses yaylanıyor biraz. "recep'sin sen!" recep de meydan okur gibi bir isim. hep haklı, hep bir diyeceği var.

geçen gün elimden şehriye kavanozu düşüp kırıldı. aynı çığlığı kuşumuz ölürken atmıştı; tüneğinden başaşağı düşerken. gözlerimden boşanan yaş, tabii ki kavanoz için değildi. bilmem ki sinestezinin marifeti mi bu da.

sevinç sarı bir şey. bir avuç sarı şeyi yere çarparsan, saçaklanır. öyledir. neşe, mavi ve erguvani dikdörtgen bir şekildir. paket olarak sunulabilir, kurgulanabilir, genetik aktarıma müsaittir, teorisi yapılabilir, miras olarak vasiyet maddesinde geçebilir, ama sevinç öyle değil. ani, kavranamaz, geri dönüşümü ya da ertelenmesi imkansızdır. neşe'ye bir hazırlık yaparsın; sevinç'e yakalanırsın.

harflerin renkleri ve isimlerin şekli, bazen de manzarası vardır. ismi duyarsın, şunu görürüsün; patikadan yukarı çıkarsın, tutunup soluklanmak için solda bir ağaç gövdesi var. güneş yaprakların arasından yere benek benek düşer, yokuşun sonu görünmez. "bir ismin daha var mı?" "yok mu!? göbek adın olsun yok mu!?" derdin sadece patikadan sonraki manzarayı görmektir. ne bilsin karşındaki, şaşırır.

sıkıntı açık renk bir kumaş, bunu hepiniz bilirsiniz. sıkar sıkarsın, burgu burgu olur. herkes gücü kadar sıkılır. tahammül edeceği kadar sıkıntı üretir. sonra ne olur, güzel bir şey olur; çırparsın onu, sevinçli bir şey geçmiştir oradan çünkü. artık nükteli bir mandal bir yanda, müjdeli mandal diğer yanda... güneş, apaçık ve huzurlu dolaşır... her şey olağandır, hayat budur, idare ediyorsundur, iyisindir.

ben müzik eğitimi alsaydım muhtemelen notaları renkleriyle görecektim. var benim hastalığımı yaşayan müzisyenler. atıyorum; hastalıklı müzisyen kanepesine kaplanmasını istediği örtünün rengi konusunda kumaşçıyla şöyle bir konuşma yapabilir. eliyle helozonik şekiller yaparak, melodiyi tekrarlar karşısındaki tam olarak algılasın diye. "bir tür mavi istiyorum; tam şöyle: do la si do!... do la si doooo!.." kumaşçı çaresiz bir parça örnek mavi kumaş uzatır. "aaa, ama beyefendi nerde bu mavideki si tonu!? siz hiç beni dinlemiyor musunuz? do la Sİİİ do!?.."

besteci skriyabin soba siparişi vermiş de gelmiş sobacılar, ona hangi rengi istediğini sormuşlar. acelesi varmış bestecinin, kafasındaki rengin adını onlara çevirmemiş de, "fa majör, kesinlikle fa majör olsun," demiş. şaşkın sobacılar o sırada olağan soba rengi olan yeşile boyayıp getirmişler. oysa bestecinin istediği, kesinlikle fa majör, yani kıpkırmızıymış.

ben notaları bilmem, sesleri bilirim. bazı sesler odadaki oksijeni emer. çok, çok tatlı bir sohbet de olsa çay getirmek, çocuğa bakmak, tuvalete gitmek bahanesiyle oradan ayrılıp ciğerlerime oksijen depolamam gerekir. bazı sesler ışıltılı bilyeler gibi dökülür, dökülür... ne anlatsa gülümseyerek dinlerim. Bazı sesler üstüne bolca baharat serpilmiş gibi cayır cayırdır. bazı seslere sarılmak istersiniz, esintili, ılık... bazı sesler ısırır. yanık turuncu sesleri severim.

aslında sizde de biraz vardır sinestezi. aşık olduğunuzda, "sanki bir sıvı içmiş gibiyim, kehribar rengi, ılık bir bal dolaşıyor sanki damarlarımda," dersiniz. "öyle ki uçarcasına koştuğumu sanıyorum, ama yerimden kımıldamamamışım. damarlarımdaki o bal kaynıyor sonra, telaşlanıyorum, bir şey... bir şey yapmam lazım..."

insanın beyni ne tuhaf, ne büyüleyici, ne karmaşık, ne baş belası. uyanıkken bir sürü algı beynine doluşuyor, uyuduğun anda düşler, semboller... insan keşke biraz olsun dinlenebilse.

ima edilen kitaplar:
. dostoyevski, yeraltından notlar
. edgar allen poe, olağandışı öyküler
. victoria finley, renkler

suskunluk

2011-07-19T21:14:00.009+03:00

hava öyle sıcak ki! tina'cığım sabah vileda ile toz alırken,

vileda ile kavga etmek yerine, yerden kalkıp çalışma masama geçmekle yetindi sadece.

bugünkü tinalı fotoğraflar arçil'den.

günlerin terden birbirine yapışmış sayfalarını açıp şu sükunete bir son vermek lazım şimdi. üstelik bilgisayarım da gelmişken sessizliği sürdürmek gereksiz şekilde manidar görünüyor. hafif bir konuyu sürükleyecek azıcık bile rüzgar esmezken; sarı solgun bir yaprağın nihayetinde düştüğü ağaca bakması gibi ilgimizi sıradan günlerden yine kendimize çevirmekten başka çare görünmüyor. ama kendim de nasıl suskunum; sanki kendimden haber taşıyan posta arabası yankesiciler tarafından yarı yolda yağmalanmış gibi öylece ve boşuna yolumu gözlüyorum.

yazma heyecanımı kışkırtmak için ettiğim şu yukarıdaki lafların iteklemesiyle ağır aksak başlayalım o halde:

nevresimlerin değiştirilme anı tina'nın en sevdiği oyun.

sonrasında da genellikle yastığımda uyur, çok seviyor deterjan kokusunu.

ama kurnazlık yapıp kendi yastığını koydum yatağa da oraya geçti.

elde var, ne? suskunluk, sükunet. bunu der demez de aklıma saki’nin güzeller güzeli lady anne susuyor, öyküsü geliyor. karı koca öğle yemeğinde bir konuda tartışmışlar. koca, egbert akşamüstü eve gelip karısı lady anne'nin tüm heybetiyle, koltuğunda kaskatı oturduğu salona giriyor. görünen o ki karısının küslüğü devam ediyor. koca, ufak tefek sohbetler açarak bu küslüğü aşmaya, karısının gönlünü almaya çalışıyor. ancak tüm uğraşlarına rağmen karısından çıt çıkmıyor, hep susuyor. kocanın en sonunda tepesi atıp kapıyı çekip çıkıyor. öykünün sonunda anlaşılıyor ki, lady anne meğerse iki saat önce ölmüş.

tarandıktan sonra.

evlilik denilen saçmalığın hepimizin yaşadığı komedisi şeklinde düşünüp güleriz bu öyküye. lady anne’nin sürdürdüğü suskunluğun bu çeşidinde insan sanki bir kozaya gömülür ve orada bir garezi, kini büyütür. düşünürüz ki lady anne bir misilleme peşinde.

ölmüş olmasaydı onunla konuşur, suskunluğu ile neyi tasarladığını ya da neye meydan okuduğunu ya da neyi tanımlamak istediğini öğrenebilirdik. belki lady anne, kadın kadına yaptığımız bir sohbette, yüzüklü, kuş pençesine benzeyen elini göğsüne bastırıp şöyle derdi; “egbert’e öyle kızmıştım ki, şekerim! yoksa evliliğimizde geliştirdiğimiz ortak alışkanlıklarımızdan biri de…" burada lady anne kendi sözünü kesip, başını size doğru eğerek, "söyler misin bana, evlilik dediğimiz şey, ortak alışkanlıkların konforundan başka nedir ki? sevgi denilen o süslü icat, evlilik kurumunun üstüne kurumla oturtulur. gülünç! kutsal sadakat sözü de çiğnenmekten bıkkınlık vermiş bir sakız gibidir. bir tek mezar taşının üstünde hoş durur, bana kalırsa.” lady anne kıkırdayarak, çayından bir yudum alır. başını sağa sola sallayıp, taşkın bir sesle, “burada egbert’in sadık karısı yatmaktadır. pöh! o sadakat sakızı, evliliğin ortak alışkanlıklarının ürünü olan konfora yapıştırır insanı ancak!”

siz goethe’nin genç werther’in acıları kitabını kucağınıza koyup, huzursuzca yerinizde kıpırdanırsınız; bir insanı bunca alaycı, soğuk, sevgiyi bile hor görecek kadar sert yapan ilişki ne menem bir ilişkidir ki, diye düşünürsünüz. "kocanız egbert’le ortak alışkanlığınızdan bahsediyordunuz..." dersiniz konuyu değiştirmek için. belki de lady anne’i, küskün bir kadındaki kırılgan romantizme davet etmek istersiniz de ondan sorarsınız bunu. ya da derdiniz kendi sevgi dolu evlilik fikrinizi kurtarmak için, lady anne’in sonraki bir sözünden medet ummaktır. lady anne ise orta sınıftan, uzun süredir aynı tartışmaların, aynı küskünlüklerin geçtiği satırların altını defalarca çizip durduğu yırtık pırtık evlilik kitabını okumaktan hem sıkılmış hem de o tartışmalara bağlanmış, yanıt verir size; arkadaşlarıyla defalarca aynı konuda dertleştiğinden, aynı şovu izlenir kılmak için konuyu dramatize ederek, başını dertli ama mağrur abartıyla iki yana sallar ve der ki; “ben küskünlüğümün ilk dört dakikasında susar. beşinci dakikasında azıcık sesimi yükselterek neye incindiğimi söylerim. bu hep böyle olmuştur.” bunca tertipli, zaman ayarlı bir iletişimin mucidi olduğu için övgü bekler gibi manidar şekilde bir an susup, size bakar. ne diyeceğinizi bilemez, onun yarattığı anlama aynı anlamsızlıkla, başınızı aynı manidar tarzda aşağı yukarı sallayarak yanıt verirsiniz. “öyle kızmıştım ki egbert’e bu sefer, beşinci dakikada sadece sesimi azıcık yükseltmekle kalmayacak, düşük düzeyde şirret bir kadın gibi çığlık çığlığa bağıracaktım nerdeyse. ah, düşünebiliyor musun!? eğer öyle yapsaydım egbert beni sonraki tartışmalarımızda şirret bir kadın olduğum için nasıl yıpratacak, hiç yoktan bu nedenle haklı olacaktı. ona bu fırsatı veremezdim. kendimi o sinirsel ortamdan tecrit etmek için zor bela susmayı becerdim! benliğimin kendi sınıfıma layık soylu ve huzur dolu bütünlüğüne ulaşmak için zamana ihtiyacım vardı, anlıyor musun?" hayır, anlamıyorsunuzdur. ama demezsiniz bunu.

temizlikten sonra duş alıp biraz dinlendik tina ile:)

hmmm… lady anne muhtemelen bunları düşünmeyecekti. biz, cin gibi okurlar, budala lady anne niçin susuyor, susmak neyi ifade eder, susmakla kazanılan şey nedir? diye düşünürüz. çünkü bir hikayenin tek iktidarı yazarı değildir. hep dediğim gibi; her kitap okurunun kafasında biter, derinleşir. bunların hepsini okur olan biz uydururuz hikaye hakkında düşünürken. yoksa hikaye topu topu onüç punto ve adobetypelibrarybodoni fontu ile ancak ikibuçuk sayfadır.

hmmm...

lady anne ölmedi ve bizimle de çay içip dertleşmedi de kocasıyla birlikte saat 10.00 da yatağa çekildiler, diyelim. şimdi yatağa yaklaşalım, yorganın altına, ayak ucuna doğru girelim biz de. emin olun sevişmiyorlardır, rahat. neler dönüyor olabilir orda? sadece dil susmaz, beden de küskünlükle susar. insan kendiyle dopdoluyken, zihinsel yoğunlaşma içindeyken yani, bedenini unutabilir. ancak küskünlük, karşındakine alarm durumunda olmanı gerektirir. bu da kendi bedeninle birlikte onun bedeninin en küçük hareketine dikkat kesilmene yol açar. bu durumda lady anne ile egbert ayaklarını soğuk savaşta olan iki ülke gibi gergin ve suskun uzatmış olabilirler. hiç barış ümidi yok bu durumda. bana kalırsa egbert bir deneme daha yapıyor ve rastlantı eseriymiş gibi ayağını lady anne’nin ayağına hafifçe dokunduruyor. lady anne içinden sessiz bir zafer çığlığı atıyor ve birkaç saniyelik, çok yakın geleceği tertipleme sükuneti yaşıyor. lady anne ayağını çekmemeye karar veriyor. küslük ve barışın birbirine girdiği ancak hala soru dolu bir an bu. egbert barış için bir ilerleme kaydettiğinin farkında, minik bir rahatlama ile iç çekiyor, duyuyoruz biz d eyorganın altından. ayağını şefkatle (şehvetle değil arkadaşlar, unutun onu. yıllardır evli bir çiftten bahsediyoruz burda) lady anne’in ayağına hafifçe sürtüyor. lady anne de hafifçe dönüyor egbert’e doğru. beden artık susmuyor. lady anne özür dilemesi için bir şans vermeye karar verdi egbert’e çünkü. müstakbel küskünlükler için evlilikte barış dönemleri şarttır. lady anne özür koparmak için hazırladığı bu barış ortamıyla, sonraki küskünlüklere yatırım yapıyor. beden konuşmaya başlayınca dil devam ettirir onu. keşke egbert, özür dilerim demese, keşke açıklama yapmasa... sessizce ve sımsıkı kucaklaşıp öyle barışsalar. belki böylece dilin protokolünden kurtulup daha uzun zaman küsüşmezler. tamam, burda keselim, hadi, siz de çıkın artık yorganın altından.

ee...? neden bahsediyorduk? ben yukarı çıkıp buraya nasıl geldiğimizi okuyayım, arçil'e meyve servisi yapayım, sonra devam edelim ya da bitirmenin bir yolunu bulayım artık. birkaç dakika bekleyin, lütfen.

ve işte sefil tina!

…...............

evet, bunca konuşkan birinin suskundum demesine ikna olmadınız muhtemelen:) ama bilgisayarsız günlerim inanın bana, tam anlamıyla suskunlukla geçti. bilgisayar tuhaf bir alet, her nesnenin bir ersatz’ı olabiliyor da bilgisayarın yok. ersatz sözcüğünü bilen bilir; almanca kökenli bir sözcük. der ersatz. ancak ikinci dünya savaşından sonra her dile girmiş hemen hemen (almanca çalışıyorum dediysem, çalışıyorum gerçekten). olmayan, sıkıntısı çekilen ya da pahalı üretilebilen maddelerin yerine geçmek üzere yapılmış şeyler için kullanılır. kauçuk yoksa, araba lastikleri için ersatz kauçuk üretilmiş mesela. bizde de berbat hükümetler döneminde, diyelim ki kahve ithal edilmediğinde nohut kavurup öğütüp, kahve yerine içmişiz, onun kahve değil de nohut olduğunu bile bile. nohut, kahvenin ersatz’ı dolayısıyla. zamanla ciddi sorunlar için de kullanılır olmuş bu ersatz sözcüğü. mesela kürt sorunumuz için hükümetimiz gerçek çözümler mi oluşturacak yoksa ersatz bir çözümle yetinip ülkemiz bir kan gölü olmaya devam mı edecek? bilemiyoruz; susup bekliyoruz.

hah, işte ersatz’ ı olmayan bilgisayarsız günlerimde önce derin bir sessizlikle bocaladım. öyle ki ısıtıp ısıtıp önüme koyduğum bir nevi temcit pilavı muamelesi yaptığım kendimle bile oyalanamadım. şu temcit pilavından da bahsedip gideyim ben artık. hoş bir tarihi var. malum, ramazan da yakın, bunu duymak hoşunuza gider belki. ramazan gecelerinde müezzinler herkesi sahura kaldırmadan önce, gençler minarelere çıkıp ve fakat daha kısık bir sesle temcit okumaya başlıyorlarmış. peki neden? uyumakta olan hanımları erkeklerinden daha önce uyandırıp, pilav tenceresini ocağa koymaları için; daha sonra müezzinin gür sesiyle uyanan erkekler, kalktıklarında pilavı hazır bulsunlar, hanımları mahcup olmasın, diye tabii ki:) sahurdan önce pişirilen bu pilava temcit pilavı deniyor işte. aa, peki niçin ısıtlıp duruyor bu pilav? belki tembel hanımlar aynı pilavı her gece ısıtıp ısıtıp sofraya koyduğu içindir. ama belki de müezzinin sesine bile uyanamıyordur tembel koca da, hanım da ne yapsın, ısıtıp ısıtıp duruyordu pilavı. (dikkat; temcit pilavı konusuna yorumlarda, benim de hak verdiğim itirazlar var.)

bilgisayarımın güzelim kırmızı renginden bahsetmek niyetiyle oturup, hiç hesapta yokken lady anne susuyor hikayesine alternatif sonlar yazıp, temcit pilavı ile bitirip ve üstelik bu curcuna konuşmayı suskun olduğumun kanıtı olarak sunup pek tuhaf bir şey yapmış oldum şimdi. hayretler içindeyim.

bu yazıda geçenler:
. saki (hector hugh munro), lady anne susuyor, dost kitabevi -babil kitaplığı-, çev. fatih özgüven
. önder şenyapılı, her sözcüğün bir öyküsü var, metu press

yalnızlık

2011-07-07T18:20:00.012+03:00

bana kalırsa siz de, şurada buluştuğumuz ve bu buluşma şeklini tercih eden siz de yalnızlığı benim kadar seviyorsunuz. aramızda farklılıklar olsa da, ilgi alanlarımız, bakış açılarımız, yaşam biçimlerimiz tümden farklı olsa da, sizinle beni burada buluşturan şey, ortak yalnızlık duygumuz. elbette, benden farklı olarak kendini sokağa atmak, "gerçek" yaşamın insanlarıyla toplaşmak isteyeniniz vardır. öyle de olsa, tüm o patırtı kütürdüden sonra, kendi içinize çekildiğiniz bir zamana gömülürsünüz. o sırada ihtiyacınız olan şey, yalnızlıktır işte. bu zihinsel yoğunlaşma esnasında, yaşadıklarınıza anlam yüklediğiniz o yalnız zaman parçasında, olaylar sözcüklerle kıpırdaşır zihninizde; onları cümle yapmak için yalnız olmanız gerekir. kendinizi tekrar o resimlerde düşünür, hikayeleştirir ve bizim algımıza istediğiniz türden sunacak hale getirirsiniz. bilgisayardaki günlüğünüze yazıyı geçirip, yayınla tuşuna bastığınız anda da bu cemaatin içine dalarsınız. akışkan zaman içinde kendi görüntünüzü dondurup, bir nevi, o resim altına kendinizi yazarsınız. çünkü hatırlayan insan, resimlerle hatırlar ve o resimlerin üstünde cümleler değil de duygulanımların ifadesi olan, sözcükler, başı sonu belirsiz cümle niyetleri vızıldaşır.

burda, bu evdeki yaşamıma bakarak komşular beni bir münzevi, yalnız bir insan olarak tanımlıyorlar. bu sabah komşunun, gelin kahve içelim, fal da bakarız, önerisini onu kırmamaya büyük çaba harcayacak şekilde geri çevirirken düşündüm; hakkımdaki yargılarının benim soğuk, kibirli bir insan olmam yerine, hiç istemesem de, acı dolu, çilekeş, dindarca bir kendini kendine hapsetme yollu acımaya varmasına göz yumdum.

yalnızlığı tercih eden insan, ilişki önceliğini kendine vermiş insandır. kendisiyle yaptığı sohbetleri, münakaşaları önemsemektedir. onda hissettiğimiz kibrin nedeni bu gibi görünse de, asıl neden; ona sahip olma ihtimali olan değerleri sunan başkalarını, ruhunu çalmaya gelmiş şeytanlar gibi görmesidir. başkalarının ve onların sunacağı ne yakınlığın ne de olanakların kıymeti vardır.

yalnız insan sevimsiz görünür, kaskatı bir ahlaki omurgaya sahiptir. başkalarıyla birlikte olunca verilmesi gereken tavizlere, yılışık hoşgörüye sahip değildir. "olur öyle," diyememektedir. sosyal hayatın içindeki başkalarının, sonhız süren gündelik hayatının içinde atlamayı ustalıkla becerdiği ayrıntı mayınlarının tam da üstüne basar. burda duralım; burda bir yanlış var, der.

yalnız insan bir mesafeden baktığından, başkaları da gerçek kimliklerine kavuşur. bunu nasıl anlatsam, bilmiyorum; arçil ergenliğini yaşıyor. pek de bildik ergenlik travmalarıyla değil çok şükür. çocukluğundaki ben kimliksizdim, ona isteklerini sunan, ona dünyayı veren bir temsilciydim. ergenlikle birlikte kendisinin bilince varıyor. bu bilince varma hadisesini ergen, yalnızlaşarak yaşar. ve böylece kendisini ve beni zihninde birbirinden koparıyor. bu kopuşla birlikte bana bir mesafeden, tarihi olan, sıkıntıları, istekleri olan, onunla ve istekleriyle çatışmaya giren bir kimlik olarak bakıyor. ben şimdi şimdi arçil'in zihninde bir gerçek kimliğe bürünüyorum. konuşmalarımız da bu nedenle bu farkedişin ekseninde dönüyor. işte böyle, başkalarına bir mesafeden ilgi gösteren yalnız insan, normal insana delice gelen ayrıntılarla kimlikleri en ince ayrıntısına kadar sezer. zihni, sherlock holmes gibi çalışır.

yalnız insan, bomboş, korkutucu, sevimsiz bir düzlükte hayal edilir. işin aslı hiç öyle değildir. yalnız olanın kendine ettiği oyunları bir başkası etmez. kendi kendine kumpas kurar, entrika çevirir, kendisiyle dalga geçer, kendisini faka bastırır, kendisini bir rol üstünde yakalar, kendi kendisiyle flört eder, sorular sorularla iflahını kurutur. kendisinin verdiği yanıta kolay kolay ikna olmaz. gözünün yaşına bakmaz; kaskatı, oyunsuz gerçeğe çarpıncaya kadar dibe dalar. kendisini göklere çıkarır, kendisini yerlerde süründürür, acır, acıtır, hırpalar, sever, döver... rahat, der sonunda. fena bir adam değilsin aslında, seninle sohbet etmek zevkti... şerefe, diyip kadehini yanındaki su bardağında çınlatır. mutfağında yalnız başına kurabiye yapan bir kadının o sükunet maskesinin altından akıp giden esrar dolu sahneler, işinin ustası bir polisiye yazarının dudağını uçuklatacak bir kurguyu taşır muhtemelen. kanmayın.

yalnız insan, bedeninin rahatlığını önemser. bunun nedeni keyfine düşkün olması hiç değildir. çünkü bedenini bile bir başkası, bir nesne olarak görme eğilimindedir. acıkan, ağrıyan, arzu duyan bu beden onun kendi zihinsel sürecine engel olmaktadır. yalnız insan için bir istekle kendini vurgulayan bedenden daha azap verici bir şey olmaz. onu unutmak ister. unutmak için de, bebeklerini yıkayıp, giydirip, karnını doyurup, uyutan ve sonunda başbaşa kalan bir çift gibi ilgilenir bedeniyle ve kendiyle öylece başbaşa zevkli saatler geçirme imkanına kavuşur.

yalnız insan kitap okur. bunu başkalarına kültürlü, akıllı, havalı, bilge görünmek için yapmaz. umrunda değildir başkası. kitabın saf, dümdüz kendisini talep etmesinden hoşlanır. onunla kurduğu ilişki, yalnızlığını zedelemez. kitap okuyan insana yaklaşamazsın, gözgöze gelemezsin. kitap okuma eylemi yalnızlığını besler; yalnızken kendisiyle kurduğu ilişkiyi zenginleştirir, kendisiyle bambaşka, renkli sohbetlerin yolunu açar. gerçekten zevk ala ala, gerektiği gibi okur bu nedenle kitabını. işin fiyakasıyla ilgilenmez.

yalnız insan süprizlerden hoşlanmaz. zamansız, hazırlıksız yakalandığı duruma/armağan edilen nesneye karşı alelacele kendisinin sahtesini yaratması gerekliliği nedeniyledir bu. başkası tarafından, hiç hesapta yokken ortaya çıkartılan durum/nesne, çok arzuladığı bir şey de olsa, kendi saf gerçekliğiyle onu karşılayacak ruhsal donanıma sahip değildir; ona hazırlıksızdır. bu nedenle derhal devreye kendisinin sahtesini sokar. bu sahte kendi, sürprizle ilgilenir; çünkü ondan beklenen bu ilgiyi göstermesidir. ilgi kadar bir sevinci de köpürtmesi gerekir. hepsini layıkıyla yapar; ancak bir yapmacıklık, bir sahtelik duygusundan yakasını kurtaramaz. kendisi değildir. tutkuyla bağlı olduğu kendisinden bu ani kopuş ve sahte kendisinin ayarsız yapmacıklıklarıyla durumu idare etmeye çalışmasından asabı bozulur. istemez, eksik olsun.

yalnız insan da aşık olur, birileriyle yaşamak ister. bu sizi onun tasvirinde yanıltmasın. yalnız insan, yalnızlığını güvenceye almak için yapar çoğu kez bunu. yanında bulunmasını isteyeceği kişi, yalnızlığını, güvenliğini riske atacak durumları ona haber vermesi; başkalarına karşı onu temsil etmesi ve başkalarına onu mazur gösterebilmesi içindir. yalnızlığı seven iki insanın biraradılığı kadar sorunsuz, şenlikli bir ilişki az bulunur.

biraz karikatürüze ettiysem de yalnız insan bence aşağı yukarı böyle. ben severim yalnızlığı. eskiden hiç sevmezdim. çok korkardım. kendimle mücadele ede ede, büyüye büyüye, kendimi acıta acıta, duvarları yumruklaya yumruklaya vardığım bu sessiz, sakin, eğlenceli vadiyi seviyorum artık. sizin, burada mesai harcayan hepinizin bir parçasının da böyle olduğunu biliyorum.

adam phillips'in, öpüşme, gıdıklanma ve sıkılma üzerine adlı kitabını okudum bu sabah uyanınca. sonrasında temizlik ve yemek. etli taze fasulye, makarna, yoğurt vardı yemekte. yemeğin içinde et benim için müşkül bir konu. bu sefer eti güzelce yıkayıp, kuruladım. soğan, baharat ve biraz da sirke ile iyice ovup, beklettim. sonrasında kavurdum, taze fasulye ve rendelenmiş kocaman bir adet antalya tarla domatesi ekledim (arçil domates sevmez; rendeleyince sorunsuz yiyor), düdüklü tencerede pişirdim. o pişerken, okuduğum bu kitabın etkisiyle yazdım bu yazıyı. öyle yabancısı olduğumuz afili kavramlara başvurmadan, mütevazi, eğlenceli psikanalitik denemeler olan phillips'in bu kitabını sizin de zevkle okuyacağınızı düşünüyorum. aklınızda olsun.

memleket nere?

2011-07-03T15:09:00.007+03:00

yaz günleri bana hep taşra hayatını çağrıştırıyor. belki çocukluğum bir taşrada geçtiği ve o zamanlardan en çok yaz günlerini anımsadığım için. yaz akşamüstlerinde açan akşamsefaları ve her evde sonuna kadar açılmış tv ya da radyodan duyulan aynı haber programı... demirelci komşu ile ecevitçi babamın o haberleri başka başka dinlemeleri, aynı habere, aynı gerçeğe başka başka tepkileri... uzun zamandan beri büyük şehirlerde yaşamama rağmen bu taşralılık, bu çocukluk hep içimde kaldı. belki de neresine taşınırsam taşınayım, şehir, sanki hep aksi yönde büyüyüp genişlediği ve ben hep merkezden dışarıda kaldığım için. her zaman böyle değildi, ne zamandır böyle işte, biliyorsunuz. aslına bakarsanız, taşrada da taşranın kendisinden ayrıydık , o yerellik duygusuna sahip değildik sanki. kitap okunan, bu nedenle yerel ağızdan uzak (annem dışında), merkezin dilinin konuşulduğu, geleneğe şüpheyle yaklaşılan bir evdi. orda da taşralı olmayı beceremiyordum. çocuktum ve kaçıp, ait olduğumu sandığım doğru yere, merkeze gidecektim. heyhat, hiçbir şehre ait hissedemedim kendimi. içinde yatmaktan huzur duyacağım bir toprağın adresini hiç veremem. hayatımın uğradığım coğrafyalarını değil de oradaki evlerimi anımsamam bu yüzden. ben sadece yaşadığım evlere ait oldum sanırım. bu nedenle, hiçbir ev benim yaptığım gibi ısrarla beklenmemiştir; içinde böylesi bir tutkuyla nöbet tutulmamıştır.

bir çocuğu büyütürken insan onun yaşlarına denk düşen kendi hayatını anımsıyor ister istemez. onu anlamak için kendinden yola çıkıyor ilk önce de bundan herhalde. gerçi arçil'in çocukluğu ile benim çocukluğum ne farklı: ben cin, peri masalları dinledim; o annesinin sesinden şirinleri, edi ile büdü'yü. ben karacaoğlan'dan hisse çıkardım, o andersen masallarından. benim oyuncağım, taş, toprak, su, bilemedin ağaç kabuğuydu; o, lego, action man, pokemon'larla büyüdü. ben dostoyevski ile sersemledim; o, cod 4 adında bilgisayar oyunuyla. apayrı dünyaların insanıyız nerden baksanız; ben, taşrayı, fırlatıp atamadığım ya da içine girip yerleşemediğim bir taş gibi tutuyorum içimde; o, hep şehirli, hep akışkan.

onun bilgisayarı bozuldu da daha çok konuşur olduk bu aralar ve anılarımızdan bahsederken ilgiyle dinliyoruz birbirimizi; anlamaya, tanımaya çalışıyoruz. çünkü aynı evde yaşayan insanlar o ezberlenmiş hareketler içinde pek de tanışmayabilirler. dinlerken, gözlerimiz dalıp, diğerimizi düşünüyoruz; "demek bu olayı böyle yaşadın, onu böyle anladın, ha?... vay be!" diyoruz. çünkü insan ruhu, sinirleri, ne bileyim, çok garip mekanizmalar. her mekanizma aynı olayı farklı değerlendirebiliyor. aynı nesneye bambaşka anlamlar filan yükleyebiliyor. bildiğinizi tekrar diyeceğim ama, konuşmak gerçekten iyi bir şey. birbirimizi anlamanın tek yolu. gerçi konuşmanın da bazı sakıncaları var. arçil'e geçmiş zamanlardan bir olayı anlatıyorum mesela, ama anlatının bir yerinde durup, onu ikaz etme gereği duyuyorum; "ben hikaye anlatmayı sevdiğimden, olayı haddinden fazla dramatize ediyor ya da bildiğin edebiyat yapıyor olabilirim, arçil'ciğim," diyorum. "bu tehlikeli. edebiyat yaparken göz çıkartıyor, sana fazladan bir üzüntü veriyor olabilirim. insan geçmişi anlatırken, rüyasını anlatır gibi boşlukları keyfi şekilde doldurma eğilimindedir çünkü."

işte, bana göre taşralı mevsimde, arçil'e göre şehrin hareketine mola verme mevsiminde akşamlarımız film izleyerek geçiyor çoğu kez evde. ikimizin de seveceği bir ortalamayı tutturmamız gerekiyor film seçiminde ancak. ve böylece hakikaten sıradan, ortalama bir filmde karar kılabiliyoruz. fazla entelektüel sohbet olmayacak (arçil), kan revan olmayacak (ben); cinsellik ise eser miktarda olacak (ikimiz). taşradaki çocukluğumun evinde de televizyonun ilk yıllarında tüm aile ve komşular tv izlerken öpüşme sahnelerinde ne yapacağımızı bilemez, utanırdık. arçil'le ikimiz de açık fikirli, birbiriyle her konuda konuşan insanlar olmamıza rağmen cinsellik konusunda ketum davranıyoruz. sanat aşkına soyunan holüvut artistlerini yalnızken zevkle izliyoruz da birlikteyken sessizce, tuhaf bir şekilde geçiştiriyoruz o sahneleri. dün akşam arçil'in yaptığı gibi birkaç dakika ileri sarıyoruz ya da. aşamadık bu konuyu. bazı filmlerde de gerçekten lüzumsuz bir eklenti gibi görünüyor, yahu o sahneler. hani belden aşağı espri yapanlar, allahın her fiili ile seks eylemini ima edenler vardır ya, bazı ortalama filmlerde de bazı ortalama seyirciyi etkilemek için ne yapıldığından, duhulu idrak ettiğimizden emin oluncaya kadar filmi yavaş çekim ilerletiyorlar. yahu hani arabalar hızla çarpışıyor, insanlar hızla konuşuyorlardı... şimdi n'oluyor ki yavaşladık!? cık cık cık... olmuyor! çoluk var çocuk var:p

city island

geçen gün tam da bize uygun böyle bir film bulduk. komik, eğlenceliydi. oyuncular da çok hoştu. andy garcia ile ikimiz de gençken pek beğenmezdim onu. ikimiz de büyüdük ve onun hoş bir şekilde yaşlandığını düşünüyorum şimdi. keskin, abartılı oyunculuktan rahat, esnek bir oyunculuğa evrildi sanki. beğenerek izliyorum artık onu. bu filmi ailecek izleyebilir:p, sizin ailenizden daha beter üyeleri olmasına rağmen o kutsal olduğuna inandırıldığımız aile kabuğunun bir şekilde toparlayıcılığını görüp, kanıp, şükredebilir, başınıza gelen berbat şeyleri kolayından alma alt önerisine kapılıp; sinir kızkardeşinize, aptal abinize, sorumsuz, okulu asan çocuğunuza daha kolay katlanabilirsiniz. hayat patır kütür, öyle ya da böyle filmdeki gibi de geçebiliyormuş nasılsa. rahat, yani.

new york yakınlarında city island adında bir taşrada geçiyor film. başından itibaren de bir yerlilik, yabancılık sohbeti var. şu tepedeki taşralılık sohbeti ordan başladı. taşralılar, doğma büyüme merkezde, yani istanbul'da yaşayanlar tarafından bazen açıkça bazen örtülü bir şekilde hor görülüyor. yalan mı! hayır hayır alınganlık göstermiyorum, doğrusu gururla da taşıdığım bir şey de değil taşralılık, ama taşralı neden merkez-istanbul tarafından dışlanır, aşağılanır, anlamaya çalışıyorum. taşralı modern olmadığı için mi? peki, bir insanın modern olup olmadığı nasıl anlaşılır? konuştuğu dilden mi mesela? şiveli bir konuşma taşralılığınızın, dolayısıyla modern olmadığınızın, uzakta, dışarda olduğunuz için merkezde başlamış gelişmeye geç kaldığınızın, bu nedenle hep yetersiz oluşunuzun bir işareti midir? insanın varoluşu diliyle biçimleniyorsa, dil insanın evreni ise yani dedikleri gibi, bu az kelimeli, merkeze göre eksik, merkezden farklı bir dille oluşan taşra evreni kısır, yetersiz, bozuk mudur? yavaş yavaş, uzata uzata, esneye esneye konuşan taşralının anlattığında bir meymenet yok mudur? taşralı edebiyat yapamaz mı bu nedenle? kendi içine kapalı, geleneğe bağlı taşraya ait olarak sadece ezilen, yoksul köylünün hayatı mı malzeme yapılabilir edebiyatta? insan taşrada merkezin sahip olduğu yabancılaşma, yalnızlık, kimlik bunalımı vs gibi temalara vakıf olamaz mı? belki de olamaz, bilmiyorum. sadece istanbullu'nun taşralıya karşı kibrinde, onu horlamasında hoşuma gitmeyen bir şey var. mazlumun yanında olmak gibi içgüdüsel bir yönelimim oluyor ve ares gibi haklıyı haksızı karıştırabiliyorum çoğu kez bu nedenle. bunu da bilerek konuşuyorum şimdi. kendime karşı ikircikliyim, anlayacağınız. taşralılığımdan bir medet de ummuyorum. matematikçi olan ve bu nedenle her savını kanıtlamaya çalışan ablam gibi adana'yı, taşrayı övmek için ordan çıkan yazarları, entelektüelleri sayma derdinde değilim. ya da annem gibi,"havası güzeeeel, toprağı güzeeeel, suyu güzeeel, dünyanın en güzel memleketi," diyerek de taraf olmuyorum. ama bir yanlışlık yok mu bu işte?

aynı huzursuzluğu batı'nın doğu karşısında tavrında da hissediyorum, elimde değil. hani işine geldiği, çıkarına uyduğu şekilde davranması mide bulandırıcı. hem berbat gelişmelerin nedeni ol hem de gözboyamacı şekilde, pir ü pakmışsın gibi davran. iktidarını ya hoşgörü ya da aslında iğrenç bir kibir olan tevazu ile maskele. o düzgün, şıkır şıkır dilinle konuşarak, televizyonda görsen dayanamayıp başını çevirdiğin vahşetin bizzat kaynağını oluşturan anlaşmalar yap, sonra özgürlük, demokrasi, cart curt... işte böyle, devletin bol sıfatlı, işlevsel yüklemli , zarfı, edatı yerinde, düzgün türkçesiyle konuşan istanbullu memuru, zamanında ağa ile birlikte ordaki zavallı, tembel, saf köylüyü; evet, kaba saba yemek yiyen, anlaşılmaz konuşan, her şeyi devletten ve allah'tan bekleyen -ve çoğu kez ikisinin de ortalıkta görünmediği-köylüyü ezsin, sonra da aşağılasın. yok ya! (korkunç yıkıcı ensest ilişkilerin yaşandığı; kadınların baskıdan, dayaktan yılıp intihar ettiği; onca aşk türküsünün yalan olduğu, sevdiği erkeğe kaçan kadının ailesi tarafından hunharca öldürüldüğü durumlar başka bir konu.) hmm... niyeyse yazdıkça sinirleniyorum burda kendi kendime:) niyetim gerçekten tatlı tatlı konuşmak, şu tatlı filmi izleyin, diye önermekti, hay allah.

neyse, belki şurdan tatlıya bağlarız meseleyi de öyle vedalaşırız; bir şekilde ev arkadaşım olmuş, nasıl denir, sosyeteye mensup bir kız vardı. yedi-sekiz dil bilirdi. süzme salaktı. dil bilmek, öğrenmek en nihayetinde entelektüel bir girişimdir aslında, saygı filan duyarsın. ama bu kızın türkçe'de kullandığı sözcüklere bakarak, öğrendiği diğer dillerde de aynı sözcükleri kullanacağını hesap edersek, çok sayıda ve hemen hepsi batılı olan dillerin onun evreninde bir derinliğe neden olamadığı da ortaya çıkar. insan hangi kavramlarla kendini açıklamak isterse, hangi kavramlara ihtiyaç duyarsa evrenini de onlar oluşturur nitekim.

dil denilen hadise önemli değil vs, hiç demiyorum, yanlış anlaşılmasın. renkli, düzgün, çok kelimeli konuşalım mümkün olduğunca. eğitildikçe, okudukça merkezin diline, yani kitap diline yaklaşırız ve bu iyidir. ama "hemşerim memleket nere?" diye sorulduğunda, istanbul dışından bir yer duyunca, doğma büyüme bir kibri, aşağılamayı küstahça yüzünde dolaştırırsan bunun her şivede küfürlü bir karşılığı vardır.

neyse ya arkadaşlar, tatlıya bağlayamadığım gibi bir de küfürle bitirdim, iyi mi.

. dün tchibo'da arçil'le kırmızı ekose bir erkek şortunu inceleyip, alsak mı bu tuhaf şortu, diye konuşurken, neşeli, heyecanlı bir "siz, endişeliperi'siniz, di mi?" çığlığını duyup, arkamıza döndük. sevgili, tatlı özge ile böyle tanıştık.

sevgili özge'ciğim, ben aslında biraz utangacım. sözlerine nasıl ama nasıl sevindim aslında. ama bu utangaçlık yüzünden gösterememiş olabilirim sevincimi. beni bağışla öyleyse, olur mu? hem bu yazıyı aslında daha sık yazmamı istedin, diye yazdım çokça. senin eserin yani;) umarım okurken zevk alırsın. kardeşine de sevgilerimi, selamlarımı ilet, lütfen. sarılıp öpüyorum seni.

. yky'nın çıkardığı kitaplık dergisinin, taşra-merkez çatışmasını, taşrada çıkan ve türk entelijansiyasında o dönemde yoğun tartışmalara neden olan, le poéte travaille (şair çalışıyor) dergisi için hazırlanmış 73. sayısı elinizde varsa benim gibi göz atabilirsiniz yeniden.

tarifsiz lezzet;)

2011-06-26T21:00:00.004+03:00

size bir kurabiye tarifi vereceğim ama ortada tarife benzeyen bir şey yok. bu nedenle ben ordan burdan sohbet edip dersi kaynatıp, tarafınızdan alacağım kanaat notuyla bu kurabiye bahsinden geçmeyi planlıyorum:)

bizim evde kek, kurabiye yapılmazdı. sanırım anadolu yemek kültüründe de pek yok bunlar. tatlı bir şey yemek istiyorsan baklava, olmadı pekmez yerdin. baklavayı da kutlama yapılan ya da nezaket ziyaretinde bulunduğun yerlere giderken götürmen icab ederdi. kurabiyenin malzemeleri anadolu'da bunca bolken, yöresel yemek kitaplarında atıyorum neden erzincan kaymaklı kurabiyesi ya da diyarbakır hıdrellez kurabiyesi yoktur, bilmiyorum. anadolu'da, dünyada yetişen otuz küsur buğday çeşidinden yirmi kadarı bulunuyor. un istemediğin kadar var o halde. geriye kalan şeker zor mu bulunuyormuş ? aslına bakarsanız zor bulunuyormuş. bizde olduğu gibi avrupa'da da ilaç muamelesi görüyormuş şeker. köyde kayınvalidesi ile oturan annemin, onlarla ilgili en dokunaklı hikayesinin baş aktörüdür şeker. öyle hemen mutfakta, rafta bulunmazmış; değerli yiyeceklerle birlikte, (muhtemelen az bulunurluğu ile yine ilaç statüsünde olan çayın yanında) sandıkta kilit altından tutulurmuş.

bizdeki şekerin hammadesi pancar sözcüğü ermenice'den alınma. pancardan şeker üretimi için fabrika kurulma girişimleri dünya savaşları vs nedeniyle epey gecikmiş; 1926 yılında şeker üretimi devlet tekeline açılmış; önce alpullu'da sonra eskişehir ve turhal'da fabrikalar açılmış. ikinci dünya savaşında ve sonrasında yine bir şeker kıtlığı. mesela 1955 yılında nüfus başına ayda bir kilo şeker tahsisi kararı alınmış ve dağıtımın muhtar listelerine göre yapılacağına karar verilmiş. bu nedenle anadolu'da çayı bulduysan eğer şansına kuru üzümle içiyormuşsun onu. şunu da diyelim de eksik kalmasın; şekerkamışı bengal kökenli bir sözcük ve hindistan'dan suriye ve mısır'a getirilmiş ve ilk önce de buralarda üretilmiş. 530 yılları filan. ortaçağ'da şam meyveleri ve suriye şekeri ile yapılan reçeller çok ünlüymüş. 'ne şam'ın şekeri...' sözü de ordan geliyor sizin anlayacağınız.

amerika'da köleliğin yaygınlaşması hadisesinde gözümüzün önüne pamuk plantasyonlarında blues söyleyen zenciler gelir, ama o sahneyi ucuz ve bol emek gerektiren şekerkamışı plantasyonlarında bir daha çekin. sömürgeci avrupalı'nın güney amerika'ya şeker üretimini sokması ile dünyada da şeker bol ve ucuz bulunur bir ürün olmuş.

belki de anadolu'da kurabiye türü yiyeceklerin yapılmamasının nedeni şekerin bunca pahalı, savaş ya da ekonomik kriz zamanlarında hiç bulunmayıp, normal zamanlarda da az ulaşılır olmasındandı. atıyorum tabii bunları.

kurabiyeye katmazsanız hiç olmayacak diğer madde ise yağ. yemek sitelerine baktığınızda kurabiyenin içindekiler bölümünde bir paket margarin satırı sağlık konusunda bir süre kendinizle hesaplaşmanıza neden olur. site sahibi çoğu kez parantez içinde ekler; 'ben tereyağı kullandım.' hmm... geliriz buraya, şu margarine dönelim. bu avrupai, sarışın sözcüğün bizzat kendisi ve üretilme nedeni çok ilginç. amerika'ya, denizaşırı topraklara yayılmak, meksika'da bir hıristiyan imparatorluk kurmak isteyen 3. napolyon, gemicilerin ihtiyacını karşılayacak, küflenmeyecek, bozulmayacak, yağın yerini tutacak bir gıda maddesi bulma endişesine kapılmış. fransız kimyager mége-mourriés 1869 yılında bu maddeyi üretmiş. 'inci tanesi beyazlığında' nitelediği bu ürüne yunanca inci anlamına gelen margaron'dan ve karısının isminin margarite olmasından esinlenerek margarin, demiş. sizin olduğu gibi benim de aklıma margarin denilince vita (latince yaşam), sana (latince sağlık) yağlarının teneke kutuları gelir. bu kutulardaki o ağır kokulu yağları değil de pencere önlerinde içlerine sardunya, karanfil ekilmiş olarak hayal ederiz onları. ve o yağdan yapılmış yemekleri yemişizdir de kurabiyeyi yememişizdir işte. çocukluğu mis kokulu kurabiyeler yerine bakkaldan alınmış piknik markalı bisküvilerle geçmiş bir nesiliz biz.

margarin ucuz, tereyağı pahalıdır. gerçi tereyağ eskiden olduğu gibi pahalı değil ve insan kuşkulara kapılmıyor değil bu durumdan. herneyse, yemek sitesinde tarif verirken resmi içindekiler satırında her bütçeye uygun margarin yazar alçakgönüllü blog sahibi de ancak tarifine duyduğu titizlikten ya da onun gibi kurabiyenin güzelliğine gönül vermiş, daha fazlasını cebinden çıkarabilecek arkadaşlar için 'tereyağı öneririm,' demektedir. margarinin şimdi bir sıvı yağ kadar sağlıklı olduğu vurgulanıyor, ama bize zamanında onca zararlı margarini yutturan üreticilere küskünüz, güvenmiyoruz. tereyağını daha az zararlı buluyoruz. dağda, yaylada yaşayan dedelere ninelere uzun ömürlerinin sırrı sorulduğunda, tereyağından başka yağ yemediklerini vurgularlar. bence öyle sağlıklı, katkısız bir ortamda yaşıyorlardı ki tereyağına rağmen uzun yaşıyorlardı. pilinus tereyağını barbar yiyeceği olarak görürmüş. sanırım ki dağlı hayvan sahipleri yapıp, yiyor diye.

şurası açık ki pasta, kek, kurabiye batı kaynaklıdır. avusturya'nın kruasan'ı icat etmesine vesile olmuşuz, o başka. hoş bir hikaye; sabrınız kaldıysa okuduğumdan öğrendiğimi size de anlatayım: 1683 yılında viyana kuşatması sırasında osmanlı ordusunun lağımcıları surların altına tünel kazıp, surları öyle aşmayı planlamış. fakat gece çalışan viyanalı fırıncılar yerin altından gelen sesleri duyup şehir yönetimine haber vermişler. lağımcıların ve ordunun girişimi hüsranla sonuçlanmış bu nedenle. viyanalı fırıncılar bu başarılarını ölümsüzleştirmek için, türkler'i temsil eden hilal biçiminde çörek yapmışlar. bu çörek fransa'ya geçince croissant adını almış. tadı ne kadar hoş olsa da bu çöreğin midemize oturmasının nedeni buymuş anlaşılan:p iyi yapılmış çikolatalı kruasan'ı kahvenin yanında yemeğe bayılırım.

hmmm... geldik mi tarife? bolca ceviz, badem, kuru üzüm-kayısı-incirle yaptığım kaya kurabiyesinin, ağızda dağılıveren bembeyaz un kurabiyesinin, çikolata parçalı, kakaolu, kocaman kurabiyenin, yulaf ezmeli, pekmezli, kuruyemişli sağlık kurabiyemin tarifini değil de niçin şu dümdüz, basit, sade mısır unlu krabiye tarifimi veriyorum size? çünkü ola ki aranızda benim gibi mısır ekmeğini çok sevip, lakin onu neyle, nasıl yiyeceği konusunda müşkül duruma düşenleriniz vardır aranızda da ondan.

dün biraz kırık döküktü bedenim. hasta desen hasta değil, ama tatsız. illaki ayak ucuma yatıp, bacaklarımı karnıma kadar çekmeme ya da çapraz yatmama neden olan tina ile gece uykumun arasında bir yer kavgası yapmış olmalıyız ki, ayağımın altını feci tırmaladı. o sırada anlamadım acısını, ama sabah uyandığımda ayağımın üstüne basamadım. neyse, o vaziyette ikindiyi ettim. duş alıp, çay demleyip, yatağa uzanıp kitap okuma planı yapmaktayım, ama bu keyifsizliğe son verecek de bir tat peşindeyim. kurabiye yapayım çayın yanına dedim. ama hani olur ya, evde hangi malzeme var pek bilmezsin, kontrolsüz bir durumdasındır. öylece sos tenceresini çıkarıp iki yemek kaşığı kadar tereyağını içine koydum. kremayı gördüm, onu da ekledim. tereyağı eriyip krema ılıklaştı. kapattım altını. mısır ekmeği yapmayı istedim ama onu da öyle ekmek gibi yemek istemedim. bu karışımın yarısını büyük kaseye döktüm. yarım su bardağı kadar sıvıyağ, yarım su bardağı kadar süt ve bir yumurta ekleyip karıştırdım. iki yemek kaşığı şeker, bir tatlı kaşığı tuz ekleyip karıştırmaya devam ettim. bir paket mısır ununu çıkarıp boca ettim. bir su bardağından daha az beyaz un ekledim, bir paket kabartma tozu koyup, yoğurdum. fırını 180 dereceye getirdim. hamura şekil verip yağlı kağıt serilmiş tepsiye dizdim, fırına koydum.

tereyağı ve kremanın yarısı duruyordu hatırlarsanız. ona baktım, 200 gr. kadar milka sütlü çikolatayı koparıp içine attım, altını da hafifçe açıp çikolata eriyinceye kadar karıştırdım. kurabiye yapacaktım ondan da, ama baktım ki bir kaç kaşık undan başka un yok. biraz süt ekledim, o unu ve bir çay kaşığı kadar kabartma tozunu ekleyip karıştırdım. bu sırada küçük toprak sütlaç kaplarına tereyağ sıvayıp dondurucuya koymuştum. ekstra şeker koymadım, milka gereğinden fazla tatlı bir çikolatadır, biliyorsunuz.

kurabiyeyi fırından çıkardım, sütlaç kaplarına koyduğum bu adsız bulamacı fırına koydum. nedense bir kaba da su koyup fırına koydum. bir yerde okumuşum belli ki, ama nedenini hiç bilmiyorum. eğer utanmazsam sufle diyeceğim o şey kabardı, bir süre sonra da çıkardım.

bulaşıkları yıkadım, çayı demledim. duşa girip çıktım. arçil'e tatlı ister misin, diye seslendim. oluuur, dedi. açık çayla suflemsi şeyi servis ettim. yanında durup, ilk lokmasını almasını bekledim. bu an çok kritik, çok heyecanlı bir andır her seferinde. arçil ilk kaşığı aldı, damağına bastırdı, sustu, korktum, nasıl olmuş, dedim. harika, dedi. bir kaşık da bana yedirdi. gerçekten harika olmuştu. çayımı, kurabiyemi alıp yatağa uzandım. kurabiye nefis olmuş. çok tatlı değil, gizli bir şeker tadı geliyor. yer yer ağza gelen o eklenti zımpırtılarından hiçbiri yok. sade, yalın, utangaç ama güçlü, doyurucu, besleyici bir kurabiye. sabah da kahvaltımı o ve keçi peyniriyle yaptım. çok hoş oldu. teşekkürler turhallı şeker fabrikası:p

kudret emiroğlu'nun, gündelik hayatımızın tarihi kitabını almanıza gerek kalmadı, ben önemli yerleri size anlatıyorum nasılsa:)

yazlık konu; makyaj, süs vs.

2011-06-24T17:26:00.017+03:00

hıristiyanlığın kurucuları, "yüzünü yaratıcının tanıyamayacağı biçimde boyayan" birinin cenneti nasıl umabileceğini sorar. sorar demek yanlış da, yargılar diyelim. müslümanlar ise eğer 'helali' için süsleniyorsa neden olmasın, der.

ilk kez üniversite birinci sınıfta, dudağa turuncuya yakın bir kırmızı ton da veren dudak kremi sürdüm. çocuksu bir samimiyetle yakın olduğum gruptaki arkadaşlarımdan erkek olanları "oo süslenmişsin!" diyerek şakalaştılar. nasıl utandığımı ben bilirim. çünkü, dudağıma yaptığım bu vurgu ile aramıza tuhaf bir mesafe, adlandırılamayan bir cinsellik de girmiş oldu sanki. bundan böyle ben, cinselliği de olan biri olduğumu ilan ediyordum bir şekilde. şimdi yüzlerine, giysilerine baktığınız biri, konuştuğunuzda, onu tanıdığınızda sizi çok şaşırtabilir; bizim dönemimizde ve arkadaşlıklarda aslına bakarsanız kesin, katı kurallar vardı. nasılsan, öyle görünmen gerekirdi ve şimdi gülünç geliyor ama, kolunun altında taşıdığın kitap seni temsil etmesini isteyeceğin kitap olurdu. o zamanlar, kot pantolon, gömlek giyer, serin havalarda erkek ceketine benzeyen yünlü kumaştan bir ceketi üstüme geçirirdim. elbette, makyaj yapıp, etek giyen ve tokalaştığınızda ellerini kadınsı bir edilgenlikle uzatan kızlar vardı; ama bunlar için yargı kariyerist, evlenip, çocuk yapacak, sisteme dahil olmaktan beis görmeyen kızlar oldukları yolundaydı. o hale düşmek istemezdik. hemen her şeye karşıydık, sistem külliyen yanlıştı, bu rezil dünyaya çocuk mocuk da getirmeyecektik. kahveye girer; devrime hala inanan bıyıklı, kirli sakallı abilerimizin masasına oturur, arka cebimizden buruşmuş samsun paketini çıkarıp yakardık.

sonra dünya da bizim kahve de hızla değişti. shetland kazak, timberland pabuç modasına daha fazla direnemedik ve tutucu ablalarımızın, abilerimizin gözü önünde baklava desenli shetland kazaklarımızı giyip, aslında en çok edip cansever' e bayıldığımızı ilan ediverdik. sabah ablamla msn de konuşur, hazırladığı aile albümü için ona fotoğraf gönderirken, "aa ne kadar da büyümüşsün, kadın olmuşsun artık" deyişini komik buldum da ordan geldi aklıma bunlar. bir makyaj çantam ve içinde bayatlamış bir göz kalemi, allık, pudra ve dudak parlatıcısı var ama hala pek beceriksizim makyaj konusunda. bir kadının tuvalet masasına bir büyücünün çalışma alanına bakar gibi hayranlık ve uzaksılıkla bakarım. kadınlar ve onların kadınsı ritüelleri bir erkeğe olduğu kadar gizemli gelir bana da. makyaj yaptığım, süslenip püslenip dışarı çıktığım zamanlar olmuştur. normal, sivil zamanlarımda değil de makyajlı halime beğenisini ifade eden erkeklerin ilgisini pek değerli bulmadığımı söylemeliyim. 1770 yılında, ingiltere'de yürürlükte olan bir yasa var: koku, boya, takma diş ve saçla baştan çıkartmayla kurulan evliliği batıl sayıyor ve bunları yapanı büyücülük yasası ile cezalandırıyor. küçücük gözü kocaman gösteren sürmeler, kaşları yay gibi yapan rastıklar, cilde ipek gibi yayılan düzgünler, içi sünger dolu sütyenlerle vaat dolu bir şişkinliğe bürünen memelerle baştan çıkma/baştan çıkarma eylemi için bu yasayı ağır bulsam da iki tarafı da küçük düşüren bir sahtekarlık görürüm yine de. avrupa'da 19. yüzyıl sonlarına doğru sahne dışında makyaj yapan kimse kalmamış. daha sonra kimyadaki ilerlemelerle fransa'nın öncülüğünde makyaj ürünleri bir sanayi haline gelmiş.

bizde ise batılı tarzda makyajın yapılması için önce yüzdeki peçenin kalkması gerekmiş, 1920' lerden sonra ise hızla yaygınlaşmış. gerçi makyaj ve koku konusunda gelişmiş ortadoğu'ya yakın olmakla çok daha önce süslenme konusunda bir kültürümüz vardı bana kalırsa. 218 yılında roma imparatoru heliogabalos şehre ilk girdiğinde, yüzü, suriye tarzı makyajlı imiş. gözlerinin çevresi mavi ve altın rengi boyalı imiş. ipekli elbiseler giymişmiş ve elleri mücevher doluymuş. düşünün, erkek başına bile bunca süs yapacak kadar etkilenmiş ortadoğu'ya yaptığı seferden.

nasıl süslenirsek güzel bulunuruzun yanıtı döneme, kültüre göre de değişiyor elbette. eski mısır'da kadınlar gözlerini yeşil, dudaklarını koyu mavi ve yanaklarını kırmızı boyuyormuş mesela. erkekler de boyanırmış. afrika, çin ve hindistan'da güzel görünmek için kemikler çarpıtılırmış. amazonlu kadınlar, içine tabak sığacak kadar büyütülmüş dudaklarla güzelleşirmiş. avrupalı kadınlar sıkı korsalarıyla kaburgalarının gelişimini durdururmuş.

benim süs dünyasıyla ilgili cehaletim güzellik salonlarında kendimi yabani ve yapayalnız hissetmeme neden olur. konuştuk bunu, biliyorsunuz. mecbur değilsem girmediğim, girmişsem, ne yapacağımı, ne isteyeceğimi bilemediğim yerlerdir. mağazaların kozmetik reyonlarında ne almam gerektiğini, neyi nasıl isteyeceğimi bilemez, şaşkınlaşırım. böyle de olsa, gençlikteki önyargılarımı yok ettim. güzel, kararında makyaj yapmış, bakımlı bir hanım gördüğümde hayranlıkla izlerim onu. dekoltesinin bluzunun sınırından görünüp kaybolmasında kendisi hakkında gizemli bir imgeyi kışkırtır durur. kadındır ve kadın olmayı çok hoş bir şekilde taşımaktadır. rimelden ağırlaşmış kirpikleri, elmacık kemiklerini çıkartacak şekilde kızarttığı yanaklarını gölgelemekte, kenarlarını profesyonelce boyadığı gözleri ile derin derin bakmayı becermektedir. doğal rengiyle aynı renkte bir kalemle çerçevelediği, sonra boyadığı, silip pudralayıp tekrar boyadığı, ortasına parlatıcı sürdüğü bolca işlemden geçmiş dudaklarından çıkan sesi ince vurgularla çağıldamakta, sesine yardıma koşan yüzüklü parmakları heyecanla titreyerek açılıp kapanmaktadır. bana isterse pırasa yemeği tarifi versin, sonunda alkışlama isteği ile dolup taşarım. gelecek sefer sahne aldığında mevsime ve giysisine uygun başka bir güzelleşme, boyanma mesaisinden geçmiştir. ne yapması gerektiğini bilmiştir, nasıl göründüğünün, etkisinin nerelere uzandığının farkındadır, her şey kontrolündedir... nefesim kesilerek izlerim bu şovu ve içimden "ben de şarap rengi bir ruj almak istiyorum," derim. alır, evde aynanın karşısına geçip ruju sürer ve her nasılsa onun mütemim cüzü gibi görünen bu eklenti bende menkul değerler hükmüne tabii olur, aşırı, manasız bir çabaya dönüşür, çabucak silerim.

bizde şimdi erkekler de bakım filan yaptırıyor. hatta ayna karşısında sevgilisiyle aynı zamanı harcayan erkekler de var. eskiden erkeğin süslenmesini, dans etmesini filan hoş karşılamazdık. ona kendisini aklıyla, zekasıyla, konuşmasıyla, daha çok suskunluğuyla, kültürüyle ifade edebileceği daracık bir alan bırakmıştık. bana kalırsa erkek dediğinin stalin bıyıkları, kirli sakalı olmalı, tütün kokmalı, mümkünse gömleği, tişörtü hafif soluk, yakaları eprimiş ve ne giyildiğinin farkında olunmadığı bir pejmürdelik taşımalıydı. hala da öyle. bizde stalin bıyıkları 68'de moda olmuş, uçları da özgürce aşağıya sarkarmış ya, 74'ten sonra ucu aşağı sarkık bıyıkları sağcılar moda edinmiş. 80'den sonra ise genç erkekler saçını uzatmaya başladı da bıyık revaçta değildi artık. batı'da da bıyığı şimdilerde homoseksüeller tercih ediyor. kirli sakal, traş olmaya ne gücü ne isteği olan, yorgun düşmüş, hayata yabancılaşmış, popüler olan her şeye aldırışsız bir kültüre ait olduğunu vurguladığı için mi bilmem hep severim. şundan da severim; yanağını o sakala dayadığında hafifçe gıdıklanırsın, gıdıklanmaktan kurtulmak için yanağını sakala biraz bastırır, sürtersin, bu sırada sakalın arkasından ısıyı hissedersin ve içinde nedense şefkat duygusunun yükselmesine neden olur bu, kollarını boynuna dolarsın bu nedenle, burnunu tüylerin arasında dolaştırır, orada hapsolmuş kokuyu derin derin içine çekersin. çok severim o anı. sakal konusunda dini bir telkin varsa da aslına bakarsanız 2. mahmut'tan beri tasfiye edilmiş sakal. bu nedenle erkeğin değer yargılarını, inancını, statüsünü ifade etmek bıyığa düşmüş çoğu kez. karanfil, kaytan, pala, burma, pırasa, bektaşi, yastık, pis, dik, kırpık adlarına sahip bıyık şekillerinı seçmiş erkekler nasıl anlaşılmak istiyorlarsa. sakal içinse, çember, keçi, top, tahta, çatal, didon (sivri), barbiş sakallardan biri tercihleri olmuş.

ben yine de gece 12 den sonra makyajını silerek aynada külkedisine dönüşünü izleyen bir kadının hüznüne dayanamaz; sen asıl böyle güzelsin, prens seni böyle severse gerçekten seviyor, demek isterim. kendinle ve başkalarıyla olanı ilişkini çarpıtan, bozan bir süs anlayışı bana sağlıksız geliyor da kendini olduğun gibi kabullenip, istediğin gibi ifade etmek istediğin her şeyi de onaylıyorum.
hmmm...

makyaj tarihi için kudret emiroğlu'nun, gündelik hayatımızın tarihi kitabını karıştırdım. hoş, eğlenceli bir kitap. edinirseniz günlük hayatta kullandığımız hemen her nesnenin tarihini zevkle okursunuz.

zafer

2011-06-18T23:08:00.023+03:00

sahaftan içeriye girdiğimde dost kitapların arasında bulunsam da ürkek olurum. her nedense hep bir şeylerle meşgul olan sahaf, onu rahatsız etmişim, huzur dolu sessizliğini bozmuşum gibi kaş altından bakar. burası müşterinin hep haklı olduğu, satışın tek öncelik olduğu tecimsel mekanlara benzemez. meselen ciddi mi, sen o meselenin adamı mısın, bakalım. bu mekanın huzuruna çıkmadan önce daha kapıda sesimi temizler, derin bir nefes alırım. birkaç dakika sürecek mizanseni kafamda kurarım, içeriye girerim. ama adımımı atar atmaz, sanki sahneye ilk kez çıkmış da sessiz ve yargılayan kitap seyircilerinin, geleceğin dergiye yazacağı yazıya bağlı aman vermez eleştirmen sahafın insafına kalmış gibi dili dolaşan acemi bir oyuncuya dönerim. hayret, sesim sandığımdan gür çıkar ve son bir kendine güven kırıntısı ile neşeyle, "conrad'ın zafer kitabını arıyorum. var mı sizde?" diye sorarım. bu çınıltılı, parlak ses, yerlerine huzurla yerleşmiş tozları kaldırır da kül yutmaz sahafın ilgisine mazhar olmama yetmez. gözlerini hiç kaçırmadan sıkıntıyla bana bakmaya devam ederek düşünür. düşünür ama o bakışın arkasında, "sen o kitabı okuyacak yeterlilikte bir adam mısın? aradığın kitap burda varsa bile özenle oluşturulmuş bu dağınıklık içinden onu çıkarıp bu düzeni bozmama değer misin?" der gibidir. sahafa yaltaklanmak için uyuklayan miskin kedisinin başını okşarsın, ama o da sahibini layıkıyla temsil edecek yetkilerle donanmış gibi, hiç oralı olmaz. "yok," der sahaf, "zaten baskısı da durdu o kitabın."

neredeyse rahatlayarak kapıdan hızla çıkar, tuttuğum nefesi bırakırım. rahatlamamın nedeni bu zorlu sahnenin bitmiş olmasından ziyade, conrad'ın zafer kitabını arayış maceramın sürecek olmasındandır. kitap ulaşılmaz oldukça ona tutkum artmakta; gelecek, bir mutluluk vaadiyle hep önümde durmaktadır. içimde o kitabı arayan mekanik ısrar hiç dinmesin; o arayış dürtüsü hep sürsün istemekteyimdir. sahafta yaşadığım o sıkıntı mekanın dayattığı bir sıkıntı değildir de, o kitabın sıkışık raflardan çıkarılıp bana uzatılarak bu maceranın sona ermesinden duyduğum endişedir. ben, conrad'ın zafer kitabını bulamama umudu ile onu aramaktayımdır. tam tamına söylersek; endişem, kitabı bulmaya çok yaklaşmış olmamdandır.

bir yandan da şöyledir; conrad'ın zafer kitabı hakkında pek bir şey bilmem. o, bulunamazlığı ile önemlidir. bir adamın dünyadan el etek çekerek bir ada'da münzevi bir hayat yaşamısının hikayesi olduğunu bilirim. kitabın kapağının rengini koyu bir mavi olarak tahayyül ederim. böylelikle bir kurtuluş, bir huzur imkanı olan ada fikri ile, kitabın kendisi örtüşür. kitaba ulaştığımda, bir adada bulacağım huzurun aynısını yaşayacağım zannı ile avunurum.

bazen sahnede çok kişisel nedenlerle rolüm değişir. o gün kendimle dopdoluyumdur ya da çevreye ilgisizimdir, yapayalnızlığım beni görünmez yapmış gibidir vs... sahaftan içeriye girer; hiç onunla ya da kediyle gözgöze gelmeden, hiçbir şey de demeden rafları incelemeye başlarım. bazı kitaplar, conrad'ın zafer'inin ipucu gibidir; şu, saklanan nesneye yaklaştıkça 'sıcak!' diye bağırıldığı çocuk oyununda olduğu gibi sıcaklık artmaktadır. bedenimden uzaklaşan, uzaklaştıkça uzayan kolumu görürüm, elim mavi sırtlı kitabı sıcak bir ekmek gibi kavrar, kendine doğru çeker... hayır. değil. "afedersiniz, sizi birine benzettim" der gibi şaşkınlık dolu bir mahcubiyetle kitabın kapağına bakar, sayfalarını çeviririm. bu durumda kendimle bir oyun oynarım; mış gibi yapma oyunu; aradığım kitap oymuş, aradığımın yerini kapladığı için onun yerine geçebilecekmiş gibi yapma oyunu. kitabı alır, çantama koyar, eksikliği yalancı bir tatminle gidermekten mi yoksa istediğime ulaşmış olsaydım duyacağımın o hep yetersiz kalan tatmin duygusu olacağını tahmin etmemden mi bilmem, hüzünlenirim.

conrad'ın zafer kitabına kavuştum. macera, esrarını aslında kafamın içinde oluşturduğum mizansenden çok farklı, gündelik yaşamın capcanlı, hızlı yolunda ilerledi. justine aradı; sevgilisiyle sahafta dolaşırken conrad'ın "saadet yolu" adlı bir kitabına rastgeldiklerini söyledi. aradığım kitabın adını sordu, "zafer," dedim, çarçabuk da ekledim, "ama yokmuş, basımı durmuş." justine'in sevgilisi itiraz etmiş; justine, telefona, bana dönüp, "yo, hayır, piyasada varmış," dedi. ısrarla olumsuzladım bunu. ertesi gün neo'dan mektup geldi; iletişim'in conrad'ın zafer kitabını bastığını yazıyordu. mektuba linki de iliştirmiş. justine ve sevgilisini yanıltmış olmanın suçluluk duygusuyla derhal arayıp, söyledim. justine, "aa, tabii, biliyorum," dedi, "önsatışta ama, henüz satışı yok ki!"

dün, okul karnesini birlikte aldıktan sonra eve dönmek isteyen arçil'i otobüs durağına bırakıp, verdiği ruhsal tedirginlikle beni zorlayan; köhne, karanlık tozlu köşelerinde esrarlı hayalet fısıldaşmaları duyar gibi olduğum; sahibinden, insanlığın kadim bir sırrına sahipmiş gibi ürktüğüm; çok sevdiğim, ama çok çekindiğim sahafları değil de kitapçıları dolaştım. conrad'ın zafer, murat uyurkulak'ın bazuka kitaplarının hiç dokunulmamış onlarca kopyasından birini aldım. kitabı, kütüphanedeki conrad rafındaki yerine koydum. melville'in sıkıntıdan değil, çok, çok beğendiğimden yavaş okuduğum kitabı moby dick bittiğinde, zafer için hazır olacağımı umuyorum.

pusula

2011-06-13T01:57:00.000+03:00

dün gece tina acayip hasta oldu. evin tüm ışıkları açık, 3.90 gr tina'nın peşinde sabahı ettik. saat 10.00 da uyandım. yorgun, bezgin, üzgündüm. tina da hala hasta görünüyordu. gitmesem, dedim, oy kullanmasam, uyusak, dedim. sonra işgüzar vicdanım gıcık gıcık zonklamaya başaldı yine. ben de oy vermesem, kim verecek sebahat tuncel'e, dedim. kalktım. kahve ile biraz kendime gelip düştüm yola. minibüsten benimle inen delikanlı da aynı okulda oy kullanacakmış. hemen şurdaymış okul zaten. o chp ye verecekmiş oyunu. ben dedim ki, sebahat tuncel'e vereceğim. arçil'e konuştuğum gibi konuştum; çünkü kürt sorunu... samimiyetsiz herif bunlar... oy tüccarları... savaşarak değil siyasi olarak çözmenin zamanı şimdi... delikanlı, haklısınız aslında, dedi ve derken arka cebinden kartvizitini çıkarıp uzattı. kuaförmüş, menekşe kuaförün hemen karşısına düşüyor bizim dükkan, dedi. okul yokuşun sonunda. çık çık bitmiyor... öff... kaça boyuyorsunuz saçı?

gecenin bu saati oldu, nihayet yatağıma uzandım ve nihayet burdayım. tina da gayet iyi, kıvrılmış uyuyor yanımda, çok şükür. oy kullandıktan sonra mahallenin pazarına uğramıştım ilk defa. çok ucuzmuş, dolmalık biber, salatalık, domates, kiraz, kayısı, aysberg marula ne verdim dersiniz? 10 lira! akşam evsahibesi sivas'ın yöresel peynirlerinden getirmişti (uzuuun ve tatlı bir sohbet ettik, ama güzel anlatamam şimdi, kıymayayım o sohbete. buzlu martinilerimizi tokuşturup, sivas'taki köye yaptığı duygusal ve maceralı yolculuğu konuştuk. o konuştu, ben dinledim daha doğrusu. bazı insanlarla daha ilk seferinde iletişim anlaşması kuruluyor; kim konuşacak, kim dinleyecek... bu aralar hep dinleyici rolündeyim. sanırım konuşmayı iyice unutacağım bu gidişle, sözlü olan hiçbir şeyi anlatamayacağım.) hmmm... hah, domatesle yiyorum şimdi o peynirlerden. akşam az yiyip, gece kahvaltısı yapmaya bayılıyorum yatakta. neyse, evsahibesi ile konuşurken atze arayıp, sebahat tuncel'in kazanmadığını söyledi. üzüldüm evet, ama hayat devam ediyor: atze ile elbise, etek dikeceğiz kumaş alıp. justine'den mesaj gelmiş; aradım. akışkan, vurgulu bir sesi var. konuşurken bakıyorsun dümeni tutmuş gidiyor hızla. amanın, ceplerine bakıyorsun telaşla, buralarda bir pusulam olacaktı, alayım, bu sohbet nereye gidecek, kontrol edeyim azıcık, diye. gerek kalmıyor, o anlatacağını bitirmiş, gemiyi kıyıya çekmiş, lilişka'yı uyutmaya gidiyorum, hadi hoşçakal, diyor:) hiç konuşman gerekmiyor. hatta arada parantez açıp, bu konuyu da sonra anlatacağım sana, diyor. müstakbel sohbetimiz de hazır. biraz insan kendini pruva direği gibi hissetmiyor değil, ama tuhaf şekilde o direk olmaktan zevk de alıyor. çok iyi yani:)

hadi bir dizi izleyip uyuma zamanı.

varsa dizi öneriniz itinayla değerlendiririz

2011-06-09T00:35:00.004+03:00

her yerde diyorum; burda da yazayım: the killing adında süper bir dizi izliyoruz. her bölümü sinema tadında; kurgu, oyunculuk, hava muhteşem. daha gündüz vaktinden kurabiyeydi, halleydi, kirazdı eğlencelikleri düşünüp, komodine hazırlayıp, yatağa uzanıp dizi izlemek gibisi yok. the killing gibisi hiç yok. en iyisi. şuradan izliyoruz.

.............

test edildi; onaylandı.

flash forward ilginç kurgusuyla çok sürükleyici, heyecanlı bir dizi. bir sonraki bölümü izlemekten kendinizi alamıyorsunuz. aklınızda bulunsun. teşekkürler eliff.

sabaha karşı, rüyamda

2011-06-05T14:17:00.003+03:00

bir soruşturmaya tabi tutuluyorum. soruşturmacının yaklaşımı kötücül, anlayışsız ve sözleri benim anlamadığım, belirsiz bir takım imalarla dolu. ayaktayız. benden neyi duymak istiyorsa, hangi itirafla rahatlayacaksa onu söyleyip, kurtulmak istiyorum. ama tahminde bile bulunamıyorum. yuvarlak bir masanın önündeki iskemleye yorgunlukla çöküyorum. bu görüntü rüyayı gören benim bakışıma çok yakın ve sırtım bu bakışa dönük.

oturduğum anda şiddetli bir patlama... sağ yanımda feci bir acı, sonrasında uyuşma, açık sarı renk bir boşluk ve içinde karıncalanan daha parlak ışıklar. düşüyorum. bayıldığımı biliyorum; "bana, sağ tarafımdan yıldırım çarptı," diye düşünüyorum, "asla tam olarak iyileşemem. en iyi ihtimalle sağ tarafım felç olur." muhakeme yapıyorum ve durum böyleyse gözümü açıp iyileşme çabasına girmemeye karar veriyorum. o esnada dışardan olayı gören bir ben daha var; şöyle diyor, "sağ tarafından vuruldu. kurşun beynine ne kadar zarar verdi, şimdilik bilinemez. ancak her durumda iyileşmesi için bilincinin açık kalması gerek." bunu düşünüyor ve sert, kararlı bir sesle, "gözünü aç! gözünü aç!" diye sesleniyor. rüyayı gören ben uzaktan ve serinkanlı, "anlatıcının birinci ve üçüncü tekil şahıs olarak böyle yer değiştirmesi ve üstelik birbiriyle çatışması ne ilginç," diye düşünüyorum. birinci tekil şahıs, bu " gözünü aç!" sesinden çok rahatsız. ikircikli bir ruh haline giriyor; "hava güzeldi. o halde bana yıldırım çarpması olanaksız. böyleyken ben yine de yıldırım çarptığına inanmak istiyorum. o gerçeği söylüyor da olsa yaralanmanın biçimi neyi değiştirir? gözümü açmayacağım."

korku ve endişeyle gözümü açıp, yataktan kalkıyorum.

tek yol devrim!

2011-06-03T13:31:00.000+03:00

okumakta olduğum moby dick, öyle görkemli, yüce, eşi bulunmaz bir kitap ki, ancak bittiğinde duyduğum hayranlığı anlatacak doğru sözleri bulabilirim diye umuyorum. hararetle tavsiye ederim. kitaplığımda yeri, dostoyevski'nin, conrad'ın bulunduğu raf olacak kesinlikle.

garnery

balinanın ve balina avcılığının bulup bulabileceğimiz en güzel resimleri, iki büyük fransız gravürüdür. yağlıboya tablolardan alınmış ve çok iyi işlenmiş bu gravürleri garnery adında bir adam yapmıştır. (moby dick, s.301)

"o buzlu kış gecesi, peguod, soğuk, kalleş dalgalara hınçla saldırırken, dümende kimi görsem beğenirsiniz? bulkington'u! dört yıllık tehlikeli bir yolculuktan sonra, karaya daha yeni çıkmışken, doğru dürüst dinlenmeden, yeni bir fırtınalı sefere açılan bu adama, saygı ve korkuyla karışık bir yakınlık duygusuyla baktım. kara onun ayaklarını kızgın kumlar gibi yakıyordu sanki. dünyanın en güzel şeyleri, hiç sözü edilmeyen şeylerdir; en derinlerimizde yatan ölülerin mezar taşları yoktur. işte, kitabımızın bu kısacık bölümü, bulkington'un taşsız mezarıdır. şu kadarını söyleyeyim ki, onun alınyazısı, fırtınada rüzgarın karaya yaka paça sürüklediği bir geminin alınyazısıydı. liman gemiye yardım etmek ister; liman merhametlidir; limanda esenlik, rahatlık, ocakbaşı, akşam yemeği, sıcak sıcak yorganlar, dostlar, cılız varlığımızı koruyacak her şey vardır. ama fırtınalarda, liman ve kara, gemi için tehlikelerin en büyüğüdür. kıyıların açtığı kucaktan kaçmak zorundadır gemi omurgası karaya şöyle bir sürünse, bir uçtan bir uca zangır zangır titrer. tüm yelkenleri açıp, var gücüyle karadan kaçmaya; onu sığınağa doğru sürükleyen rürgarlarla cenkleşmeğe bakar. karadan uzak, kudurmuş açık denizlere kavuşmak zorundadır; çünkü tek kurtuluşu, tehlikenin tam ortasına atılmaktır umutsuzca; en amansız düşmanı olan engin, onun tek dostudur.

size bulkington'u anlatabildim mi bununla? bu öldüren, bu dayanılmaz gerçeği biraz olsun sezinleyebildiniz mi? bilir misiniz ki, her derin düşünce, her özlü düşünce, insan ruhunun enginlerde yiğitçe özgür kalma çabasıdır, yerin ve göğün en azgın rüzgarları, onu, kölelerin yaşadığı kalleş kıyılara sürüklemek için sinsice elbirliği ederken, ruhun enginlerde özgür kalma çabasıdır...

madem öyle, maden en yüksek, en sonsuz -tanrı kadar sonsuz- gerçek, karadan uzaklaşmadadır; rüzgarın önünde, emin görünen kıyılara korkakça atılmaktansa, bu uluyan enginde yok olmak daha iyi. değer mi bir solucan gibi toprağa sokup sürünmek?"

melville, moby dick, s.136
(moby dick'te çok ilginç, tuhaf karakterler var. burada bulkington'u anlatıyor melville)

...

2011-06-02T18:16:00.000+03:00

arçil'den.

memleket

2011-06-01T14:57:00.000+03:00

dön dolaş...

yine bana gel.

not: dün gece döndüm. sabah gazeteleri okudum. ne anlatayım?.. şenlikli tatil anılarımı mı? hiç içimden gelmiyor.

çok teşekkür ederiz serpil

2011-05-21T16:18:00.000+03:00

bugün kargo geldi. bir küçük koli. arçil'in odasında heyecanla açtık. içinden harika yabancı dil kitapları ve iki kutu sözcük seti çıktı. sevgili arkadaşım serpil, beni çok duygulandıran dikkati ile arçil'in önümüzdeki yıl sınava gireceğini, üstelik yabancı dilden bir bölüm kazanmak istediğini takip etmiş, unutmamış, umur etmiş, ne olacak bu çocuğun hali, demiş ve bu kitapları yollamış. arçil bayıldı kitaplara, şaşırdı da. "kazanmazsam çok ayıp olur serpil'e," dedi düşünceli bir şekilde kitaplara bakarken. fırsattan istifade, müthiş ciddi bir şekilde başımı sallayıp, "çok ayıp olur, arçil," dedim:) bu kitapları hocasını davet edip göstereceğiz ve onun yapacağı programla hızla çalışmaya başlayacağız.

serpil, canım, sıkıntımı paylaşıp, bana öyle destek oldun ki bu hareketinle, ne desem, nasıl teşekkür etsem az. arçil'in üstünde senin de hakkın var.

sımsıkı sarılıyorum, yürekten teşekkürler, sevgiler.

bugün, kadıköy'de bir kahvede...

2011-05-20T23:24:00.000+03:00

ikimizin de kadıköy'de işi vardı. bir ara buluştuk ve onun harika bir şekilde anlattığı gibi komik bir zaman geçirdik. ikimizin de keyfi yerindeydi. çok güldük. birbirimizi çok seviyoruz evet ama birbirimizle arkadaş olmayı öğrenmek ayrı bir şey... deniyor, öğreniyoruz. eğlenceli bir uğraş:)

her eve bir kedi

2011-05-20T21:43:00.002+03:00

ev, ne güzel bir yerdir. ama kedili bir ev daha güzeldir. evde birlikte yaşadığınız bir canlının faydasından bahsetmek abes gelir bana, ama evde bir kedinin olması öyle iyidir ki, kendinizi mutlu hissedersiniz. kedi sıcaklık verir, avutur, neşelendirir. kitap okurken bir elinizle de kedinizi okşamak gibisi yoktur. soğuk kış günlerinde çayınızı içerken karnınıza yatmış bir kediden daha konforlu bir şey düşünemem.

bence herkes ama herkes bir kedi ile yaşamayı hak eder. bir hayal edin, niçin sizin de bir kediniz olmasın ki. çok, çok düzenli canlılardır inanın; iki patileri önde hep yanyanadır:) onları izlemek bile sevinç verir insana.

neo hanım'la birlikte, daha mutlu, daha adil, daha sevgi dolu evler için... barış için, insanlık için (öhöm)"her eve bir kedi" kampanyasını başlatmış bulunmaktayız. şimdilik bu üç birbirinden tatlı, şirin mi şirin, evinize mutluluk, huzur, bereket getireceği feng shui öğretisine göre kanıtlanmış (öhöm) yavruyu ilginize sunuyoruz. kedilerden birini alırsanız, ona vereceğiniz adı, yaptığı oyunları, hikayelerini öğrenmeyi de çok isteriz.

son haber:

bu sabah öğrendim ki kedilere yuva bulmuş arkadaşım ve bana haber vermeden gümüşlük'e gitmiş :( çok kızdım. atze de heveslenmişti.

bulup bizim ofise getirdiğimiz kediyi arkadaşım teyzesine vermişti ama geri aldı, mutsuz olmuş orda diye. kendisinin 4 kedisi vardı, 5 oldu, belki o vermek ister diye ona sordum. bakalım.

durum budur, facebook linklerini kaldırmak gerekecek bu durumda, kedilere yuva bulamıyoruz derken mahcup oldum fena halde.

sevgiler

neo